Krımdan olan kölə qadının oğlu?

Florensiya Dövlət Arxivində sensasion sənəd tapılıb. Orada deyilir ki, Leonardo da Vinçinin anası Katerina adlı kölə qadın olub. Katerina İtaliyaya Qara dəniz sahilindən gəlib.

AzPost ildirir ki, bu barədə Renessans dövrünün mütəxəssisi, Neapol Şərq Universitetinin professoru Karlo Veççe məlumat verib. 20 il əfsanəvi italyan rəssamının tərcümeyi-halını öyrənən Veççe belə nəticəyə gəlib ki, Katerina “ağ gəlinlər” adlandırılanlardan biridir.

Necə olub ki, o, evindən bu qədər uzaqlaşıb?

Bu barədə REN TV-də  “Əfsanələr və miflər” verilişində məlumat verilir.

Məlumata görə, orta əsrlərdə qul ticarətinin mərkəzi Gelencikdə yerləşirdi.
Eramızdan əvvəl 7-ci əsrdə yunanlar Qara dəniz bölgəsini fəal şəkildə inkişaf etdirməyə başladılar. Xersones, Panticapaeum, Kerç, Fanaqoriya, Torikos kimi də tanınır. Bizi ən çox maraqlandıran məhz budur. İndi onun yerində Gelencik şəhəri var. Bir versiyaya görə, adı “ağ gəlin” kimi tərcümə olunur. Osmanlı türkləri 15-ci əsrin sonunda şəhəri belə adlandırıblar. Kiçik bir dənizkənarı qəsəbə dünya qul ticarətinin əsl mərkəzinə çevirilib.

Türklər burada birinci deyildi. Onlardan əvvəl burada venesiyalılar və genuyalılar məskunlaşıblar.

Müasir Gelencikin yerində Genuya tacirləri öz koloniyalarını – Mavrolaku yaratdılar. Ərazi xaricə göndərilən mallar üçün tranzit məntəqəsi rolunu oynayırdı. Bura Qara dəniz sahilində qul ticarətinin mərkəzi idi. Genuyalılar yerli sakinlərlə – çərkəzlərlə və tatarlarla ticarət edirdilər. İpək parçalar, ədviyyatlar, metallar gətirirdilər. Ödəniş kimi tez-tez canlı mal alırdılar.

“1400-1424-cü illər arasında qul bazarına gətirilən bütün qulların təxminən 41 faizi  ruslar idi. O dövrdə çar Vasili Tyomnı ən böyük məğlubiyyətə uğramışdı. Tatarlar tərəfindən tutulan bu əsirlər qul bazarlarına gətirilirdi. Slavyanlar, xüsusən də rus qulları Avropada daha yüksək qiymətləndirilirdi: Qadınlar daha güclü, daha gözəl, yaraşıqlı idilər”, – deyə tarix elmləri doktoru Viktor Livtsov bildirib.

Lakin XV əsrin sonunda genuyalılar Osmanlı İmperiyasının hücumu altında geri çəkilmək məcburiyyətində qaldılar. Türklər bu əraziləri tutdular və Mavrolokonun adını Gelencik qoydular.

İtalyan yetim və ya çərkəz qul: Leonardo da Vinçinin anası kim idi?

Slavyan qadınları ən qiymətli və arzu olunan əmtəə olaraq qaldı. Tarixi sənədlərdə “ağ gəlin”lərdən birinin 2093 fransız livrinə satıldığı bir hadisə qeydə alınır. Müqayisə üçün deyək ki, o zaman yüz livrə bütöv bir kənd almaq olardı.

Florensiyanın arxivində  italyan professor Karlo Veççe unikal sənəd aşkar edib. 2 noyabr 1452-ci ildə yerli notarius Piero da Vinçi Katerina adlı bir qul üçün azadlıq aktı imzalayıb.

“Karlo Veççi onun əcnəbi qul olduğu nəzəriyyəsini təkzib etməyə çox çalışdı və bunun əksini sübut etməyə aylar sərf etdi. Lakin sonda sübutların ağırlığı altında təslim olmaq məcburiyyətində qaldı. Bu, Piero da Vinçinin uzun karyerası ərzində verdiyi yeganə azadlıq qərarı idi”, – mədəniyyət eksperti Barintsev deyir.

Bəlkə də buna görə Leonardonun anası haqqında bu qədər az məlumat qalıb. Onun mənşəyi diqqətlə gizlədilib. Karlo Veççe Rusiyada Katerinanın izlərini tapmağa çalışıb.

“Üstəlik, bu tədqiqatçı və publisist hətta onun Don çayı ətrafıda əsir düşən çərkəz olduğunu irəli sürdü. Tatarlar onu, yəqin ki, genuyalara məxsus ticarət məntəqələrindən birinə aparıblar. Genuyalılar onu şərqə qul olaraq satıblar, bir neçə il orada yaşayıb və sonra da Florentinlərlə bitib…”

Tarixçilər uzun müddətdir ki, böyük sənətkarın anasının həqiqətən Katerina olduğunu bilirlər. Rəsmi versiyaya görə, onun adı Katerina di Meo Lippidir. Vinçi şəhəri yaxınlığındakı kəndli evində yaşayan italyan qadın və yetim uşaq….
Professor Karlo Veççe tapdığı sənədin onun versiyasını rəsmiləşdirmək üçün kifayət etmədiyini etiraf edib. Ancaq bu, alimin axtarışları haqqında “Katerinanın təbəssümü” adlandırdığı bütöv bir kitab yazmasına mane olmayıb. Ad təsadüfən seçilməyib.

Avstriyalı psixiatr Ziqmund Freyd Leonardonun məşhur Mona Liza əsərində anasını  çəkdiyi nəzəriyyəsini irəli sürmüşdü. Veçce yazır ki, əfsanəvi rəsmdə Qara dənizdən gələn sirli “ağ gəlin” bizə gülümsəyir.
Lakin, onun nəzəriyyəsi təkzibedilməz sübutları tapılmayana sadəcə gözəl bir əfsanədir.

AzPost.az

Paylaş