Mavi işıq yuxu sistemimizi pozur

Rəqəmsal rabitə vasitələri sayəsində mavi işığa məruz qalmamız son illər xeyli artıb.

Axşam.az xəbər verir ki, LED işıqlar, telefonlar, kompüterlər, planşetlər -  hər yerdə bizimlədir: məktəbdə, işdə, evdə.

Bəs, onun zərərlərindən nə qədər xəbərdarıq?
Mavi işıq göz sağlamlığına ən çox mənfi təsir göstərir. Lakin gözlər üçün nə qədər təhlükəli olsa da, rahat yuxuya getməyi də çətinləşdirir. Bütün bunların fərqində olsaq da, nə qədər yox deyə bilərik?

Mavi işığın göz sağlamlığına təsiri ilə bağlı qəti elmi tədqiqatlar olmasa da, bu məsələ ilə bağlı müxtəlif proqnozlar və şübhələr mövcuddur. Rəqəmsal ekranlar - kompüterlər, telefonlar və planşetlər yalnız mavi işıq yaymır, həm də ekranın uzun müddət istifadəsi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Xüsusilə, ekrana baxış məsafəsi, baxış müddəti və boyun duruşu kimi elementlər də skelet sisteminə mənfi təsir göstərə bilər.

Mavi işıq yuxudan əhval-ruhiyyəyə qədər hər şeyi pozur. Melatonin hormonuna təsir edərək yuxu-oyanma dövrünü tənzimləyir. Gündüzlər günəş işığı melatonin ifrazını basdırır və bizi oyaq saxlayır. Axşamlar, günəş batanda melatonin ifrazı başlayır və yuxuya keçid başlayır. Melatonin gündüz basdırıldığı və axşam artdığı üçün yuxuya keçid daha asan olur. Əvvəllər yuxu rejimləri rəqəmsal ekranlar olmadan təbii olaraq qorunurdu. Lakin bu gün televizorlardan, kompüterlərdən və telefonlardan yayılan mavi işıq sirkadian ritmini pozur və yuxu problemlərinə səbəb olur. Yuxu çatışmazlığı fiziki və psixoloji sağlamlığa mənfi təsir göstərir. Enerji səviyyəsi aşağı düşür, əhval-ruhiyyə pisləşir və zehni fəaliyyət azalır.

Bundan əlavə, bədənin bərpasına mane olur və ertəsi gün istirahətsiz başlayır. Buna görə də rəqəmsal ekranların istifadəsinə diqqət yetirilməlidir. Gecə saat 11-dən sonra telefonu söndürüb, qaranlıq otaqda yatağınızda uzanıb, yuxuya getməyə çalışın.

Mütəxəssislər bildirir ki, insan yatmazdan ən azı 3-4 saat əvvəl televizordan, kompüterdən və telefonlardan uzaq durmalıdır. Çox zəruri hallarda, bunu bir neçə dəqiqə görmək olar, amma yatmazdan əvvəl daim ekranın qarşısında qalmaq, rəqəmsal ekranlarla məşğul olmaq düzgün deyil.

Məsələn, saat 23:00 - 00:00 radələrində yatırsınızsa, saat 21:00 - 22:00 radələrində rəqəmsal ekranlardan istifadəni dayandırmalısınız.

Mavi işığa uzun müddət məruz qalma və rəqəmsal ekranlardan düzgün istifadə edilməməsi həm göz sağlamlığına, həm də ümumi sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də, ekran vaxtını məhdudlaşdırmaq və onlardan düzgün məsafədə istifadə etmək çox vacibdir.