İnsanları bir birinə yaxınlaşdıran universal dil...

Beynəlxalq Musiqi Günüdür

Bəzən bir mahnı illər əvvəl yaşadığımız bir günü, insanı, hətta çoxdan unutduğumuzu düşündüyümüz hissləri geri qaytara bilir. İlk öncə notlar səslənir və sanki zaman bir anlıq dayanır. Gözlərimizin önündə köhnə xatirələr canlanır, içimizdə qəribə bir duyğu yaranır. Musiqinin möcüzəsi də elə bundadır. O, qulaqlarımızla eşidilir, amma ən çox ruhumuzda hiss olunur.

Musiqi yalnız səslərdən və notlardan ibarət deyil. İnsanın hisslərini ifadə edən, bəzən sözlərin çatmadığı yerdə danışan, insanları bir-birinə yaxınlaşdıran universal dildir.

Oktyabrın 1-i dünyada Beynəlxalq Musiqi Günü kimi qeyd edilir. Bu günün təsis edilməsinin təşəbbüskarlarından biri bəstəkar Dmitri Şostakoviç və Beynəlxalq Musiqi Şurasının sədri Yehudi Menuhin olub.

Bayram bütün dünyada hər il ən yaxşı sənətkarların və bədii kollektivlərin iştirakı ilə böyük konsert proqramları ilə qeyd olunur, həmçinin dünya mədəniyyəti xəzinəsinə daxil olan bəstələr dinlənilir. Eyni zamanda, bəstəkarlar, ifaçılar, musiqişünaslarla yaradıcılıq görüşləri keçirilir, tematik sərgilər və maarifləndirici tədbirlər təşkil olunur ki, bu da musiqinin bir sənət kimi müxtəlif icmalarda yayılması məqsədinə xidmət edir.

Bəşəriyyət musiqi ilə ən qədim zamanlardan tanış olub. Afrika mağaralarında çoxdan yoxa çıxmış tayfaların qayaüstü rəsmlərində musiqi alətləri olan insanlar təsvir edilib. 2000-ci ildə Çin arxeoloqları iki min il əvvəl, Han sülaləsi dövründə yaradılmış musiqi alətləri muzeyini aşkar ediblər. Əsrlər və minilliklər boyu musiqi hər bir xalqın mədəni ənənəsinin, dini ayinlərinin və gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsi olub.

Ruhumuza toxuna bilər

Musiqinin insan psixologiyasına təsiri danılmazdır. Sakit melodiyalar insanı rahatlaşdıra, ritmik musiqilər enerji verə, kövrək və duyğulu əsərlər isə insanın daxilində dərin hisslər oyada bilər. Bəzən insanın danışmağa sözü olmur. İçində yaşadığı hissləri ifadə edə bilmir. Belə məqamlarda bir musiqi sanki onun əvəzinə danışır. Dinlədiyimiz əsərin sözlərində və melodiyasında özümüzdən nələrisə tapırıq.

Musiqi həm də insanı gündəlik həyatın yorğunluğundan uzaqlaşdıra bilir. Bəzən bir neçə dəqiqə sevdiyimiz musiqiyə qulaq asmaq belə düşüncələrimizi toparlamağa, sakitləşməyə və özümüzlə baş-başa qalmağa kömək edir.

Sözlərin bitdiyi yerdə musiqi başlayır

Dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan insanlar bir-birinin dilini bilməsələr də, eyni musiqidə ortaq hiss tapa bilirlər. Çünki sevincin, kədərin, həsrətin, sevginin və ümidin dili birdir. Elə buna görə, musiqi xalqları birləşdirən ən güclü vasitələrdən biri hesab olunur. Bir melodiyanı dinləmək üçün onun dilini bilmək vacib deyil. Musiqinin yaratdığı hissi anlamaq üçün tərcüməyə ehtiyac yoxdur.

Bəlkə də musiqinin ən böyük gücü elə bundadır. O, insanın yalnız qulağına deyil, yaddaşına, düşüncəsinə və ruhuna toxunur.

Azərbaycan musiqisinin zənginliyi

Azərbaycan musiqisi bu universal dilin özünəməxsus və zəngin nümunələrindən biridir. Muğam, aşıq sənəti, xalq mahnıları, klassik musiqi, bəstəkar yaradıcılığı və müasir musiqi janrları milli musiqi xəzinəmizin rəngarəngliyini göstərir.

Məlumdur ki, muğam Azərbaycan musiqisinin ən dərin və qədim qatlarından biridir. Bu sənətdə yalnız melodiyanın deyil, xalqın dünyagörüşünün, hisslərinin və əsrlər boyu formalaşmış musiqi yaddaşının izlərini görmək mümkündür. Tarın, kamançanın və qavalın səsi isə Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Azərbaycan professional musiqisinin inkişafında Üzeyir Hacıbəyovun xüsusi rolu var. Onun yaradıcılığı milli musiqi ənənələri ilə dünya musiqi məktəbinin imkanlarını bir araya gətirdi. Sonrakı dövrlərdə Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Niyazi və başqa görkəmli sənətkarlar Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin inkişafına mühüm töhfələr verdilər.

Yeganə BAYRAMOVA