Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Kişi və qadın arasındakı ömür fərqi təkamüllə izah olunur

Kişi və qadın arasındakı ömür fərqi təkamüllə izah olunur

Icma.az xəbər verir, Oxumeni.az saytına əsaslanaraq.

Kişi və qadın arasındakı ömür fərqi təkamüllə izah olunur

Dünyada qadınlar orta hesabla kişilərdən daha uzun yaşayırlar və bu qayda istisnasız olaraq demək olar ki, etibarlıdır. Bütün ölkələrdə və bütün dövrlərdə statistika bunu təsdiqləyir. Təbabətdə və həyat keyfiyyətində irəliləyişlər sayəsində son onilliklərdə boşluq daralsa da, onun tamamilə yox olması ehtimalı azdır. Yeni məlumatlar göstərdi ki, səbəb təkamül tarixinin dərinliklərindədir və bir çox başqa heyvanlarda da izlənilə bilər.

Leypsiqdəki Maks Plank adına Təkamül Antropologiya İnstitutunun alimləri 15 ölkədən olan həmkarları ilə birlikdə 1176 quş və məməli növünün ömrünə dair ən böyük məlumat bazasını tərtib ediblər. Nature Communications and Proceedings of Royal Society B jurnallarında dərc edilən araşdırmanın nəticələri bu boşluğun altında yatan bioloji mexanizmi üzə çıxarıb.

Məlum olub ki, əksər məməlilərdə dişilər kişilərdən daha uzun yaşayırlar - orta hesabla 12-13%. Quşlarda isə bunun əksi doğrudur: kişilər dişilərdən təxminən 5% daha çox yaşayırlar. Lakin bu ümumi qayda onlarla istisnaları gizlədir. Məsələn, yırtıcı quşlarda dişilər nəinki daha iri, həm də daha uzun yaşayırlar, primatlarda dişilər çox vaxt yetkin qocalığa qədər yaşayır, erkəklər isə daha tez ölürlər.

Bir izahat heteroqametik cinsi fərziyyə deyiləndir. Dişi məməlilərdə iki X xromosomu var, kişilərdə isə yalnız bir X və bir Y var, bu da onları mutasiyalara daha həssas edir. Quşlarda isə əksinədir: dişilər fərqli cinsi xromosomlar (ZW) daşıyır və bu da kişilərə üstünlük verir. Ancaq genetika hekayənin yalnız bir hissəsidir.

Reproduktiv strategiya həyat müddətinə də təsir edir. Kişilərin həyat yoldaşları üçün şiddətlə rəqabət aparmağa məcbur olduğu çoxarvadlı növlərdə onlar daha qısa ömür sürürlər. Bunun əksinə olaraq, monoqam quşlarda kişilər daimi "turnirlərə" enerji sərf etmir və uzunömürlülük qazana bilirlər. Bu, valideyn qayğısı ilə tamamlanır: nəslinə daha çox sərmayə qoyan cins daha uzun yaşamağa meyllidir. Primatlarda bu, çox vaxt dişidir və təkamül onların balaları müstəqil olana qədər yaşamaq qabiliyyətini "möhkəmləndirmişdir".

Yaşayış yeri də rol oynayır. Xarici amillərin təsirini yoxlamaq üçün alimlər vəhşi təbiətdəki və zooparklardakı populyasiyaları müqayisə ediblər. Məlum olur ki, qoruyucu şəraitdə belə, kişilərlə dişilər arasındakı uçurum daralsa da, qalır.

Əziz Mustafa

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:http://oxumeni.az
archiveBu xəbər 03 Oktyabr 2025 12:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see434

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see327

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see325

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see304

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see298

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see284

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see282

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see272

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see253

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see237

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see232

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see215

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see214

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see205

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see199

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see195

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see191

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see191

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see186

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri