Icma.az
close
up
RU
Maddə asılılığı beyin funksionallığına necə təsir edir? Psixoloqdan AÇIQLAMA

Maddə asılılığı beyin funksionallığına necə təsir edir? Psixoloqdan AÇIQLAMA

Demokrat.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

"Asılılıq prosesinin formalaşmasında beyni mexanizminin əhəmiyyəti böyükdür. Asılılıq beynin neyrokimyəvi pozuntusu nəticəsində yaranan xroniki beyin xəstəliyi kimi tərif edilir".
Bu sözləri Demokrat.az-a açıqlamasında psixoloq, psixoterapevt Ramin Allahverdiyev deyib.
Onun sözlərinə görə, beyin xəstəliyi dedikdə beyində yaranan funksional dəyişim nəzərdə tutulur:
“Burda aparıcı faktor mükafatlandırma sistemindəki dəyişimdir. Beynimizdə 200-dən çox neyrotransmitter var. Asılılıqda bizim üçün ən vacib prosesi həyata keçirən 4-5 neyrotransmitter var. Onların beyində müəyyən formada artımı və azalması asılılıq prosesinə təsir edir. 
Hər birimizin gündəlik həyatda göstərdiyi davranışlar var. Bu davranışları həyata keçirdikdə beynimizdə davranış neyrotransmitteri kimi dəyərləndirdiyimi dopamin istifadə olunur. Maşın sürmək, ləzzətli yemək yemək, sevdiklərimizlə vaxt keçirmək kimi proseslərdə beyin müəyyən miqdarda dopamin ifraz edir. İnsan bu davranışdan həzz alır".
O qeyd edib ki, insan beyni maksimum 80-100 vahid dopamin ifraz edir və bu da intim münasibət zamanı özünü göstərir:
"Hazırda AR qanunvericiliyində daşınması və satışı qadağan olunan psixostimulyatorlar qrupuna aid olan maddələrin istifadəsi zamanı beynimizdə 1ə 2000-3000 dopamin ifraz olunur. Bu ifrazdan sonra beyin əvvəl həyata keçirdiyi davranışları bloklayır. Nəticədə maddənin yaratdığı yeni davranışları həyata keçirir. Ona görə də maddə istifadəçisi olam şəxs əvvəlki davranışları sərgiləmir, əvvəlki həyatı onu qane etmir. Daim maddə axtarışında olur.
Endorfin transmiteri təbii ağrıkəsicidir. Dünyanın ən güclü ağrıkəsicisi morfindir. O da labarator şəraitdə yaradılır. Endorfin ondan qat-qat güclüdür. Çünki insan beyni onu özü ifraz edir. İnkişaf psixologiyasına nəzər salsaq, bunun ana bətnində başladığını və sonraki mərhələlərdə davam etdiyini görərik. Uşaqlıqda şiddətli emosional və fizioloji travma görən insanlarda endorfin sistemində müəyyən bloklanmalar olur. Onlar da həmin endorfini gələcəkdə kənardan qəbul etdiyi maddənin asılılığı ilə konpensasiya edir".
Psixoloq bildirib ki, maddə istifadəsi zamanı ön tavan bölgəsindən dopamin ifraz olunur:
"Onun bir miqdarı amiqdalaya gedir. Amiqdala bizim duyğularımızdan və təhlükəsizliyimizdən məsuliyyət daşıyır. Amiqdala mesaj verir ki, bura təhlükəsizdir, istifadə edə bilərsən. Dopaminin bir miqdarı da hipokampa gedir. Hipokamp onu xoş xatirə kimi proqramlaşdırır. Bu ikisindən gələn mesaj mezolimpik sistemə təsir edir. Maddə istifadəsi zamanı bizim ciddi şəkildə zərər görən beyin bölgəmiz prefrontal korteksimizdir. Həmin bölgə insanın idarəetmə mexanizmini təşkil edir, proqram, analitik yanaşma, müqayisəli təhlil aparılması kimi işləri həyata keçirir".
Psixoloq problemin həlli haqqında bunları deyib: 
"Maddə asılılığı zamanı beynimizim düşünən bölgəsi ciddi zərər gördüyü üçün şəxs öz vəziyyətinə tənqidi yanaşa bilmir. Psixoloqa, psixoterapevtə qarşı ciddi bloklanmalar olur. Ona görə də şəxsin özünü tənqid prosesini aktivləşdirmək üçün psixoterapevtik müəyyən müalicə mərhələsinə yönləndirmək vacibdir". 
Əfsanə Kamal
Demokrat.az
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:186
embedMənbə:https://demokrat.az
archiveBu xəbər 21 Noyabr 2024 15:46 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see380

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see251

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see245

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see244

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see242

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see241

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see239

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see236

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see235

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see234

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see228

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see220

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see217

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see217

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see216

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see216

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see215

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see215

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see215

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri