Məktəblərdə yeni tip müəllim modelinə ehtiyac yaranıb

“Qloballaşma və texnoloji inkişaf fonunda əmək bazarının dinamikası sürətlə dəyişir. Artıq təhsil sistemindən gözləntilər də fərqlidir. Müasir dövr yalnız fakt və məlumat ötürən deyil, bu bilikləri real həyatda tətbiq edə bilən, yaradıcı, tənqidi düşünən və texnologiyadan effektiv istifadə edən gənclərin yetişdirilməsini tələb edir. Bu isə birbaşa müəllimdən asılıdır. Ona görə də məktəblərdə yeni tip müəllim modelinə ehtiyac yaranıb. İnnovasiyanı dərsə gətirən, sinifdə fərdi yanaşmanı qoruyan, şagirdə sadəcə öyrətməyən, onu düşündürən müəllimlərə”. 

Bu fikirləri 525.az-a Elm və Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın katibi Günay Əkbərova deyib. Onun sözlərinə görə, bu gün dünya təcrübəsində də müəllim çatışmazlığı əsasən eyni istiqamətlərdə müşahidə olunur: riyaziyyat, informatika və xarici dillər. Məsələn, Böyük Britaniyada hökumət bu fənlər üzrə müəllim hazırlığına xüsusi təqaüdlər ayırır, universitetlərdə müəllimlik proqramlarını çevik və çevrili (flexible) modelə keçirir. Almaniyada riyaziyyat və informatika müəllimlərinin çatışmazlığı səbəbindən tədris planlarına “dual education” - yəni universitet və məktəb təcrübəsinin paralel aparıldığı proqramlar əlavə olunub. Finlandiyada müəllim təkcə dərs deyən deyil, həm də tədqiqatçı sayılır: o, şagirdlərin inkişafını izləyir, dərs prosesini elmi müşahidələr əsasında təkmilləşdirir. ABŞ-da isə son illərdə “AI literacy” (süni intellekt savadlılığı) və “digital pedagogy” (rəqəmsal pedaqogika) anlayışları tədrisin ayrılmaz hissəsinə çevrilib, bu da həm ingilis dili, həm də informatika fənlərinin inteqrasiyasını zəruri edib:

«Azərbaycanda da bu qlobal tendensiyalar artıq hiss olunur. Müasir məktəblər daha çox riyaziyyat, informatika və ingilis dili müəllimlərinə ehtiyac duyur. Bu sahələrdə tədris aparmaq üçün təkcə fənni bilmək kifayət etmir - müəllim həm texnologiyanı dərsə inteqrasiya etməli, həm kommunikativ metodlardan istifadə etməli, həm də şagirdləri gələcək bacarıqlara yönləndirməlidir. Xüsusilə region məktəblərində ingilis dili müəllimlərinin çatışmazlığı hiss olunur. Dil bilikləri artıq “əlavə üstünlük” deyil, əmək bazarında rəqabət aparmaq üçün əsas bacarıq sayılır. Bu gün bir çox peşələrdə, o cümlədən mühəndislik, tibb, iqtisadiyyat və turizm sahələrində ingilis dili bilikləri vacib şərtə çevrilib. Bununla yanaşı, gələcəkdə eko-pedaqogika, inklüziv təhsil və rəqəmsal bacarıqlar üzrə ixtisaslaşmış müəllimlərə də ehtiyac artacaq. Çünki müasir məktəb təkcə bilik ötürən deyil, həm də sosial məsuliyyət, ekoloji düşüncə və fərqliliklərə hörmət kimi dəyərləri formalaşdıran məkandır. Müəllim artıq yalnız fənn mütəxəssisi deyil, həm də dəyərlər daşıyıcısı və gələcək yönümlü düşüncənin formalaşdırıcısıdır. Əslində, sual təkcə “ən çox hansı fənn müəlliminə ehtiyac var?” deyil, həm də “bu müəllim hansı keyfiyyətlərə sahib olmalıdır?” sualı ilə tamamlanmalıdır. Çünki 21-ci əsrin məktəbi üçün lazımi müəllim - həm bilik baxımından dərin, həm də şəxsiyyətcə açıq fikirli, dəyişikliklərə adaptiv və öyrənməyi sevən müəllimdir. Təhsil sistemimizin gələcəyi də məhz belə müəllimlərin sayının çoxalmasından asılıdır”.

Sevinc QARAYEVA