“İldən ilə geri gedirik” Azər Cabbarov

Azərbaycan futbolunun problemlərindən biri uşaq futboludur. Uzun illərdir ki, bu haqda danışılsa da, hələ ciddi nəticə əldə edilməyib. Problemlər, çatışmazlıqlar davam etməkdədir.

“Zirvə”nin U-14 komandasının məşqçisi Azər Cabbarovla aşağı liqalar, uşaq futbolu haqda söhbətləşdik. Uşaq futbolunda təcrübəli adlardan olan mütəxəssis ümumi durumdan, çatışmazlıqlardan, problemlərdən söz açdı:

“Uşaqlar topu vurub, sonra arxasıyca qaçırdı”

– Uşaq liqalarında ümumi mənzərəni necə ifadə edərdiniz?
– Vəziyyət əvvəlki illərə baxanda vəziyyət yaxşıdır. Nə mənada? Meydançamız daha yaxşıdır. Əvvəl Hövsanda keçirilirdi oyunlar, meydança bərk, yol uzaq idi. Gediş-gəliş də çətinlik çəkirdik. Həm də setkalar yox idi. Uşaqlar topu vurub, sonra arxasıyca qaçırdı. Top gələnə qədər də temp aşağı düşürdü. Əvvəlki illərə nəzərən indi həm meydança, həm yer daha yaxşıdır.

– Reqlament necədir? Çempionatlar necə təşkil edilir?
– 13 yaşa kimi komandalarda nəticə hesablanmır. Bundan sonra qrupları “5-liy”ə düşənlər çempionatı davam etdirir, pley-offa yüksəlir. Digər komandalar isə yarışı tərk edirlər. Yaxşı olardı ki, beşlik, xal olmasın. U-13 də belə xalsız sistem olsun, komandalar ilboyu bir-biriləri ilə oynasın.

“Valideyn uşağının az oynamasından inciyir, başqa kluba aparır”

– Aşağı yaş qruplarında (U-12-yə qədər) xalların hesablanmamasını necə qarşıladınız?
– U-10, U-11, U-12 qruplarında xal sistemi olmasa belə, baxırsan ki, komandalar uduzmaq istəmirlər. Bəzi uşaqlara daha çox şans verilir, bəziləri daha az oynayır. Mövsümdə cəmi 20-21 oyun olur. Bu komandaların hamısı eyni səviyyədə deyil. 5-6 komanda var ki, daha cəld, çevikdir, təzyiq altında oynaya bilir. Digərləri ortabab futbol oynayır. Razılaşaq ki, 5-6 yeni yığılmış komandalar var, nə sürəti olur, nə təzyiqi. Hesablar da 10 qoldan çox olur. Bəzən komandalar çempionat davam edə-edə yarışdan çəkilir, bəziləri oyunlara gəlmir. Buna görə bəzən heç 20 oyun olmur mövsümdə. Bu matçlarında 5-8 arasında yaxşı, maraqlı futbol gedir.

– Uşaq futbolunda məşqçi/valideyn münasibətləri necədir?
– Məşqçi/valideyn əlimizdən gələni birlikdə etməliyik ki, uşaq sabah futbolçu ola bilsin. Valideyn uşağının az oynamasından inciyir, başqa kluba aparır. Bu da yenə məşqçidən nəticə tələbinə gətirib çıxarır.

– İl ərzində 20, 21 oyun oynayan uşaq necə inkişaf edəcək?
– Oyun sayının artırılması yaxşı olardı. Hər kəs bir-biri ilə oynaya bilərdi. Təşkilatçılar xalları yazırlar. Məsələn, ən yaxşı 12 komanda bir-biri ilə, digərləri də özləri arasında oynayardı. Onda daha maraqlı futbol gedərdi. Güclülərin bir-birilə mübarizəsi yaxşı keçir. Sürətli futbol oynamağa çalışırlar. Digərləri isə bəzən baxırsan, 10-15 qol buraxır.

“Uşaq futbolunun problemlərindən çox danışırıq, amma nəsə dəyişmir”

– Uşaq futbolunun problemlərindən çox danışılır. Bununla bağlı fikirləriniz nədir?
– Futbolumuzda problem çoxdur. Məşqçi də insandır, səhv edə bilər. Amma tək bununla bitmir. Meydançalarımız, koordinatorlarımız, klub rəhbərlərimiz, məşqçidən nəticə istəyənlər və s. Məşqçinin səhvinin olması problemdir, amma bütün yükü məşqçinin üzərinə atmaq olmaz. Uşaq futbolunun problemlərindən çox danışırıq, amma nəsə dəyişmir. Meydança sıxıntısı var. Bakıda meydança tapmırıq, bəzən 2-3 yaş qrupu bir meydançada məşq edir. Eyni zamanda klub rəhbərləri məşqçidən nəticə istəyir. Bir oyun uduzulanda məşqçini danlayırlar. Uşaq futbolu nəticə yox, futbolçu yetişdirmək üçündür. Məşqçi də danlanmasın deyə nəticə üçün uşaqları oyuna buraxır. “Vur qabağa” sistemi ilə uşaqlar inkişaf etməz.

– Məşqçilərdən nəticə tələbi hansı kateqoriyalarda daha çox özünü büruzə verir?
– Yaşın fərqi yoxdur. Məğlubiyyətə görə məşqçi danlanır. Amma uşaq futbolunda məşqçinin işi uşağı yetişdirmək, əsas komandaya verməkdir. U-19-lar da belə uduzulanda problem olmamalıdır. Əsas məsələ səhvlərin düzəldilməsidir. Futbolçu bir səhvini düzəltmək üçün bəlkə də 100 dəfə səhv edir, amma sonda öyrənir. Bu şansı məşqçilərə verməliyik.

– Uzun illərdir, uşaqlarla işləyirsiz. Son illərdə hansısa dəyişiklik var, yoxsa yerində sayırıq?
– Dəyişiklik var, amma yaxşı tərəfə yox. İldən-ilə geri gedirik. Baxaq, U-21 və daha aşağı yaşlara, son illərdə necə oynayıblar, nə nəticə var? Neçə gənc oyunçumuz klublarında normal şans qazanır? Vəziyyətə baxanda görürük ki, yerimizdə saymırıq, geri gedirik.

Şahin Cəfərov

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.

Sahə: Uşaq və gənclərin fiziki və mənəvi inkişafında idmanın rolu.