İsrail nüvə fəlakəti riskini nəzərə alaraq Fordo kompleksinə zərbə vurmayıb

Bizimyol.info xəbər verir ki, Qərb analitikləri və İsrail mənbələrinə görə, bu qərar, ərazidə radiasiya sızması riski və "çirkli bomba"nın tətbiq olunması etimalı ilə qəbul olunub.

Fordo İranın ən qorunan nüvə obyektlərindən biri olub, yüksək təhlükəsizliklə dağ massivi altında yerləşən bir bazada yerləşir. Qərb ekspertlərinin məlumatlarına görə, burada uran, silah dərəcəsində zənginləşdirilmiş şəkildə saxlanılır. İsrailin bu obyektə zərbə endirməməsinin səbəbi, bombalanma nəticəsində radiasiya sızmasının baş verə biləcəyi qorxusudur ki, bu da faktiki olaraq çirkli bomba istifadəsinə bərabər olardı.

İran tərəfi, İsrailin yaxın zamanlarda Fordo obyektinə zərbə endirdiyini bildirərək, buna "kiçik zərər" olduğunu qeyd edib, lakin Tel-Əviv bu məlumatı təkzib edərək, bu hadisənin "psixoloji müharibə"nin bir hissəsi ola biləcəyi ilə əlaqələndirib.

Bu təmkinli yanaşma fonunda İsrail İranın digər mühüm nüvə infrastruktur obyektlərinə qarşı genişmiqyaslı zərbələr endirib. Natanza zənginləşdirmə mərkəzi və İsfahan kompleksinə ciddi zərər vurulub; bu kompleksdə zənginləşdirilmiş uranın metal halına gətirilməsi prosesinin həyata keçirilməsi, nüvə silahı hazırlamağın əsas mərhələlərindən biridir. Həmçinin, İsrail Müdafiə Qüvvələri ölkənin hərbi və nüvə proqramları ilə əlaqəli olan 9 yüksək rütbəli iranlı məmurun məhv edildiyini təsdiq edib. Onlar arasında İran Atom Enerjisi Təşkilatının keçmiş rəhbəri Feridun Abbasi və tanınmış fizik Məhəmməd Mahdi Təhrançi də var.

Buna baxmayaraq, zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının ən həssas və strateji cəhətdən mühüm olan hissəsi hələ də toxunulmaz qalır – bu, İsfahan yaxınlığında yerləşən nəhəng kompleksdir. İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu bildirib ki, İran artıq silah dərəcəsinə yaxın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatına sahibdir və bu ehtiyatlarla 9, hətta 10 nüvə başlığı istehsal etmək mümkündür. O, son aylarda Tehranın bu materialı silah məqsədilə istifadə etmək üçün hazırlamaqda əhəmiyyətli addımlar atdığını və bu prosesi "bir neçə ay və ya hətta həftə ərzində" tamamlayacağını xəbərdarlıq edib.

Ancaq bir çox analitiklər hesab edir ki, Fordo və ya İsfahandakı uran anbarlarına edilən zərbələr, ətraf mühitdə radiasiya çirklənməsinə yol aça bilər.

"İsrailin tanınmış obyektə zərbə endirməməsi, radiasiya insidenti riski barədə ciddi narahatlıqlarını göstərir", – deyə Amerikanın Elm Adamları Federasiyasından Con Volfstal bildirib. O, həmçinin Tel-Əvivin İranı könüllü olaraq zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarından imtina etməyə məcbur etməyi ümid etdiyini söyləyib.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) son zamanlarda İsfahan yaxınlığında uran ehtiyatlarını yoxlayıb. Bu məlumatlar, agentliyin növbəti rüblük hesabatında əksini tapacaq, BAEA-nın rəhbəri Rafael Qrossi "New York Times"a müsahibəsində bildirib.

İsrailin bu cür təmkinli yanaşması, əvvəlki strategiyasına uyğun gəlir: 1981-ci ildə Tel-Əviv İraqda Osirak reaktoruna yanacaq yüklənməmişdən əvvəl zərbə endirmiş, 2007-ci ildə isə Suriyada təxminən işləməyə başlamamış reaktoru məhv etmişdi – hər iki halda radiasiya çirklənməsinin qarşısı alındı.

Qadir, Bizimyol.info