İqtisadi münasibətlərdə yeni mərhələ

Ruanda ilə Azərbaycan arasında imzalanan sazişlər iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı üçün əsaslı zəmin yaradır

Afrika ölkələri ilə Azərbaycan arasında iqtisadi sahədə əlaqələr ötən əsrin sonlarında qurulsa da, intensiv əməkdaşlıq təmasları son illərdə yüksələrək davamlı xarakter almağa başlayıb. Afrika Birliyi Təşkilatının qitə ölkələrinin dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyasının sürətləndirilməsi ilə bağlı atdığı iradəli addımlar bir çox region dövlətləri, o cümlədən Azərbaycanla münasibətlərin inkişafında yeni mərhələ açıb. 2011-ci ilin 15 yanvar tarixindən etibarən Azərbaycanın Afrika İttifaqı (Aİ) yanında müşahidəçi statusu alması isə müxtəlif iqtisadi bölmələrdə əlaqələrin qurulması üçün əsaslı zəmin yaradıb.

Respublikamızın qitə dövlətlərindən Ruanda ilə beynəlxalq və regional təşkilatlarda fəal əməkdaşlığı, eyni zamanda, hökumət heyətlərinin qarşılıqlı səfərlərinin artması və mühüm sənədlərinin imzalaması münasibətlərdə ciddi keyfiyyət dəyişikliklərinə səbəb olub.

“ASAN xidmət” brendi Ruandada

Post-pandemiya dövründə isə Bakı ilə Kiqali arasında iqtisadi təmaslar üçün dialoqlar artaraq dayanılqı zəmin alıb. Ötən il Bakıda keçirilən COP29-da iştirak edən Ruandanın dövlət başçısı Azərbaycanın iqlim təşəbbüskarlığını yüksək dəyərləndirib və Cənab İlham Əliyevlə görüşdə iqtisadi əməkdaşlıq və humanitar məsələlər müzakirə olunub. Həmin görüş zamanı Azərbaycan hər zaman iqlim dəyişikliyinin təsirlərinə daha çox məruz qalan inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinin və Afrika ölkələrinin problemlərinə xüsusi diqqət yetirdiyi vurğulanıb. Qeyd edək ki, Bakıda tarixi qərar qəbul olunaraq, COP29-da inkişaf etməkdə olan ölkələrin, o cümlədən kiçik ada, ən az inkişaf etmiş və Afrika dövlətlərinin səbirsizliklə gözlədiyi İtki və Zərər Fondunun tam fəaliyyətə başlaması təmin edib. Bu imkanlardan bəhrələnən ölkələrdən biri kimi Ruanda Azərbaycanın bu liderlik keyfiyyəti sayəsində ekoloji proqramlar həyata keçirmək üçün dayanıqlı mənbəyə çıxış əldə edib.

Sentyabrın 20-də Azərbaycanda səfərdə olan Ruanda Prezidenti Pol Kaqame ilə Prezident İlham Əliyev arasında keçirilən görüşlər və aparılan faydalı müzakirələr münasibətlərdə yeni mərhələnin əsasını qoyub. Görüş zamanı iqtisadi-sosial və enerji sahələrində bir sıra zəruri layihələrin icrası üçün potensial imkanlar olduğu diqqətə çatdırılıb. Azərbaycanın dövlət başçısının vurğuladığı kimi bu səfər ikitərəfli münasibətlərə əlavə təkan verəcək,  əməkdaşlığımızı genişləndirəcək.

Tərəflər arasında əməkdaşlığın nümunəvi formalarından biri müasir şəffaflıq idaretmə modeli olan “ASAN xidmət” brendinə oxşar qurumun Ruandada yaradılmasıdır. Səfər çərçivəsində “Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi ilə Ruanda İnkişaf Şurası arasında qabaqcıl dövlət xidmətlərinin göstərilməsi mexanizminin yaradılması barədə əməkdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu”nun həyata keçirilməsi üzrə Əməkdaşlıq Proqramı”nın imzalanması “ASAN Xidmət” modelinin tətbiqini konkretləşdirəcək. Azərbaycanın Ruandada bu modelin qurulması üçün texniki və maliyyə yardımını göstərə biləcəyi istisna olunmur.

KOB-ların müştərək fəaliyyət hədəfləri

Hər iki ölkə digər istiqamətlərdə də fəal çalışır və əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün potensial hesab edilən  sahələrdəki vəziyyəti tədiq edir. “Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi ilə Ruanda Respublikasının Kənd Təsərrüfatı və Heyvan Ehtiyatları Nazirliyi arasında Anlaşma Memorandumu” aqrar sahədə əməkdaşlıq üçün yeni xətt açır və əsas etibarilə kənd təsərrüfatı ölkəsi olan Ruandanın aqrar inkişafı üçün qabqacıl texnoloji tətbiqlərə yol açır.

“Azərbaycan Respublikasının İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Agentliyi ilə Ruanda Respublikasının İnkişaf Şurası arasında Anlaşma Memorandumu” isə biznes sektorunda əlaqələndirmə və birgə fəaliyyət prinsiplərini əks etdirir. Eyni zamanda, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin qarşıqılıqlı təmsilçilik mübadiləsinə şərait yaradır. Qeyd edək ki, bir müddət əvvəl Ruandadan gələn nümayəndə heyəti Azərbaycanda səfərdə olarkən “Bakı KOB evi”nin fəaliyyəti ilə tanış olub. “KOB evi”nin təcrübəsi nümayəndə heyəti tərəfindən yüksək qiymətləndirilib və bu da qeyd olunan sahədə təcrübə mübadiləsi üçün geniş imkanlar açıb. Bu baxımdan yeni memorandum KOB və investorlar arasında münasibətlərin hüquqi-iqtisadi əsaslarını təmin etməklə müştərək iş planını tərtib edəcək.

Dağ-mədən, turizm və “yaşıl enerji” sahələrində tərəfdaşlıq

Azərbaycan və Ruanda arasında qarşılıqlı ticarət, dağ-mədən sənayesi və turizm sahələrində tərəfdaşlıq imkanlarının inkişafı üçün kifayət qədər geniş potensial mövcuddur. Azərbaycan geostrateji mövqeyi sayəsində Ruandaya ixrac imkanlarını şaxələndirməyə və yeni bazarlara çıxmasına yardım edə bilər.

Tərəflər strateji sahələrdə də əməkdaşlıq edir. ADEX-2022 beynəlxalq müdafiə sərgisi çərçivəsində Azərbaycan ilə Ruanda arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq haqqında razılaşma əldə olunub. Bu, ölkələr arasında münasibətlərin daha geniş xarakter aldığını göstərir. Habelə “yaşıl enerji” sahəsində əməkdaşlıq üçün münbit baza var. Azərbaycanın bərpaolunan enerji sektorunda fəal təşəbüskarlığı və nüfuzlu investorlarla nəhəng layihələrə imza atması Ruanda ilə bu əməkdaşlığın yeni sahələrindən birinə çevrilə bilər.

Beləliklə, Ruanda Prezidentinin Azərbaycana səfəri və sənədlərin imzalanması iki ölkə arasında münasibətləri formal əlaqələrdən faydalı və praktiki tərəfdaşlığa keçməklə yeni səviyyəyə qaldıracaq.

E.CƏFƏRLİ