Mərkəzi Asiya Qərb və Çin üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir

2026-cı ildə, dərin qlobal qeyri-sabitlik, Ukraynadakı münaqişənin beşinci ilinə qədəm qoyması və dünyada nəqliyyat və enerji yollarının bağlanması ilə Orta Asiya regionu gözlənilməz dayanıqlıq nümayiş etdirir və qlobal xaosa qarşı cəlbedici bir bufer kimi ortaya çıxır.
Polşa Şərqi Avropa Araşdırmaları Mərkəzinin (OSW) eksperti Kşiştof Straxota deyir: "Çin, Avropa və ABŞ-ın siyasi çətiri beş Orta Asiya ölkəsinə bir-biri ilə əməkdaşlığı sürətlə inkişaf etdirməyə, eləcə də öz maraqlarını, təkcə şəxsi deyil, həm də dövlət maraqlarını açıq şəkildə irəli sürməyə imkan verir".
Niyə Mərkəzi Asiya Qərb və Çin üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir? Bunun bir neçə səbəbi var. Birincisi, regionda Avropa Birliyinin çox ehtiyac duyduğu böyük xammal ehtiyatları var: məsələn, nadir torpaq elementləri, uran. Bu, Aİ üçün çox vacibdir. İkincisi, Rusiya və İrandan keçən marşrutun bağlanmasından sonra Orta Asiya logistika dəhlizləri qlobal ticarət üçün yeganə körpü oldu. Bundan əlavə, sosial iğtişaşların qarşısını almaq üçün yerli hakimiyyət orqanları sürətli iqtisadi liberallaşdırma və modernləşmə yolunu seçdilər.
– Belə bir dəyişiklik nəticədə aparıcı qlobal güclərin regionla misli görünməmiş səviyyədə diplomatik və investisiya əlaqələrinə səbəb oldu, – deyə ekspert bildirir. – Müxtəlif tərəflər arasında gərgin rəqabət şəraitində xarici tərəfdaşların strateji resurslara və yeni logistika marşrutlarına zəmanətli çıxış üçün sərt siyasi şərtlərdən müvəqqəti olaraq imtina edərək çevik və praqmatik hərəkət etməyə başlaması diqqətəlayiqdir.