Icma.az
close
up
RU
Menu

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

İsrail İran müharibəsi, qeyb olan qırmızı cizgi lər və Zəngəzur dəhlizi

İsrail İran müharibəsi, qeyb olan qırmızı cizgi lər və Zəngəzur dəhlizi

Icma.az, Oxu.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Rüstəm Qaraxanlı yazır...

İsrail-İran müharibəsinin nəticələrindən asılı olmayaraq bütün regional təhlükəsizlik arxitekturasına və qüvvələr konfiqurasiyasına təsir edəcəyi şübhəsizdir. İranın hazırkı quruluşunun müharibədən sonra yeni bir siyasi sistemə transformasiya olunacağı artıq indidən bəllidir. Tehranın nüvə proqramını hədəfləyən "Oyanan şir"in şikarının hərbi qüdrətini sarsıltmaqla qane olmayacağı aydın görünür. İsrail rəsmiləri ən yüksək səviyyədə hədəfdə İrandakı siyasi rejimin olduğunu bəyan edirlər. Bu isə o deməkdir ki, ötən əsrin 80-ci illərindən etibarən formalaşan regional qüvvələr balansında köklü dəyişikliklər olacaq.

Hətta baş verə biləcək möcüzə halında - İrandakı klerikal siyasi-dini hakimiyyət formatının mövcudluğunu qoruyub saxlaması ssenarisində belə, hərçənd ki, bu, artıq mümkünsüz görünür, - Tehranın bölgədə və daha geniş arealda hadisələrə təsir və dövlətlərin daxili işlərinə müdaxilə etmək taqətinin qalmayacağı indidən görünür. Dövlətin demək olar, bütün hərbi və təhlükəsizlik elitası sıradan çıxarılıb. Səhər yüksəkrütbəli hərbi vəzifəyə təyin olunan şəxs axşam İsraildən gələn uzaqmənzilli raket, zərbə dronu və ya İranın "ciyərlərinə qədər" yoluxmuş kəşfiyyatın gizli əməliyyatının qurbanı olur. Bu müharibə İrandakı dini rejimin illər boyu yetişdirdiyi kadr potensialının tamamilə sıradan çıxarılması ilə də yadda qalacaq.

İsrail-İran müharibəsindən sonra formalaşacaq yeni geosiyasi reallığın təsirsiz ötüşməyəcəyi faktorlardan biri də Zəngəzur dəhlizi olacaq. İkinci Qarabağ savaşından sonra İranın regional hikkəsi və geosiyasi höcətliyinin qurbanına çevrilmiş, qlobal logistika prosesinin tərkib hissəsi olan bu layihə Tehranın fərz etdiyi "qorxu"lar səbəbindən heç cür reallaşa bilmirdi. 4 ildir biz İranın unikal dirənişindən doğan qəliz situasiyanın şahidiyik: Ukraynadakı müharibə səbəbindən transmilli marşrutların yenidən format olunması fonunda qlobal ticarətin Cənubi Qafqazdan keçən Orta dəhlizə möhtac qaldığı halda, bir tək İran bu qarşısıalınmaz axına zidd gedərək cəmi bir neçə kilometrlik nəqliyyat infrastrukturunun bərqərar olmasına əngəl yaradır. Zəngəzur dəhlizinin tək Azərbaycana, hətta bütün dünyaya deyil, Ermənistanın özünə də iqtisadi fayda gətirəcəyini İrəvandakıların belə anladıqları reallıqda Tehranın islaholunmaz höcətliyinin arqumentli izahı yoxdur.

Zəngəzur dəhlizini özünün "qırmız cizgilər"i elan edən İranın bu mənasız və məntiqsiz müqavimətinin qaynaqlandığı səbəblər də qeyri-ciddi görünür: bu yol çəkilərsə, İranın şimalla - Rusiya və Avropa ilə əlaqəsi kəsiləcək. Deməli, layihə İranın milli maraqlarına qarşı yönəlib və təhlükəsizliyinə təhdiddir. Bir yolun İran boyda köklü (əslində müharibə göstərir ki, köksüz - müəll.) dövlətin milli təhlükəsizliyinə necə təhdid olması həqiqətən də qəribə və gülünc səslənir. İrandan Ermənistan vasitəsilə şimala doğru uzanan bir trasın üzərindən körpü və ya altından bir tunel vasitəsilə keçəcək digər yolun milli maraqları necə təhlükə altına salacağını dünən İsrailin dəqiq zərbəsi ilə vurulan İran XİN-nin binasında oturan xarici siyasət mütəxəssislərindən başqa heç kim bilmir.

Hər şey əslində, gün kimi aydındır: Zəngəzur dəhlizi transmilli logistik marşrutun qollarından biri olmaqla yanaşı, həm də Türkiyə və Azərbaycanı birləşdirəcək böyük türk dünyası coğrafiyasında bir körpü rolunu oynayacaq. Tehrandakıları narahat edən də elə budur. O həddə ki, sadəcə bir ticarət marşrutuna "bölgədəki sərhədlərin dəyişilməsi" təhlükəsi donunu geyindirməkdən belə usanmırdılar.

Son dörd ildə İran təki bu layihə baş tutmasın deyə hansı əməllərə əl atmamışdı? Diplomatlar üçün "Oscar" mükafatı təsis edilərsə, onun ilk nominantı və qalibinin İranın Ermənistandakı səfiri Mehdi Sübhaninin ola biləcəyi şübhəsizdir. İran səfirinin misilsiz çabaları ilə bu illərdə sərhədindən cəmi bir neçə kilometr məsafədə - qədim türk torpağı olan Qafanda konsulluq təsis etməyə belə ərinmədi. Halbuki bunun nə bir siyasi, nə diplomatik, nə də coğrafi əsası var idi. İranda asqıranda, Qafanda maska taxırlar ki, qripə yoluxmasınlar...

İranın şimala doğru bütün ticarət və yük yolları Şimal-Cənub dəhlizi vasitəsilə Ermənistan deyil, Azərbaycandan keçir. İllərlə bu infrastrukturun keçid gücünün artırılmasına Rusiya, Azərbaycan və İranın özü tərəfindən milyonlarla dollar yatırılır. Ermənistanın İranın şərti şimalla əlaqəsini təmin edən tranzit təyinatlı infrastrukturu isə nəinki yoxdur, onun yaxın illərdə belə ərsəyə gəlməsi üçün nə maliyyə, nə də siyasi əsas var. Üstəlik, İranın Zəngəzur dəhlizinə qarşı çıxıb öz ərazisindən "Araz dəhlizi" adını almış analoji yolun çəkilişinə razılıq verməsi də qeyri-normal görünür. Necə olur ki, bu dəhliz Tehranın şimala uzanan yollarını bağlamır, amma Zəngəzur dəhlizi bağlayacaq?

İsrailin İranı gözlənilən məğlubiyyətə uğradacağının Zəngəzur dəhlizinin də reallaşması yolunu açacağı şübhə doğurmur. Özü də tək İranın layihəyə müqavimət göstərməyə taqətinin qalmayacağı baxımından deyil. Zəngəzur dəhlizinin Ermənistanın dünyaya bağlanmaq üçün nəfəslik roluna malik olacağına görə. İsraillə İran arasında başlanan müharibənin elə ilk günündə ermənilərin dərin düşünmək qabiliyyətinə malik azsaylı siyasət adamları dünyaya çıxışları üçün yeganə istiqamət kimi Gürcüstanın qaldığını yazmağa başladılar. Gürcüstan özünün Qara dəniz limanları ilə Ermənistanın Avropa ilə ticarət əməliyyatlarını təmin edir. Ancaq İrəvanın ticarət dövriyyəsinin əhəmiyyətli qismi olan Rusiya ilə əlaqə yenə də qış aylarında keçilməz olan Roksk tunelinə möhtac qalır. Odur ki, müharibə bitər-bitməz İrəvandakıların özlərinin iməkləyə-iməkləyə Zəngəzurdan keçəcək bir neçə kilometrlik yolun açılışı üçün yalvaracaqları gün çox da uzaqda deyil. Bunun hətta ayın 20-də Paşinyanın Türkiyəyə səfəri zamanı baş verəcəyi də istisna olunmur. Nə İranı vecinə alan olacaq, nə də onun "qırmızı cizgilər"ini. Ələlxüsus da sahiblərini əlcək kimi dəyişməyə adətkar olan ermənilərin. İndi İranın nəinki qırmızı, ümumiyyətlə, heç bir cizgisi qalmayıb. İsrail qırıcıları oradan girib-buradan çıxır, raketlər İran məmurlarını evlərinin yataq otaqlarında haqlayır.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:191
embedMənbə:https://oxu.az
archiveBu xəbər 16 İyun 2025 12:25 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see342

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see313

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see276

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see264

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see260

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see250

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see248

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see246

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see243

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see239

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see235

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see234

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see228

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see223

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see219

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see219

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see219

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see209

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see202

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri