Icma.az
close
up
RU
Menu

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Kibercinayətin qurbanına çevrilməmək üçün nə etməliyik? ARAŞDIRMA

Kibercinayətin qurbanına çevrilməmək üçün nə etməliyik? ARAŞDIRMA

Icma.az, 525.az portalına istinadən məlumat verir.

Son zamanlarda  telefonlarımıza tanımadığmız nömrələrdən gələn zənglərin, mənbəyi məlum olmayan ünvanlardan  sosial media hesablarımıza olan müdaxilələrin tez-tez şahidi oluruq. Maddi yardım, investisiya yatırımı, məhsulların endirimli satışını həyata keçirməklə bağlı həmçinin, yaxın qohumların adından gələn zənglərin, mesajların sayı bir neçə ay öncə kəskin surətdə artmışdı. Ən təhlükəli məqam isə şəxsi informasiyalarımızın, bank kartı məlumatlarımızın dələduzların hədəfinə çevrilməsidir. Özünün xəbəri olmadan adına kredit götürülməsi, alqı-satqı prosesinin icra olunması hallarının sayındakı dinamikanın radikal şəkildə qalxıb-endiyinin şahidi oluruq. Kibercinayətkarlıqla mübarizəni həyata keçirən dövlət qurumları şəxsi məlumatların qorunması üçün vətəndaşlara daimi olaraq çağırışlar edir maarifləndirmə işləri aparırlar, buna baxmayaraq müxtəlif qurumların adından isitfadə edib dələduzluğa əl atanlar da var. İKT mütəxəssisis Elvin Abbasov kiber təhlükələrin qarşısının alınması və son günlərin statistikası ilə bağlı maraqlı faktlara toxunub.

“Kibertəhlükələrə qarşı aparılan sistemli və ardıcıl mübarizə artıq öz real nəticələrini verməyə başlayıb. Sevindirici haldır ki, son günlərdə bu sahədə müşahidə olunan müsbət dinamika, xüsusilə də kiberdələduzluqla bağlı müraciətlərin sayında kəskin azalma, həyata keçirilən tədbirlərin səmərəsini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

Belə ki, ötən həftə daxil olan kiberdələduzluq müraciətlərinin sayı əvvəlki dövrlərlə müqayisədə təxminən 6-7 dəfə azalıb. Daha əlamətdar hal isə dünən qeydə alınıb: gündəlik müraciətlərin sayı 30-40-dan 5-7-yə qədər enib. Bu, həm hüquq-mühafizə orqanlarının çevik və koordinasiyalı fəaliyyətinin, həm də genişmiqyaslı və davamlı maarifləndirmə kampaniyalarının birbaşa nəticəsidir. Bu kontekstdə, Daxili İşlər Nazirliyinin NİİM-in AvtoFM-də də həyata keçirdiyi “Kiberİnfo” verilişi xüsusi vurğulanmalıdır. Artıq bir ilə yaxındır ki, hər həftənin cümə günü efirə gedən bu proqram çərçivəsində müxtəlif ekspertlər və aidiyyəti qurumların nümayəndələri ilə kibertəhlükələr, kibergigiyena və rəqəmsal savadlılıq mövzularında dolğun və maarifləndirici müzakirələr aparılır.

Bu nəticələr, Daxili İşlər Nazirliyinin kibertəhlükələrlə mübarizəyə dair strateji baxışının və davamlı fəaliyyətinin uğurlu modelini ortaya qoyur. Media ilə qurulmuş effektiv əməkdaşlıq, ictimaiyyətlə şəffaf və açıq ünsiyyət vətəndaşların rəqəmsal mühitdə daha ayıq-sayıq və hazırlıqlı davranmasına imkan yaradır. Təhlükəsiz və dayanıqlı rəqəmsal gələcək naminə atılan bu ardıcıl addımlar cəmiyyətə böyük ümid və etimad verir”

Rəqəmsal platformalarda aldadılmaların çoxu insanların zəhmət çəkmədən pul qazanmaq ya da min bir əziyyətlə qazandıqları pulların “möcüzəvi” şəkildə 10-15 qat yüksəltmək arzuları ilə bağlıdır. İnternet dələduzları ya özlərini bank əməkdaşı, ya da reallıqda mövcud olmayan şirkətin işçisi olaraq tanıdıb saxta kampaniyalar edərək insanların gözlərini boyamağa çalışırlar. Saytlarda saxta hesablar açaraq evlərin, müxtəlif əşyaların alış-satışı ilə sözün əsl mənasında “məşğul olanlar” da var, etdikləri zəng, göndərdikləri link vasitəsilə, telefon nömrələrini belə ələ keçirən kibercinayətkarlar var. Xəstə uşağı olan valideynlərin həssaslığından istifadə edib övladları üçün topladıqları pulu mənimsəyən, işaxtaranları aldadaraq onlara sertifikat ya da iş yeri vəd edib vətəndaşlara maddi-mənəvi zərər verənlər də az deyil. Aldadılan vətəndaşlar bir çox hallarda özünü hansısa bankın nümayəndəsi kimi təqdim edənlərə kartlarından heç kimə ötürülməməli olan kodları dələduzlara ötürürlər. Qurbana çevrildiyini isə həyəcanı keçdikdən sonra, banka getdiyində anlamış olur. Saxta ev ya da iş elanı paylaşan kibercinayətkarın qurbanına çevriləndə də vəziyyət gərgin olur. Təsəvvür edək, kimsə ümidli şəkildə evdən çıxır, gedir ona deyilən ünvanı axtarmağa, bu zaman ya məkanı  tapa bilmir ya da getdiyi yerin onun işi ilə heç bir əlaqəsi olmadığını öyrənir. Bu zaman insanların keçirdikləri stress isə onların psixologiyalarında silinməz izlər qoyur. Psixoloq Aydan Məmmədova kiberdələduzların insanlara psixoloji təsir  edərək vətəndaşların etimadından qazanması üçün istifadə etdikləri yollardan danışıb.

“Çox vaxt dələduzlar insanların qarşısında rəsmi görüntü verirlər, bu da təbii ki, insanların beynində müəyyən güvən hissi yaratmış olur. Bundan əlavə insanlar bəzən şəxsi məlumatlarını istəmədən də olsa tanımadıqları insanlarla bölüşür. Adi şəkil belə olsun çəkilir, paylaşılır. Sosial platformaların daha çox aktiv olduğu bir dövrdəyik. Burada isə kiminsə məlumatlarını əldə etmək bir o qədər də çətin deyil. Əslində  kənardan baxanda  insanlara qəribə gələ bilər ki, necə ola bilər belə bir şey? Yəni biz necə məlumat ötürə bilərik? Amma burada psixoloji faktorlar  özünü ciddi şəkildə göstərir. Misal üçün, çox vaxt zərərçəkənlər öz şəxsi məlumatlarını tam şəkildə mənimsəmədiklərinə görə qarşı tərəfi daha bilikli və rəsmi görüntü içində gördüyünə görə bir güvən hisi yaranır və beynindəki məlumatına şübhə içində yanaşır. Ən önəmlisi isə dələduzlar  qarşı tərəfi manipulyasiya etməyə çalışırlar və bunu çox gözəl bacarırlar. İnsanların emosionl nöqtəsindən tuturlar. Zəng edirlər və ya mail qutusuna hər hansı bir mesaj göndərirlər ki, hesabınız bağlanacaq, hal-hazırda hesabınızdan pul çıxılacaq, indi daxil olmasanız cərimə olunacaqsınz. Bu zaman insanın beynində bir növ itki qorxusu yaranır. Burda hər şeyin kökündə duran məhz qorxudur. Nəyisə tirəcəyindən qorxur, təşviş, həyəcan hamısı bir anda toplanır, insan məntiqi düşünə bilmir. Sağlam şəkildə düşünə bilmədiyinə görə doğru qərar verməkdə çətinlik çəkir. Nəticədə təəsssüflür olsun ki, həmin şəxsə inanır və zərər çəkmiş olur.

Bir çox yaşlı nəslin nümayəndələri telefon və s. texnoloji vasitələrindən istifadə qaydalarını bilmədiyinə görə və qarşı tərəfi bilikli gördüyünə görə ona güvənir. Düşünür ki, mənə kömək edəcəklər. Biz bilməliyik ki, emosianal şəkildə verdiyimiz qərarlarda yanlışlıq ola bilər.Hər hansı bir vasitə ilə bizimlə əlaqə saxlayan, zaman verərək daha çox rəsmi və ciddi şəkildə danışırlarsa , bir anlıq dayanmalı, özümüzə kənar bir şəxs olaraq baxıb həmin hadisəni müşahidə etməyə çalışmalıyıq. Maarifləndirmə işləri ilə insanlar daha çox məlumatlı olur. Qorunma instinkti hər bir insanın daxilində var. Sadəcə dələduzlar insanların duyğusal tərəfindən istifadə edib  bir əskiklikləri varsa, o nöqtəni tapıb həmin istiqamətdən istifadə edirlər.

Biz isə öz növbəmizdə kibercinayətkarlığın qurbanına çevrilməmək üçün tanımadığımız zənglərə cavab verməməli, şübhəli linklərə keçid etməyib, verilən elanın real olub-olmadığını dəqiqləşdirəndən sonra ona uyğun davranmalıyıq. 

AYSEL MƏMMƏDOVA

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:120
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 02 İyun 2025 20:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see379

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see348

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see285

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see275

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see273

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see266

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see246

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see245

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see245

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see238

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see237

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see232

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see218

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see214

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see212

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see210

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see180

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see179

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see179

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri