Mars niyə qırmızıdır? Alimlərdən İZAH

Mars, özünəməxsus pas rəngi səbəbindən uzun müddətdir ki, “qırmızı planet” kimi tanınır.
Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, alimlər Marsın bu rəngə sahib olmasının mümkün səbəbini aşkar edərək mövcud nəzəriyyələrə yenidən baxmağa sövq edib.
Günəş Sistemində ən çox tədqiq edilən planetlərdən biri olan Mars, orbitində və səthində işləyən kosmik missiyalar sayəsində geniş şəkildə araşdırılıb. Əvvəlki elmi araşdırmalara görə, Marsın qırmızı rəngi səthi örtən və tərkibində paslanmış dəmir mineralları olan toz təbəqəsi ilə əlaqələndirilirdi. Lakin yeni bir araşdırma bu nəzəriyyəni sual altına qoyub. Nature Communications jurnalında dərc edilən tədqiqata əsasən, Marsın qırmızı rənginin əsas mənbəyi əvvəl düşünüldüyü kimi hematit deyil, soyuq suyun təsiri ilə yaranan ferrihidrit adlı mineral ola bilər. Bu kəşf Marsın keçmişində suyun daha geniş yayıldığını və planetin yaşamağa yararlılığını daha fərqli şəkildə qiymətləndirmək lazım gəldiyini göstərə bilər.

Marsın səthini örtən dəmir oksidlərin əmələ gəlmə mexanizmini anlamaq alimlərə planetin keçmiş iqlimini və mühitini yenidən modelləşdirməkdə kömək edə bilər. Lakin bu toz təbəqəsinin tədqiq edilməsi çətindir. Yeni araşdırma çərçivəsində alimlər Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) Mars Express və ExoMars Trace Gas Orbiter missiyalarından, eləcə də NASA-nın Mars Kəşfiyyat Orbiteri və Curiosity, Pathfinder və Opportunity kimi robotlardan əldə edilən məlumatları təhlil ediblər.

Xüsusilə Trace Gas Orbiter cihazının CaSSIS görüntüləmə sistemi Mars tozunun hissəcik ölçüsünü və tərkibini müəyyən etməyə kömək edib. Alimlər daha sonra laboratoriyada Mars tozuna bənzər maddə hazırlayaraq müxtəlif dəmir oksidlərinin təsirini araşdırıblar. Təcrübələr nəticəsində ferrihidrit və bazalt qarışığının Marsın tozuna ən yaxın tərkibə malik olduğu müəyyən edilib.

Araşdırma qrupunun üzvü Adomas Valantinas, əldə olunan nəticələrin Marsın tarixi haqqında mühüm məlumatlar verdiyini vurğulayıb.

"Mars hələ də qırmızı planetdir, lakin onun niyə qırmızı olduğunu başa düşməyimiz dəyişdi", – deyə Valantinas bildirib.

Onun sözlərinə görə, ferrihidritin yalnız suyun olduğu mühitdə formalaşması Marsın düşündüyümüzdən daha erkən paslandığını göstərir. Bu isə o deməkdir ki, keçmişdə Mars səthində maye su daha geniş yayılmış ola bilər.

Bundan əlavə, alimlər təxmin edirlər ki, təxminən 3 milyard il əvvəl Marsda güclü vulkanik fəaliyyət baş verib və bu proses buz qatlarını əridərək su və süxurların qarşılıqlı təsirinə səbəb olub.

Nuriyyə Musayeva