Məktəblərdə dərsdən sonra təşkil edilən dərnək və düşərgələr niyə yoxa çıxıb? EKSPERTDƏN AÇIQLAMA FOTO

Son illər ölkədə təhsil sahəsində müxtəlif islahatlar həyata keçirilsə də, məktəbdənkənar fəaliyyətlər – dərsdən sonrakı kurslar və dərnəklər demək olar ki, bir çox məktəblərdə ya ümumiyyətlə mövcud deyil, ya da formal şəkildə təşkil olunur. Halbuki bu cür fəaliyyətlər şagirdlərin asudə vaxtlarının səmərəli təşkili, onların maraq və qabiliyyətlərinin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Məktəbdənkənar dərnək və kurslar uşaqlarda yaradıcılıq, ictimai fəallıq, praktiki bacarıqların formalaşması üçün vacibdir. Lakin bəzi hallarda müəllim çatışmazlığı, maddi-texniki baza problemləri, valideyn marağının azlığı və inzibati nəzarətin zəifliyi bu istiqamətdə problemlər yaradır.

Bəs görəsən, məktəblərdə dərsdən sonrakı kursların və dərnəklərin fəaliyyət göstərməməsinin əsas səbəbi nədir?

Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Elmin Nurizadə Avtosfer.az-a açıqlamasında bildirib ki, çox təəssüf ki, dünənə qədər məktəblərdə dərsdən sonrakı kurs və dərnəklərin fəaliyyəti ilə bağlı ciddi bir problem yox idi:

“Lakin təhsil sahəsində verilən radikal qərarlardan biri də bu sahəyə aid oldu. Dərnəklər, ümumiyyətlə, sovet dövrü təhsilində də hər zaman olub. Dünya təcrübəsində də bir çox məktəblərin tədris modelində dərsdənkənar fəaliyyətlər, müxtəlif funksiyalı dərnəklər həmişə olub, bu gün də var və gələcəkdə də olacaq. Çünki bu, təhsilin ayrılmaz bir hissəsidir.

Təhsili yalnız dərs prosesi ilə əlaqələndirmək olmaz. Təhsil bir neçə istiqamətdən ibarətdir. Onlardan biri də şagirdlərin asudə vaxtının səmərəli təşkili üçün nəzərdə tutulan dərsdənkənar fəaliyyətdir. Bizdə bu fəaliyyətlər əsasən dərnəklər və müəyyən kurslar, məşğələlər vasitəsilə həyata keçirilirdi.

Bu fəaliyyətlərin olmaması bəlkə də dərhal ciddi nəticə yaratmayacaq. Amma olmalıdır. Yəni bu, bir problemdir. Çünki son illərdə bu dərnəklər və dərsdən sonrakı fəaliyyətlər o qədər zəifləyib, o qədər formal xarakter alıb ki, artıq onların olub-olmaması belə hiss olunmur. İndi də bu fəaliyyətlər rəsmi şəkildə dayandırıldıqda, insanlar böyük boşluq hiss etmirlər. Halbuki hiss etməlidirlər.

Ətrafınıza baxın ailənizdə, yaxın çevrənizdə məktəbliləri olanlar var. Onlardan hər hansı birində uğurlu dərnək fəaliyyəti varmı? Yəqin ki, yoxdur. Əgər varsa, zəhmət olmasa deyin. Bu, belə olmamalıdır”.

Ekspert əlavə olaraq qeyd edib ki, əslində, biz məsələyə belə yanaşmalıyıq:

“Nə üçün dərnəklər və dərsdənkənar digər fəaliyyətlər bu qədər zəiflədi? Niyə formal xarakter aldı? O qədər formalaşdı ki, indi onların yoxluğunu belə hiss etmirik.

Bu fəaliyyətlərin faydası nə idi? Kağız üzərində, nəzəri tövsiyələrdə hər şey var. Amma icraya gələndə, praktik tətbiqdə, təəssüf ki, çox geri qalırıq. Təhsilə nəzəri baxımdan yanaşdıqda, konsepsiyalar, strategiyalar, təhsil modelləri baxımından, dünya ölkələrindən geri qalmırıq. Hətta bəzən onlarla yanaşı gedirik. Amma icrada, tətbiq hissəsində ciddi çatışmazlıqlar var.

Dərsdənkənar fəaliyyət metodları da bu çatışmazlıqlardan biridir. Müəllimlər və şagirdlər bu sahədə böyük əziyyət çəkirlər. Bu, ciddi boşluqdur.

Bu boşluğu aradan qaldırmaq lazımdır. Dərnəklərin funksiyası, dərsdənkənar fəaliyyətin faydalılığı üçün yeni mexanizmlər hazırlanmalıdır. Bu mexanizmlərlə şagirdlər düzgün istiqamətə yönəldilməlidir.

Şagirdin işi yalnız dərsdə tənlik əzbərləmək və ya mexaniki şəkildə şeir söyləməkdən ibarət olmamalıdır. Şagird hərtərəfli inkişaf etməlidir. Məktəb də bu inkişafın təminatçısı olmalıdır.

Bu gün məktəb öz funksiyasını bir çox sahələrdə yetirə bilmir. Onlardan biri də dərsdənkənar fəaliyyət sahəsidir. Əgər biz məktəbi həqiqi mənada “məktəb” görmək istəyiriksə, onun missiyasını qaytarmaq istəyiriksə, bu boşluğu mütləq doldurmalıyıq”.

Eltac Zülfüqaroğlu