Küçə ticarətində illərin problemi həll oluna bilər AÇIQLAMA

Son illər Bakıda və bölgələrdə küçə ticarəti ilə bağlı problemlər daha da aktuallaşıb. Bir tərəfdən insanlar ailəsini dolandırmaq üçün küçələrdə satış edir, digər tərəfdən isə reydlər, cərimələr və satış yerlərinin məhdudlaşdırılması narazılıq yaradır. Xüsusilə metro çıxışları və bazar ətrafında satıcılarla aidiyyəti qurumlar arasında tez-tez gərginlik yaşanır. Bu fonda 2026-2028-ci illər üçün Baş Kollektiv Sazişdə küçə və bazar ticarəti ilə məşğul olan şəxslər üçün yerli icra hakimiyyəti orqanları və bələdiyyələr tərəfindən layiqli iş şəraitinin yaradılmasının vacibliyi qeyd olunub. Bu, Nazirlər Kabineti, Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası və Azərbaycan Respublikası Sahibkarlar (İşəgötürənlər) Təşkilatları Milli Konfederasiyası arasında 2026-2028-ci illər üçün Baş Kollektiv Sazişdə öz əksini tapıb.
Məsələ ilə bağlı iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli Demokrat.az-a bildirib ki, küçə ticarəti ilə bağlı əsas problemlərdən biri bu sahədə qaydaların kifayət qədər açıq və vahid formada müəyyən edilməməsidir:
“Müxtəlif qaydaların mövcudluğu və bir neçə dövlət qurumunun küçə ticarətinə nəzarət səlahiyyətinə malik olması bu sahədə fəaliyyət göstərən şəxslər üçün çətinliklər yaradır. Eyni zamanda, səlahiyyət bölgüsünün parçalanması ümumi nəzarət mexanizminin zəifləməsinə və müəyyən mənada nəzarətsizliyə səbəb olur. Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinin təcrübəsinə baxdıqda görürük ki, küçə ticarəti ilə bağlı lisenziyaların və icazələrin verilməsi əsasən böyük şəhər bələdiyyələrinin səlahiyyətində olur. Azərbaycanda isə təəssüf ki, hələ də Bakı Böyükşəhər Bələdiyyəsi yaradılmayıb. Bu səbəbdən də küçə ticarəti ilə bağlı qaydaların vahid mərkəzdən idarə olunması mexanizmi formalaşmayıb. Hesab edirəm ki, ilk növbədə böyük şəhər bələdiyyəsi yaradılmalı və küçə ticarəti ilə bağlı həm icazələrin verilməsi, həm də nəzarət mexanizmi həmin qurumun səlahiyyətində olmalıdır. Məsələn, İstanbulda küçə ticarətinə birbaşa Böyükşəhər Bələdiyyəsi nəzarət edir. Hətta bunun üçün xüsusi nəzarətedici qurum “zabıta” sistemi fəaliyyət göstərir. Bu anlayış Azərbaycanda da insanlara tanışdır və türk seriallarında da tez-tez göstərilir”.
O qeyd edib ki, əsas məsələ küçə ticarəti ilə bağlı vahid oyun qaydalarının formalaşdırılması, vahid idarəetmə və nəzarət sisteminin yaradılmasıdır:
“Çünki küçə ticarətinə nəzarət bir neçə qurumun əlində olduqda bu sistem effektiv işləmir və işləyə də bilməz. Digər tərəfdən, küçə ticarəti şəhərə müəyyən kolorit və canlılıq da qatır. Avropa ölkələrinin əksəriyyətində küçə ticarəti geniş yayılıb və xüsusi ayrılmış məkanlarda normal şəkildə fəaliyyət göstərir. Bu, həm şəhərin estetik görünüşünün bir hissəsinə çevrilir, həm də turistik maraq yaradır. Azərbaycanda ilk növbədə bu sahədə idarəetmə problemləri aradan qaldırılmalıdır. Həm nəzarətedici, həm də idarəedici funksiyalar vahid mərkəzdə cəmlənməli və bu səlahiyyətlər böyük şəhər bələdiyyəsinə verilməlidir”.
Qısası, hökumətlə qurumlar arasında bağlanan yeni razılaşmaya əsasən küçədə satış edənlər qovulmaq əvəzinə onlara normal şərait yaradılmalıdır, ekspert isə bildirir ki, bu sahədəki xaosu bitirmək üçün bütün səlahiyyətlər vahid bələdiyyəyə verilməlidir.
Leyla Turan
Demokrat.az