Milli Məclisin iclası

Parlamentin növbədənkənar sessiyasında önəmli qanun layihələri müzakirə edildi

İyunun 5-də Milli Məclisin növbədənkənar sessiyası keçirildi. Sessiya parlamentin sədri Sahibə Qafarovanın hesabat xarakterli giriş nitqi ilə başladı. Spiker çıxışında deputatlara 1–3 iyun tarixlərində Serbiyaya işgüzar səfəri barədə məlumat verdi. O bildirdi ki, səfərin əsas məqsədi Parlamentlərarası İttifaqın Qadın Parlamentarilərin Qlobal Konfransında iştirak olub.

Daha sonra bəzi deputatlar cari məsələlər ətrafında müxtəlif fikirlər səsləndirdilər. Millət vəkili Vüqar Bayramov qeyd etdi ki, “Bakı Enerji Həftəsi” çərçivəsində Azərbaycanla ABŞ arasında imzalanan 7,5 milyard dollarlıq anlaşmalar iki ölkə münasibətlərinin enerji əməkdaşlığından strateji texnoloji tərəfdaşlığa keçdiyini göstərir. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan bu həftə regionun ən böyük enerji platformalarından biri olan Bakı Enerji Həftəsinə ev sahibliyi edib və tədbirdə səsləndirilən mesajlar ölkənin yeni iqtisadi prioritetlərini ortaya qoyub: “İmzalanan 7,5 milyard dollarlıq müqavilələr göstərir ki, münasibətlər artıq yalnız enerji sektorunu əhatə etmir. Burada yüksək texnologiyalar, innovasiya, rəqəmsal iqtisadiyyat və süni intellekt istiqamətləri də ön plana çıxır. Bu ilin ilk rübündə Azərbaycanla ABŞ arasında ticarət dövriyyəsi əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,2 dəfə artaraq 296 milyon dollara yüksəlib. Bu, strateji tərəfdaşlığın iqtisadi əlaqələrə də təsir etdiyini göstərir”.

Deputat Əziz Ələkbərli çıxışında tarixi toponimlərin qorunması və onların düzgün adlandırılmasının hüquqi tərəflərinə toxundu. O, bəzi coğrafi adların saxtalaşdırılmış formada işlədilməsinin heç bir hüquqi əsası olmadığını bildirərək, bu məsələyə yenidən baxılmasını tələb etdi: “Belə toponimlərdən biri İrəvan, digəri isə Tiflis şəhərlərinin adlarıdır. Bütün elmi ədəbiyyatlarda ümumi şəkildə deyilir ki, 1936-cı ildə İrəvan şəhərinin adı dəyişdirilərək Yerevan qoyulub. Mən Azərbaycan tarixşünaslığında bu məsələyə dəqiqlik gətirmək istəyirəm”. Deputat media nümayəndələrinə müraciət edərək tarixi toponimlərin istifadəsinə daha çox diqqət yetirməyə çağırdı: “1936-cı il avqustun 17-də SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qəbul etdiyi “Yaşayış məntəqələrinin adlarının düzgün yazılışı haqqında” qərarı bu gün media nümayəndələrinə paylayacağam və onlardan toponimlərimizin qərarda təsbit olunan variantda yazılışına əməl etməyi xahiş edirəm. Gəlin bütün müstəvilərdə dilimizin saflığını qoruyaq”.

***

Çıxışların ardınca gündəlikdə duran məsələlərin müzakirəsinə keçid edildi. İlk olaraq “Diplomatik xidmət haqqında” layihə üçüncü oxunuşa təqdim edildi. Layihəyə əsasən, diplomatlara pensiyaya çıxarkən ya son 24 ayda, ya da istənilən ardıcıl 60 ayda aldıqları orta aylıq maaş əsasında hesablanan məbləğin 6 misli həcmində birdəfəlik ödəniş veriləcək. Həmçinin, diplomatik xidmətə müddətli həqiqi hərbi və ya alternativ xidmətə çağırılma ilə xitam verildikdə əməkdaşa orta aylıq dövlət məvacibinin 3 misli həcmində müavinət ödəniləcək. Aparılan müzakirələrdən sonra layihə səsverməyə qoyularaq sonuncu oxunuşdan da uğurla keçdi.

Paralel olaraq, “Dövlət qulluğu haqqında” qanuna dəyişiklik layihəsi birinci oxunuşda qəbul edildi. Azərbaycandakı struktur və idarəetmə islahatlarının tərkib hissəsi olaraq Naxçıvanda idarəçilik modelini təkmilləşdirmək məqsədilə hazırlanan layihəyə əsasən, Naxçıvan Muxtar Respublikasında (MR) Prezidentin səlahiyyətli nümayəndəliyi 1-ci kateqoriya dövlət orqanı statusu alacaq. Bu qurum birbaşa dövlət başçısına tabe olan və onun təyin etdiyi səlahiyyətli nümayəndə tərəfindən idarə edilən, Naxçıvan ərazisində Prezidentin müəyyən etdiyi vəzifələri yerinə yetirən icra orqanıdır. Yeni dəyişikliklərlə səlahiyyətli nümayəndə və onun müavinləri inzibati vəzifələr təsnifatından çıxarıldığı üçün “Dövlət qulluğu haqqında” qanun artıq onlara şamil olunmayacaq və onların əməyinin ödəniş pilləsi xidmət illəri nəzərə alınmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən ediləcək; nümayəndənin köməkçisi vəzifəsi isə üçüncü təsnifat vəzifələr siyahısına daxil ediləcək.

Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə təklif edilən düzəlişlərə əsasən, böyük ictimai təhlükə törətməyən aşkar cinayətlər üzrə məlumat daxil olduğu vaxtdan məhkəməyədək sadələşdirilmiş icraatın açılma müddəti 24 saatdan 48 saata qədər uzadılır. Eyni zamanda, bu icraat şəklində təhqiqatın aparılma müddəti də 10 gündən 30 günə qaldırılır. Sənəddə diqqətçəkən digər məqam qanunvericiliyin bəzi maddələrindəki “şikayət” sözünün “məlumat” ifadəsi ilə əvəzlənməsidir ki, bu da vətəndaşların niyyətinin hər zaman şikayət yox, sadəcə, baş vermiş hadisə barədə hüquq-mühafizə orqanlarını məlumatlandırmaq ola biləcəyi reallığı ilə əsaslandırıldı. Bundan başqa, hüquqi şəxslərin də cinayət hadisəsi barədə məlumat vermək imkanları nəzərə alınaraq, həm ilkin müraciət sənədlərində, həm də icraatın yekun protokolunda həmin şirkət və ya təşkilatın adının, ünvanının və VÖEN-inin göstərilməsi tələbi layihədə xüsusi yer alıb. Qanun layihəsi birinci oxunuşda qəbul edildi.

İclasda müzakirəyə çıxarılan digər əhəmiyyətli sənəd – Cinayət-Prosessual Məcəlləsinə təklif olunan növbəti dəyişiklik layihəsi də birinci oxunuşda dəstəkləndi. Təklif olunan yeni düzəlişlərə əsasən, cinayət mühakimə icraatı çərçivəsində əmlak üzərinə həbs qoyulması barədə qərarlar artıq mülki mühakimə icraatında deyil, daha çevik və operativ həll imkanı yaradan məhkəmə nəzarəti qaydasında mübahisələndiriləcək ki, bu da gələcəkdə məhkəmə qərarlarının preyudisial (əvvəllər müəyyən edilmiş faktların birdəfəlik qəbul olunması) əhəmiyyəti ilə bağlı mübahisələrin qarşısını alacaq. Məcəlləyə əlavə edilən yeni maddə ilə təqsirləndirilən şəxs olmayan, lakin əmlakına həbs qoyulması ilə qanuni mənafeyinə toxunulan üçüncü şəxslər rəsmən cinayət prosesinin iştirakçısı statusunu alırlar. Bununla da həmin şəxslərə prosesə cəlb olunaraq öz hüquqlarını qorumaq üçün apellyasiya, kassasiya və əlavə kassasiya şikayətləri vermək hüququ tanınır.

Gündəlikdəki digər mövzu İnzibati Xətalar Məcəlləsinə düzəlişlər isə birbaşa yaşıllıqların mühafizəsi sahəsində nəzarətin gücləndirilməsindən bəhs edir. Yeni qaydalara əsasən, barəsində məlumatlandırma icraatı tətbiq edilən kolların kəsilməsi ilə bağlı yalan və ya təhrif olunmuş məlumat verən şəxsləri ciddi sanksiyalar gözləyir. Bu xətaya görə fiziki şəxslərin 500 manat, vəzifəli şəxslərin 3000 manat, hüquqi şəxslərin isə 5000 manat miqdarında cərimə olunması müəyyənləşdirildi. Qanun layihəsi müzakirələrdən sonra səsə qoyularaq ikinci oxunuşda qəbul edildi. Bununla da parlamentin növbədənkənar sessiyası başa çatdı.

Tacir SADIQOV
XQ