Icma.az
close
up
RU
İnsanı vaxtından tez qocaldan 3 qida

İnsanı vaxtından tez qocaldan 3 qida

Icma.az, Olke.az-ə istinadən məlumat verir İnsanı vaxtından tez qocaldan 3 qida.

Qocalıq həyatın qaçılmaz hissəsidir, lakin həm fiziki, həm də zehni olaraq qocalma sürətimiz müxtəlif amillər, o cümlədən qidalanma ilə bağlıdır.

Ölkə.az Milli.Az-a istinadən xəbər verir ki, son araşdırmalar müəyyən qidaların hüceyrə səviyyəsində qocalma prosesini sürətləndirə biləcəyini və beyin sağlamlığına mənfi təsir göstərə biləcəyini göstərir.

Ultra-emal olunmuş paketli, hazır qidalar

Ultra-emal olunmuş qidalar (UPF) adətən ilkin formasından ciddi şəkildə dəyişdirilmiş və tərkibində yüksək miqdarda əlavə şəkər, qeyri-sağlam yağlar və süni əlavələr olan qidalar kimi müəyyən edilir. Bu kateqoriyaya qablaşdırılmış qəlyanaltılar, qazlı və şirin içkilər, hazır əriştələr və tez hazırlanan yeməklər daxildir. Rahat olmasına baxmayaraq, bu qidalar əsas qida maddələrindən məhrumdur. ABŞ, Kanada və Böyük Britaniyada bu cür qidalar gündəlik qida rasionunun yarısından çoxunu təşkil edir. Araşdırmalar göstərir ki, qidalar nə qədər çox emal olunursa, beyin və bədənimiz də o qədər tez qocalır.

UPF-lərin çox istehlakının erkən ölüm riski ilə əlaqəli olduğunu bilirik. Lakin indi öyrənirik ki, bu, qismən onların bioloji yaşlanma sürətinə təsirindən qaynaqlanır. "The American Journal of Clinical Nutrition" jurnalında dərc olunan araşdırma təxminən 22,500 insanı izləyərək daha çox UPF yeyənlərin bioloji yaşlanma sürətinin həddindən artıq yüksək olduğunu aşkar edib.

Bəs beyin qocalması ilə bağlı vəziyyət necədir? "JAMA Neurology" jurnalında 2022-ci ilin dekabr ayında dərc olunan bir araşdırma UPF istehlakının zehni zəifləmə ilə əlaqəsini araşdırıb. 35-74 yaş arası 10,000-dən çox insanı təxminən səkkiz il izləyən tədqiqat, ultra-emal olunmuş qidaları daha çox istehlak edənlərin 28% daha sürətli idrak geriləməsi və 25% daha sürətli icra funksiyası itkisi yaşadığını göstərdi. Bu da o deməkdir ki, ultra-emal olunmuş qidalar beynin daha tez yaşlanmasına səbəb ola bilər.

Şirin içkilər və qidalar

Şəkərli içkilər və qidaların yüksək istehlakı piylənmə, 2-ci tip diabet və ürək-damar xəstəlikləri kimi problemlərlə əlaqələndirilir. Əslində, bütün qidalar arasında şirin içkilərin Alzheimer xəstəliyindən depressiyaya qədər bir çox problemlə əlaqəli olduğu dəfələrlə sübut olunub. Bu içkilərə idman içkiləri, qazlı və enerji içkiləri, meyvə şirələri və şirin qəhvə içkiləri daxildir. Ümumdünya əhalisinin yarısından çoxu enerji içkilərini istehlak edir. Bunun bir səbəbi onların qocalma ilə bağlı metabolik yolları təsirləndirməsidir.

"BMC Public Health" jurnalında 2025-ci ildə dərc olunan araşdırmada, təxminən 4,000 yetkin insanda şəkərli içkilərin qocalma sürətinə təsiri araşdırılıb. Araşdırma nəticəsində orta və yüksək miqdarda şəkərli içki istehlak edənlərin bioloji yaşlanmasının daha sürətli olduğu məlum olub. Xüsusilə axşam saatlarında şəkərli içki qəbul edənlərdə bu təsir daha çox nəzərə çarpıb. Əvvəlki tədqiqatlar da şəkərli içkilərin telomerlərin (hüceyrələrimizi qocalmaqdan qoruyan DNT kapsulları) qısalmasını sürətləndirə biləcəyini göstərmişdi.

Şəkərli içkilərin istehlakı 200,000-dən çox insanın iştirak etdiyi bir tədqiqatda yüksək demensiya (ağıl zəifliyi) riski ilə əlaqələndirilib. Bunun əsas mexanizmləri iltihab, oksidləşdirici stres və maddələr mübadiləsinin pozulmasıdır ki, bu da beynin erkən yaşlanmasına səbəb ola bilər.

Alkoqol

Mülayim alkoqol istifadəsinin bəzi sağlamlıq faydaları ilə əlaqələndirildiyi hallar olsa da, həddindən artıq istehlakın birmənalı şəkildə qocalma və idrak zəifləməsini sürətləndirdiyi məlumdur.

Qocalma ilə bağlı araşdırmalar göstərir ki, daha tez-tez alkoqol istehlak etmək beyin qocalmasını sürətləndirə bilər. Xüsusilə alkoqol asılılığı olan insanlarda həm beyində, həm də bədəndə sürətli qocalma əlamətləri daha çox müşahidə edilir.

Qadınlar üçün bir dəfəyə dörd və ya daha çox içki və ya həftədə səkkiz və daha çox içki, kişilər üçün isə bir dəfəyə beş və ya daha çox içki və ya həftədə 15 və daha çox içki həddindən artıq istehlak hesab edilir. Bundan əlavə, hər hansı bir miqdarda alkoqol istifadəsi huşsuzluğa səbəb olursa, bu, beyin üçün zərərli sayılır.

Son araşdırmalar qidalanma seçimlərinin qocalma və beyin sağlamlığına dərin təsir göstərdiyini vurğulayır. Ultra-emal olunmuş qidalar, şəkərli içkilər və həddindən artıq alkoqol istehlakı təkcə fiziki sağlamlıq problemlərinə deyil, həm də beyin qocalmasının sürətlənməsinə və idrak funksiyalarının zəifləməsinə səbəb olur. Əksinə, meyvə, tərəvəz, tam taxıllar, yağsız zülallar və sağlam yağlar kimi tam və işlənməmiş qidalara əsaslanan pəhriz beyin sağlamlığını dəstəkləyərək qocalmanı ləngidə bilər. Sonda isə qeyd etmək lazımdır ki, qidalanma həyat keyfiyyətinə təsir edən əsas amillərdən biri olsa da, sağlam və uzun ömür üçün ümumi həyat tərzinin balanslı olması vacibdir.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az-ı izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:20
embedMənbə:https://olke.az
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün avtobuslar bu saata qədər işləyəcək

21 Fevral 2025 12:55see363

“Ukrayna tortu” uğrunda amansız savaş: Avropa sıxışdırılır ŞOK DETALLAR

21 Fevral 2025 18:15see170

Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı Xocalıda minaya düşdü

21 Fevral 2025 20:09see134

Polis əməkdaşları ölkə boyu gücləndirilmiş rejimdə xidmət aparır FOTOLAR

21 Fevral 2025 02:35see118

Xarici brendlərin Rusiyaya qaytarılması üçün şərtlər...

21 Fevral 2025 21:35see111

Həkimlər də şoka düşdü: Ağ ata anadan qara körpə doğuldu

21 Fevral 2025 03:31see111

Ağrı hissini nəyin artırdığı ortaya çıxdı

21 Fevral 2025 07:16see111

Hava şəraiti ilə bağlı son vəziyyət AÇIQLANDI

21 Fevral 2025 21:47see110

Güclü qar səbəbindən təhsil dayandırılıb

21 Fevral 2025 03:02see110

Xarici İşlər Nazirliyi Xocalıda baş vermiş mina partlayışına münasibət bildirib

21 Fevral 2025 21:43see109

Aİ ölkələri Rusiyadan nə qədər qaz alır? RƏQƏMLƏR KONKRET

21 Fevral 2025 17:47see109

Zoğal bu infeksiyanın qarşısını alır

21 Fevral 2025 20:14see109

Cəbhədə və masada...

21 Fevral 2025 09:38see108

Türkiyə ordusunun İraqda bir hərbçisi şəhid olub

21 Fevral 2025 11:05see108

Şəhid oğlu olan bu məşhurun toyudur Fotolar

21 Fevral 2025 21:39see108

Su borusu partladı, maşınlar buz bağladı VİDEO

21 Fevral 2025 16:51see108

Qvardiola: “İstənilən komanda ilə rəqabət apara bilərik“

21 Fevral 2025 20:20see107

Çində insanlara yoluxa bilən yeni yarasa koronavirusu aşkar edilib

21 Fevral 2025 13:58see106

İtaliya çempionunda ağır itki Uzun müddət oynamayacaq

21 Fevral 2025 09:40see106

Netanyahudan əmr: Böyük antiterror əməliyyatı başlayır...

21 Fevral 2025 09:20see106
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri