İnsanlığa həsr olunmuş şərəfli ömür ŞƏRH

Tarix yalnız baş verən hadisələrin xronikası deyil; o, həm də həmin hadisələrə məna verən, zamanın axarında silinməyən iz qoyan böyük şəxsiyyətlərin yaddaşıdır. Bu yaddaşda elə adlar var ki, illər ötdükcə daha da ucalır, nəsillər dəyişsə də onların mənəvi irsi sönmür, əksinə, cəmiyyətə istiqamət verən bir işıq kimi daha da parlaq görünür. Akademik Zərifə Əliyeva məhz belə nadir şəxsiyyətlərdəndir. O, elmi fəaliyyəti ilə insanlara nur bəxş edən, mənəviyyatı ilə cəmiyyətə nümunə olan və həyatın bütün çətinlikləri qarşısında ucalığını qoruyan Azərbaycan qadınının parlaq simvoludur.

1923-cü ilin aprelində Şahtaxtı kəndində dünyaya göz açan Zərifə xanımın ömür yolu ilk gündən zəhmət, məsuliyyət və yüksək məqsədlərlə yoğrulmuşdur. Onun Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda aldığı təhsil yalnız peşəkar biliklər qazanmaqla məhdudlaşmadı; bu təhsil gələcəyin böyük alimini və həkimini formalaşdıran möhkəm təmələ çevrildi. Zərifə Əliyevanın seçdiyi yol sıradan bir ixtisas seçimi deyildi – bu, insanlara xidmət, onların sağlamlığı uğrunda mübarizə aparmaq kimi ali bir missiya idi.

Oftalmologiya sahəsini seçərək o dövrdə geniş yayılmış və minlərlə insanın həyatını qaranlığa qərq edən traxoma xəstəliyinə qarşı mübarizəyə qoşulan alim, bu sahədə əsl dönüş yaratdı. Onun fəaliyyəti yalnız laboratoriya və elmi mərkəzlərlə məhdudlaşmırdı. Zərifə xanım kəndlərə, ucqar rayonlara üz tutur, xəstəliyin yayıldığı ərazilərdə insanlarla birbaşa təmas qurur, həkimlərə metodiki dəstək verir və ən əsası, ümidsiz insanlara ümid bəxş edirdi. Onun tətbiq etdiyi müalicə üsulları nəticəsində traxoma Azərbaycanda sosial bəla statusundan çıxarıldı. Bu, bir alim ömrünün xalqa bəxş etdiyi ən böyük işıqlardan biri kimi tarixə yazıldı.

Onun elmi fəaliyyəti bununla yekunlaşmadı. Qlaukoma, virus mənşəli göz xəstəlikləri və görmə orqanının peşə patologiyası kimi mürəkkəb istiqamətlərdə apardığı fundamental tədqiqatlar tibb elminə yeni nəfəs gətirdi. Xüsusilə sənaye müəssisələrində çalışan insanların sağlamlığına yönəlmiş araşdırmaları onun uzaqgörənliyini və yüksək məsuliyyət hissini bir daha nümayiş etdirdi. 1977-ci ildə tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülməsi, sonradan professor və akademik kimi yüksəlməsi onun gərgin zəhmətinin və istedadının məntiqi nəticəsi idi.

Zərifə Əliyeva yalnız böyük alim deyil, həm də əsl ziyalı idi. Onun həyat fəlsəfəsinin mərkəzində insan amili dayanırdı. “Həkim insanın ən doğma adamıdır” fikri onun bütün fəaliyyətinin ana xəttini təşkil edirdi. O, xəstələrinə sadəcə tibbi yardım göstərmir, eyni zamanda onların mənəvi dayağına çevrilirdi. Onun səmimiyyəti, qayğıkeşliyi və insanlara olan dərin sevgisi həmkarlarının, tələbələrinin və minlərlə xəstəsinin yaddaşında silinməz iz qoymuşdur.

Bu böyük şəxsiyyətin həyatı yalnız elm və səhiyyə sahəsi ilə məhdudlaşmırdı. O, görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin həyat yoldaşı kimi də tarixə düşmüşdür. Bu ailə qarşılıqlı hörmətin, mənəvi dəyərlərin və sarsılmaz dəstəyin nümunəsi kimi cəmiyyətə örnək olmuşdur. Ulu Öndərin də vurğuladığı kimi, onun dövlətçilik fəaliyyətində qazandığı uğurların arxasında məhz Zərifə xanımın yaratdığı möhkəm ailə mühiti və mənəvi dayaq dayanırdı. Bu fakt onun nə qədər müdrik və güclü bir qadın olduğunu bir daha təsdiqləyir.

Eyni zamanda o, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin anası kimi də yüksək mənəvi keyfiyyətlərin daşıyıcısı olmuşdur. Onun ailəsində formalaşdırdığı tərbiyə mühiti, övladlarına aşıladığı humanizm, məsuliyyət və Vətənə bağlılıq bu gün də öz təsirini göstərməkdədir. Bu dəyərlər yalnız bir ailənin deyil, bütöv bir cəmiyyətin mənəvi inkişafına xidmət edən mühüm amillərdir.

Zərifə Əliyeva ictimai fəaliyyəti ilə də seçilirdi. O, müxtəlif elmi və ictimai qurumlarda fəal iştirak edir, səhiyyənin inkişafı və peşəkar həkim kadrlarının hazırlanması üçün böyük səylər göstərirdi. Onun rəhbərliyi ilə yetişən gənc mütəxəssislər bu gün də onun məktəbini davam etdirir, onun elmi və mənəvi irsini yaşadırlar. Yazdığı monoqrafiyalar, dərs vəsaitləri və elmi əsərlər isə Azərbaycan tibb elminin qızıl fonduna daxil olmuşdur.

1985-ci ilin 15 aprelində bu zəngin və mənalı ömür sona çatsa da, onun adı və irsi bu gün də yaşayır. 1994-cü ildə nəşinin Bakıya gətirilərək Fəxri Xiyabanda dəfn olunması xalqın ona olan sonsuz ehtiramının bariz nümunəsi oldu.

Bu gün Zərifə Əliyeva adı yalnız tarix səhifələrində deyil, müasir Azərbaycanın səhiyyə sistemində də yaşayır. Onun adını daşıyan Milli Oftalmologiya Mərkəzi bu irsin davamçısı kimi fəaliyyət göstərir və minlərlə insana yenidən işıq bəxş edir. Onun həyatı bir daha sübut edir ki, əsl böyüklük yalnız elmi nailiyyətlərlə ölçülmür. Əsl böyüklük insanlara bəxş etdiyin nurda, toxunduğun talelərdə və qoyduğun mənəvi izdədir.

Zərifə Əliyeva məhz belə bir ömür yaşadı – qaranlıqları işığa çevirən, insanlara ümid verən və adı daim hörmətlə anılan əbədi bir ömür.

İlahə Qurbanova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı