Hindistanın vetosu: Azərbaycanın ŞƏT üzvlüyünə gedən yolunda müvəqqəti əngəl

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində regional təşkilatların çəkisi sürətlə artır. Qlobal güc mərkəzlərinin rəqabəti fonunda dövlətlər təkcə ikitərəfli əlaqələrlə kifayətlənmir, həm də müxtəlif çoxşaxəli qurumlara qoşularaq həm siyasi, həm iqtisadi, həm də təhlükəsizlik sahəsində öz mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışırlar. Bu mənada Avrasiya məkanında fəaliyyət göstərən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) son illərdə diqqət mərkəzinə çevrilib.

2001-ci ildə yaradılmış bu qurum ilk vaxtlarda yalnız təhlükəsizlik və sərhəd məsələlərini hədəfləsə də, zaman keçdikcə iqtisadi əməkdaşlıq, enerji, nəqliyyat və geosiyasi məsələləri də gündəminə daxil etdi. Bu gün təşkilatın sıralarında dünyanın ən böyük dövlətlərindən bəziləri - Çin, Rusiya, Hindistan və Pakistan yer alır. Bu fakt təkcə təşkilatın nüfuzunu göstərmir, həm də onun üzvlüyünə can atan ölkələrin sayını artırır.

Azərbaycan da ŞƏT-in fəaliyyətində uzun illərdir müşahidəçi qismində iştirak edir və bu platforma vasitəsilə həm regional əməkdaşlığını genişləndirməyə, həm də yeni siyasi və iqtisadi dividendlər qazanmağa çalışır. Coğrafi mövqeyi, enerji resursları, Cənubi Qafqazda aparıcı aktor olması Azərbaycanın bu təşkilata tamhüquqlu üzvlük istəklərini əsaslandırır.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən politoloq Əli Mustafa bildirib ki, Hindistanın Azərbaycana qarşı veto qoyaraq Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına tamhüquqlu üzv olmağımıza mane olması xoş bir hadisə deyil. Əslində, Azərbaycanın təşkilata üzv olması həm ölkəmiz, həm də təşkilat üçün müəyyən siyasi dividendlər gətirə bilərdi. Təəssüf ki, Hindistan buna razılıq vermədi:

"Doğrudur, Hindistanın bu addımı atmaq üçün formal bəhanəsi var və bu, daha çox Pakistanla bağlı görünür. Lakin mənə elə gəlir ki, burada başqa motivlər də mövcuddur. Ola bilsin ki, Hindistanın mövqeyinin arxasında Rusiyanın təsiri dayanır. Çünki son vaxtlar Rusiya Zəngəzur dəhlizi məsələsində və ATƏT-in Minsk qrupunun ləğvi məsələsində susqun mövqe sərgilədi. Bu fonda isə Azərbaycanın SCO-ya üzvlük məsələsində qarşısına Hindistan çıxarıldı və onun vasitəsilə proses yubadıldı".

Əli Mustafa: Azərbaycan isə həm coğrafi, həm siyasi, həm də geosiyasi baxımdan bu təşkilatın üzvü olmağa uyğundur

Onun sözlərinə görə,  bu, ciddi əngəl deyil. Çünki təşkilatın özü struktur baxımından möhkəm deyil, sadəcə toplantılar keçirilir və getdikcə yeni üzvlərlə genişlənir:

"Azərbaycan isə həm coğrafi, həm siyasi, həm də geosiyasi baxımdan bu təşkilatın üzvü olmağa uyğundur. Böyük ehtimalla Çin də Azərbaycanın üzvlüyündə maraqlıdır. Lakin görünən odur ki, Hindistan üzərindən üçüncü qüvvələr bu prosesi əngəlləməyə çalışır".

Müsahibimiz əminliklə diqqətə çatdırıb ki, zamanla Azərbaycan israrla bu istiqamətdə fəaliyyət göstərsə, üzvlük məsələsi açılacaq və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ölkəmizi qəbul edəcək: 

"Sadəcə, hələlik müəyyən vaxt tələb olunur. Bu hadisəni böyük bir uğursuzluq kimi dəyərləndirmək doğru olmaz. Bununla yanaşı, Hindistanla münasibətlərimizi də aydınlaşdırmalıyıq. Çünki əslində nə Azərbaycanın Hindistanla düşmənçilik etməyə, nə də Hindistanın bizə qarşı düşmən mövqeyi tutmağa ciddi əsası var. Bu məsələnin arxasında Hindistan deyil, daha çox başqa güclərin dayandığını düşünmək olar".

Əli Hüseynov