İrandakı inqilab dünyanı dəyişə bilər..?

İranda valyuta böhranı və iqtisadi çöküş fonunda başlayan kütləvi nümayişlər, rejim dəyişikliyi tələb edən genişmiqyaslı etirazlara çevrilib. Tehrandan tutmuş onlarla digər şəhərə qədər ölkə daxilində yüz minlərlə insan küçələrə axışıb. Hakimiyyət sərt repressiyalarla cavab verib: mənbələrə görə, 500-dən çox etirazçı öldürülüb və təxminən 10.000 nəfər həbs olunub.

...İranın Ali Lideri Ayətullah Əli Xameneinin rejimi internet və mobil telefon xidmətini bloklamaqla etirazları yatırmağa çalışır, lakin etiraz hərəkatı böyüməyə davam edir.

SİA xəbər verir ki, Bloomberg-in məlumatına görə, ABŞ prezidenti Donald Tramp nümayişçiləri açıq şəkildə dəstəkləyib və mülki şəxslərin öldürülməsinə davam edəcəyi təqdirdə hərbi zərbələrlə hədələyib.

Yeri gəlmişkən, İslam Respublikasının süqutu 1979-cu il inqilabından bəri ən əhəmiyyətli geosiyasi dəyişiklik ola bilər. Analitiklər mümkün nəticələr arasında aşağıdakıları vurğulayırlar: Rusiyanın ardıcıl olaraq üçüncü müttəfiqini itirməsi - Venesuelada Nikolas Maduronun və Suriyada Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra; Yaxın Şərqdə güc balansında köklü dəyişiklik; Ərəb Baharına bənzər regional xaosdan qorxan və "məşhur şeytan"la status-kvonu qorumağa üstünlük verən Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ üçün artan qeyri-müəyyənlik...

Maliyyə bazarları da bu hadisələrə tez reaksiya verdi. İranın əsas neft hasilatı bölgəsi olan Xuzistan əyalətində hasilata risklər fonunda Brent markalı xam neftin qiyməti yüksəldi. ...Və bu arada, SİA-nın bir müddət əvvəl qeyd etdiyi kimi, İranın son şahının oğlu Rza Pəhləvi neft işçilərini tətilə çağırıb ki, bu da 1978-ci il hadisələrini xatırladır. Müşahidəçilərin fikrincə, Venesueladakı əməliyyatlardan və İranın nüvə obyektlərinə edilən zərbələrdən ruhlanan Tramp, Səddam Hüseynin devrilməsindən sonra İraqda baş verənlərə bənzər bir hakimiyyət boşluğu təhlükəsinə baxmayaraq, Tehranda rejim dəyişikliyinə nail olmaq üçün vəziyyətdən istifadə etməyə cəhd edə bilər.

...Bu arada, İran prezidenti Məsud Pezeşkian dialoq təklif etməklə gərginliyi azaltmağa çalışır, lakin etirazçılar bu vədlərə inanmırlar.

Əli Babayev