İqtisadçı: Qızıl bazarındakı dinamika təsadüfi deyil

Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 6,5 dollar artaraq 4 261,4 dollar təşkil edib. Bu artım növbəti dəfə investorların diqqətini qızıl bazarına yönəldib. Qiymətlərdə davam edən artım artıq yalnız qlobal iqtisadi proseslərin göstəricisi deyil, həm də 2026-cı ildə sərmayə yönəltməyi planlaşdıran insanlar üçün müəyyən tərəddüdlər yaradır. Çünki qızıl ənənəvi olaraq risklərdən qaçış aləti kimi qəbul olunsa da, hazırkı dalğalanma fonunda bu aktivə investisiya etmək istəyənlərin sualları və narahatlıqları daha da aktuallaşıb. 

İqtisadçı Eldəniz Əmirov da məhz bu narahatlıqlara cavab olaraq Sherg.az-a bildirib ki, bu gün qızıl bazarındakı dinamika təsadüfi deyil və həm geosiyasi risklərin, həm də maliyyə sisteminə olan inamsızlığın nəticəsi kimi ortaya çıxır. Onun sözlərinə görə, qızılın bahalaşması fonunda investorların tərəddüd keçirməsi təbiidir, lakin qərar vermək üçün proseslərin mahiyyətini anlamaq daha vacibdir:

“Bu il qızıl sıçrayışla təxminən 4 380 dollara qədər yüksəldi, amma sonra artım dayandı və cüzi geri addımlasa da ciddi eniş baş vermədi. Bunun səbəbi qızılın bahalaşmasını dəstəklyən fundamental faktorların hələ də qüvvədə qalmasıdır. Ona görə də qızıl nə kəskin geri çəkilir, nə də yeni güclü ralliyə başlayır. O “yatır”, amma “yuxulamayıb” və növbəti mərhələni gözləyir. Təsəvvür edin, minalar qurulub, amma yeni qurulan minalar hələ partlamayıb. Bu minaların nələr olmasına gəldikdə isə qeyd edim ki, Çin-ABŞ rəqabəti günü gündən kəskinləşir. Çin və ABŞ-ın Venesuela üzərində təsir savaşı və bu ölkəyə müdaxilə ehtimalı qalır. Qlobal borc böhranı riskləri artır. Mərkəzi bankların, xüsusilə Çin, Türkiyənin, Rusiyanın, Hindistan və Yaxın Şərq ölkələrinin rekord həcmdə qızıl alışı davam edir. Dolların qlobal dəyər itirmə riski artır və onun dünya rezerv valyutası kimi rolu zəifləyir. İtaliyanın Avropa Mərkəzi Bankından öz qızıl ehtiyatlarının geri qaytarılmasını tələb edir. Bu isə Avropada qızıl siyasətinin dəyişməsinə işarədir. Deməli, qızılı bu səviyyələrə qaldıran səbəb minaların partlaması yox, onların bir-birinə yaxın məsafədə qurulması idi. Yəni risklərin artması artıq qiymətə daxil oliub. Yaxın Şərqdə baş verənlər və Rusiya-Ukrayna müharibəsi isə minaların qurulmasına şərait yaradaraq qızılın hazırkı qiymətində tam əks olunub. 2026-cı ildə bu minalar zərərsizləşdirilsə qızılda müəyyən eniş ola bilər. Amma heç bir halda qızılın ilin əvvəlidəki qiymətinə qədər enəcəyini gözləmirəm. Yox, əgər bu minalardan biri belə partlasa qızıl sürətlə arta bilər. Artımın hara qədər davam etməsi isə hansı minanın və ya hansı minaların partlamasından asılıdır”.

Hazırda qızılın gözləmə mərhələsində olduğunu vurğulayan iqtisadçı bildirib ki, minalar yerindədir, sadəcə hansısa hadisənin onun üzərinə toxunmasını gözləyir: 

“Amma 2026-cı ildə bu minalardan hansısa birinin zərərsizləşdirilməsi və ya partladılması ehtimalı çox aşağıdır. Böyük ehtimal ki, 2025-ci ildə olan qeyri-müəyyənlik və geosiyasi xaotiklik 2026-cı ildə də davam edəcək. Üstəlik, ABŞ-ın kəskin xarici siyasəti bu qeyri-müəyyənliyi təkcə 2026-da deyil, böyük ehtimalla 2027-də də davam etdirəcək. Odur ki, qızıl (investisiya qızılı, zərgərlik deyil) yenə də uzunmüddətli investisiya məqsədləri üçün ən etibarlı investisiya aləti olaraq qalacaqdır”.