Hizbullahın dirçəlişi Yaxın Şərqdə riskləri artırır Neil Vatson

ABŞ kəşfiyyatının son hesabatı göstərir ki, Hizbullah bölgədəki itkilərdən sonra yenidən güclənməyə başlayıb. Təşkilat hərbi potensialını bərpa edir, taktikasını dəyişir və müdafiə imkanlarını gücləndirir. Ekspertlərin fikrincə, bu proses Yaxın Şərqdə yeni güc balansının formalaşmasına təsir göstərə bilər.

Siyasi analitik Neil Vatson Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, Hizbullahın güclənməsi yeni bir hadisə deyil, çünki onilliklər ərzində hərbi, siyasi və maliyyə zərbələrini qəbul edib yenidən toparlanmaq qabiliyyətini dəfələrlə nümayiş etdirib:

“Hizbullahın hazırkı dirçəlişi isə üç əsas amillə izah oluna bilər. Birincisi xarici dəstək şəbəkələridir. İran hələ də Hizbullah-a əhəmiyyətli maliyyə yardımı, silah texnologiyası və siyasi dəstək göstərir. Sanksiyalara baxmayaraq, Tehran Hizbullah-a yardım göndərmək üçün yollar tapır və onu regional proxy kimi vacib hesab edir.

İkincisi, Livan, Suriya və Qəzzadakı davam edən qeyri-sabitlik paradoksal olaraq Hizbullahın mövqeyini gücləndirib. Livanda dövlət zəifliyi, Hizbullahın sosial və təhlükəsizlik strukturları ilə boşluğu doldurmasına imkan yaradıb. Suriyada isə döyüş təcrübəsi onun əməliyyat qabiliyyətini artırıb.

Üçüncüsü, bəzi ərəb dövlətləri İsraillə münasibətləri normallaşdırarkən, Hizbullah özünü qalan “müqavimət” qüvvəsi kimi mövqeləndirərək, öz hökumətlərindən narazı olan əhalinin gözündə siyasi kapitalını bərpa edir”.

Analitik düşünür ki, əgər Hizbullah konsolidasiyasını davam etdirərsə, Yaxın Şərqdə güc balansı İranın rəhbərlik etdiyi “müqavimət oxu” istiqamətinə doğru meyllənə bilər:

“Bu, həmçinin Rusiyanın dəstəyi ilə güclənir, Moskva Ukraynada ABŞ vasitəli müəyyən uğur gözləntisi ilə özünə əminlik qazanıb. Vəziyyət, ABŞ və İsrailin strateji hesablamalarını çətinləşdirəcək və bəzi ərəb dövlətlərinin Vaşinqton, Tehran və Moskva arasında uyğunlaşma üçün manevr imkanlarını məhdudlaşdıracaq.

Yerli əhali üçün risklər ciddi olaraq qalır. İsrail və Hizbullah arasında yenidən qarşıdurma keçmişdən daha sürətlə eskalasiya edə bilər, çünki Hizbullahın genişlənmiş döyüş arsenalı müasir dəqiqlikli raketlər və dronları əhatə edir”.

Neil Vatson hesab edir ki, iqtisadi uçurumun kənarında olan Livan daha dərin humanitar böhranla üzləşə bilər. Suriyalılar, iraqlılar və fələstinlilər üçün Hizbullahın dirçəldilməsi daha çox proxy müharibəyə cəlb olunma riski deməkdir:

“Hizbullahın dirçəldilməsi yalnız hərbi məsələ deyil, bu, regional dövlətlərin sabitliyin olmaması, xarici himayədarlığın davam etməsi və əsas siyasi problemlərin həll olunmamasını göstərir. Təməl səbəblər həll olunmadığı müddətcə, Hizbullahın Yaxın Şərq mənzərəsinin bir hissəsi olaraq qalacağı gözlənilir”, - deyə N. Vatson fikirlərinə əlavə edib.

Gülbəniz Hüseynli / Metbuat.az