İrandakı müharibə dünyanı aclıqla üzləşdirə bilər: qlobal böhran XƏBƏRDARLIĞI

İqtisadçılar gübrə çatışmazlığı və ərzaq qiymətlərinin artması barədə xəbərdarlıq edirlər.

Yaxın Şərqdəki müharibə səbəbindən dünya yeni bir ərzaq böhranı ilə üzləşə bilər. Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, gübrə istehsalının və tədarükünün azalması artıq qlobal ərzaq istehsalına təsir göstərir.

Lent.az bildirir ki, bu barədə "The Financial Times" qəzeti məlumat verir.

Ekspertlərin fikrincə, İranın hücumları Yaxın Şərqdə dünyada ən çox istifadə edilən azot gübrəsi olan karbamidin istehsalını dayandırıb. Eyni zamanda, təbii qaz çatışmazlığı Cənubi Asiyadakı gübrə istehsalçılarını istehsalı azaltmağa məcbur edib.

Gübrə İnstitutunun baş iqtisadçısı Veronika Nay bildirib: "Əgər fasilələr davam edərsə, vəziyyət 2022-ci ildəkindən daha pis olacaq. Münaqişə nə qədər uzun davam edərsə, vəziyyət bir o qədər ciddiləşəcək".

Son iki həftə ərzində adətən ixrac edilən 2,1 milyon ton karbamidin təxminən yarısı qlobal bazarlara çata bilməyib.

Niyə Fars körfəzi qlobal bazarın açarıdır?

Yaxın Şərq qlobal gübrə təchizatı zəncirlərində mühüm rol oynayır.

Dünyanın karbamid ixracının təxminən üçdə biri, eləcə də fosfat gübrələrinin istehsalında əsas komponent olan kükürd ixracının təxminən 45 faizi Hörmüz boğazından keçir. Hazırda Fars körfəzində 1,1 milyon tondan çox gübrə və onların istehsalı üçün xammal ilişib qalıb.

Problemlər artıq bəzi müəssisələri fəaliyyətini dayandırmağa məcbur edib. Məsələn, Qətərin QAFCO şirkəti ildə 5,6 milyon ton istehsal gücünə malik karbamid zavodunu bağlayıb.

Cənubi Asiyada da vəziyyət çətindir. Hindistan gübrə zavodlarında qaz istifadəsini normal səviyyənin təxminən 70 faizinə endirib. Pakistan və Banqladeşdə isə bəzi zavodlar istehsalı tamamilə dayandırıb.

Bundan əlavə, münaqişənin başlanğıcından bəri karbamidin qiyməti artıq 40 faizdən çox artıb.

CRU şirkətinin analitiki Kris Louson xəbərdarlıq edib: "Dünya 2022-ci ildən daha pis bir vəziyyətlə üzləşə bilər". 

O qeyd edib ki, qlobal gübrə bazarı pozuntulara qarşı çox həssasdır, çünki gübrə istehsalının yalnız kiçik bir hissəsi beynəlxalq səviyyədə ticarət olunur.

Dünyada aclıq mümkündürmü?

BMT ekspertləri də uzunmüddətli nəticələr barədə xəbərdarlıq edirlər.

Beynəlxalq Kənd Təsərrüfatının İnkişafı fondunun prezidenti Alvaro Lario bildirib: "Hətta gübrə qiymətlərinin müvəqqəti artması belə qlobal ərzaq istehsalında uzunmüddətli izlər qoya bilər".

Qida sistemləri üzrə alim Rac Patel əlavə edib: "Bütün bunlar o deməkdir ki, bu il dünyada aclıq mütləq artacaq."

Gübrə idxalından çox asılı olan Cənubi Asiya və Afrikanın bəzi bölgələri ən çox risk altındadır.

Yaxın Şərqdə müharibə - son xəbərlər

Xatırladaq ki, əsas limanların və hava limanlarının virtual olaraq bağlanması Dubayı ərzaq qıtlığı həddinə çatdırıb. Beynəlxalq logistika şirkəti Kühne+Nagelin baş direktoru Ştefan Paulun sözlərinə görə, şəhərdə yalnız 10 günlük təzə qida ehtiyatı qalıb. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri idxaldan çox asılı olduğundan, çox tez bir zamanda ciddi qida qıtlığı yarana bilər.

Yeri gəlmişkən, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində artan münaqişə fonunda əcnəbilərin və yerli sakinlərin kütləvi şəkildə təxliyəsi barədə məlumat verilir. Tələsik gediş səbəbindən bir çox insan ev heyvanlarını atır və ya baytarlardan hətta sağlam ev heyvanlarını belə evtanaziya etmələrini xahiş edir.

Yerli sığınacaqlar və könüllü təşkilatlar tərk edilmiş it və pişiklərin sayında kəskin artım olduğunu bildirirlər. Heyvan sığınacaqları artıq dolub və sosial mediada küçələrdə və ya sığınacaqların yaxınlığında tərk edilmiş heyvanlar haqqında çoxsaylı paylaşımlar görünür.

Heyvan hüquqları fəalları qeyd edirlər ki, bu cür hallar tez-tez müharibələrin və ya genişmiqyaslı böhranların yaşandığı bölgələrdə, insanların təhlükədən qaçmaq üçün ev heyvanlarını tərk etdiyi zaman yaranır.