Martın 1 də Ümumdünya Dəniz Otları Günü qeyd olunur

2022-ci ilin may ayında BMT Baş Assambleyası 1 mart tarixinin Ümumdünya Dəniz Otları Günü elan edilməsinə dair qətnamə qəbul edib. Qətnamədə bildirilir ki, ekosistem xidmətlərinin və funksiyalarının təkmilləşdirilməsinin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə nail olmaq üçün vacibliyi nəzərə alınaraq, bu sahədə bütün səviyyələrdə məlumatlılığın artırılması, habelə insan sağlamlığına və inkişafa töhfə verən dəniz florasının mühafizəsi üzrə tədbirlərin təşviq edilməsi və asanlaşdırılması zəruridir. SİA xəbər verir ki, BMT-nin bu münaibətlə yaydığı müraciətdə deyilir: “Dəniz otları tropiklərdən Arktika sahillərinə qədər dünyanın bir çox yerlərində dayaz sularda rast gəlinən çiçəkli bitkilərdir. Onlar mürəkkəb, yüksək məhsuldar və bioloji cəhətdən zəngin yaşayış yerləri yaradaraq geniş sualtı çəmənliklər əmələ gətirir”.

BMT qeyd edir ki, dünya okeanı dibinin yalnız 0,1 faizini əhatə edən bu dəniz otu çəmənlikləri minlərlə balıq, dəniz atları, tısbağalar və başqa növləri qida və sığınacaqla təmin edir, habelə dünyanın ən böyük balıqçılıq sahələrini yaradır. Onlar qida maddələrini, çirkləndiriciləri süzərək, habelə dövrə vuraraq və zərərli tullantıları özündə saxlayaraq suyun keyfiyyətini yaxşılaşdırır, dəniz məhsullarında çirklənməni azaldır. Yüksək səmərəli karbon lavaboları dünya okeanı karbonunun 18 faizinə qədərini saxlaya bilir ki, bu da onları iqlim dəyişikliyinin təsirləri ilə mübarizə üçün güclü təbiət əsaslı həllərə çevirir. Onlar okeanın turşuluğunu tamponladıqları üçün mərcan rifləri kimi ən həssas ekosistemlərin və növlərin davamlılığına töhfə verirlər. Sahil əhalisi üçün bu otlar dalğa enerjisini azaltmaqla insanları artan daşqın və fırtına riskindən qoruyur, ilk müdafiə xətti kimi çıxış edirlər.

Müraciətdə bu qiymətli təbii resursun təhlükə altında olduğu da qeyd edilir: “Davamlı inkişafa, iqlim dəyişikliyinin təsirinin azaldılmasına və yeni reallığa uyğunlaşmağa verdiyi mühüm töhfəyə baxmayaraq, dəniz biomüxtəlifliyinin bu əsas komponenti təhlükə altındadır və bütün çəmənliklərin yalnız dörddəbiri dənizin qorunan ərazilərinə düşür”.

Dəniz otları 1930-cu illərdən bəri qlobal miqyasda azalmaqdadır və ən son siyahıyaalma bu əsas dəniz yaşayış mühitinin 7 faizinin hər il dünya miqyasında itirildiyini təxmin edir. Bu yaxınlarda qeyd edilib ki, dəniz otu növlərinin 21 faizi Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının Qırmızı Siyahısında təhlükə altında olan, həssas və nəsli kəsilən növlər kimi təsnif edilir. Sahil inkişafının, çirklənmənin, o cümlədən qurudan su axınının, iqlim dəyişikliyinin, tənzimlənməmiş balıq ovu və qayıqla üzgüçülük fəaliyyətinin birgə təzyiqləri dəniz otlarının və onlarla əlaqəli ekosistemlərin deqradasiyasının əsas amilləridir.

Dəniz otu itkisinin ümumi qlobal tendensiyasına baxmayaraq, bəzi ərazilərdə dəniz otlarının azalması və ya əhəmiyyətli dərəcədə bərpası müşahidə edilir.

Dəniz otları suyun altındakı həyat üçün kritik əhəmiyyətə malikdir, eyni zamanda, qurudakı insanlara geniş faydalar təmin edir. BMT hesab edir ki, bu flora mühitinin mühafizəsi və bərpası ölkələrə milli, regional və ya qlobal səviyyədə həyata keçirilən siyasətlərlə uyğunlaşaraq bir çox iqtisadi, sosial və qidalanma məqsədlərinə nail olmağa kömək edəcək.