İranın Azərbaycan qorxusu: Münasibətlər nə vaxt normallaşmağa başlasa, Tehran fitnəni işə salır

İranın Azərbaycana qarşı təhdid, təhqir və düşmənçilik ritorikası yenə gündəmdədir. Maraqlıdır ki, hər dəfə Azərbaycanın sayəsində İranla münasibətlər normallaşanda Tehran yeni bir fitnə düyməsi tapıb basır. İranda prezident seçkisində azərbaycanəsilli Məsud Pezeşkianın qalib gəlməsi Bakıda müsbət qarşılandı. Yeni prezident ilk çıxışlarında sülh, qonşuluq, dialoq mesajları verdi. Azərbaycan da Pezeşkianı təbrik etdi, dialoqa açıq mesaj verdi. Hətta İran prezidentinin ölkəmizə səfəri böyük coşqu ilə qarşılandı. Pezeşkianın Bakıda da növbəti dəfə ənənəsinə sadiq qalaraq Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın "Heydərbabaya salam" poemasından iki bənd səsləndirməsi hətta münasibətlərdə yeni səhifənin açılması kimi təqdim edildi. Amma İr(l)an yenə zəhərini tökdü və bu səhifə açılmamış bağlandı.

Çünki fars-molla rejiminin təbiəti budur, qabıq dəyişir, amma fitrət dəyişmir. İranda prezident dəyişə bilər, amma rejimin beyni, yəni ali lider və SEPAH yerindədirlər. Pezeşkian prezident seçilsə də, əsas qərarlar Əli Xamenei və inqilab keşikçiləri korpusunun əlindədir. Odur ki, prezident sülh mesajı versə də, rejim Azərbaycan əleyhinə ittihamlar yağdırır, SEPAH təxribatlarını davam etdirir. Tehran rejimi Azərbaycanla münasibətlərdə heç vaxt stabil sülh istəməyib. Bunun nəticəsidir ki, İran ölkəmiz əleyhinə yeni provokasiyalara əl atıb, ölkə mediasında Azərbaycan əleyhinə kampaniyalar aparılır. Mollaların çıxışlarında türklərə qarşı təhqiramiz ritorika səslənir. Ona görə ki, İran Azərbaycanın nüfuzunu artırmasından, yeni reallıq yaratmasından narahatdır.

Bu baxımdan, nə vaxt ki Bakı ilə Tehran arasında münasibətlər normallaşmağa başlayırsa, molla rejimi ya "İsrail faktoru"nu gündəmə gətirir, ya sərhəddə hərbi təlimlər başlayır, ya da mollalar ölkəmiz əleyhinə çağırışlar edirlər. Bu isə artıq diplomatiya deyil, rejimin strateji fitnəsidir.

İranın Azərbaycan qorxusu da yeni deyil, tarixi və mövcud reallıqlara əsaslanır. Məlum, güclü, müstəqil və türk kimlikli müstəqil Azərbaycan və İranın daxilində yaşayan 40 milyona yaxın azərbaycanlı. Həmin soydaşlarımız isə Azərbaycanı öz vətənləri sayırlar. İran rəhbərliyi də bilir ki, Bakının güclənməsi Təbrizin oyanmasıdır. Necə ki, artıq bunun qığılcımları hər gün daha çox alovlanır. Bu səbəbdən hər dəfə Azərbaycan iqtisadi, diplomatik və hərbi cəhətdən güclənəndə İran daxilindəki narahatlıq artır və dərhal təhqir, təhdid, hərbi manevr, molla bəyanatları başlayır.

Ümumiyyətlə, təzyiq altında olan rejimlər üçün xarici düşmən yaratmaq klassik taktikadır. İranın daxili problemləri, iqtisadi böhran, sosial narazılıq, qadın haqları etirazları, türklərin haqlı tələbləri Tehranı qorxuya salır. Ona görə də Azərbaycan həm xalqın diqqətini yayındırmaq, həm də daxildə türk kimliyinə təzyiq üçün bəhanə yaratmaq məqsədilə hədəf alınır. İranın Azərbaycana qarşı hədəfəalma siyasəti strateji qorxudan, türk kimliyinə ideoloji dözümsüzlükdən, regional güc balansının dəyişməsinə qarşı reaksiyadan qaynaqlanır.

Ona görə də İran "normal münasibətlər" istəmir. O, "itaətkar və zəif qonşu" istəyir. Amma Azərbaycan nə zəifdir, nə də itaətkar. Azərbaycan artıq nəinki regionun, dünyanın hesablaşdığı dövlətdir. Bu baxımdan, həmin dünyada gözdən düşən və zəlil qalan İran üçün Azərbaycanla düşmənçilik yox, normal qonşuluq münasibətləri daha məqsədəuyğundur. Bu, Tehranın özü üçün yaxşıdır, çünki Bakı üçün mənfiyə doğru dəyişən heç nə yoxdur.

Mərahim Nəsib