Milyonlar xərclənir, səhvlər qalır Təhsil sistemində rəy boşluğu var

Rəy verənlərin, qiymətləndirənlərin üzərinə böyük məsuliyyət düşür

Elm və Təhsil Nazirliyi ümumtəhsil pilləsi üzrə dərsliklərin qrif üçün qiymətləndirilməsi işlərinə başlayıb. Nazirlik bununla bağlı bir sıra müəllimlə müqavilələr bağlayıb. Müqavilələrə əsasən, bir neçə dərsliyin qrif üçün qiymətləndirilməsinə ali və orta təhsil məktəblərindən cəlb olunan müəllimlərin sayı 20 nəfər müəyyənləşib. 11 müəllimə 750 manat məbləğdə vəsait ödəniləcək:

- Aslanova Zərifə Akif qızı, Amelina İrina Vasilyevna, Teymurova Simayə Hafiz qızı, İsmayılov Afiq Dilbazi oğlu, Xəmmədova Sevil Ənvər qızı, Əbdürrəhimova Nəzakət Vaqif qızı, Quliyeva Esmira Mahmud qızı, Əliyev Elgün Bəxtiyar oğlu, Zeynalova Samirə Nizami qızı, Hümbətova Rəsmiyə Muradəli qızı, Məcidova Gülnarə Adil qızı.

6 müəllimə 1500 manat məbləğdə vəsait ödəniləcək:

- Rəhimova Məhsəti Müseyib qızı, Əkbərova Leyla Eldəniz qızı, Bağırlı Aygün Ağabağır qızı, Piriyev Rəhman Həkim oğlu, Məmmədova Sənubər Abdulrəhim qızı, Səlimova Gülnarə Əjdər qızı.

3 müəllimə 2250 manat məbləğdə vəsait ödəniləcək:

Hacıyev Asif Xatabala oğlu, Zeynalova Mehriban Səyavuş qızı, Mehdiyeva Elmira İsmayıl qızı.

Dərsliklərin qrif üçün qiymətləndirilməsi işinə müəllimlər hansı üsulla, necə cəlb olunur və bəzisinə daha az, bəzisinə daha yüksək əmək haqqı hansı əsasla təyin edilir? 

Təhsil eksperti Elçin Süleymanov “Sherg.az”a açıqlamasında qeyd etdi ki, dərsliklərin qrif qiymətləndirilməsi onun həm elmi, həm də pedaqoji olaraq dəyərləndirilərək müsbət rəy verilməsi prosesidir: 

- Bu, çox məsuliyyətli bir işdir. Rəy verilməsi üçün təqdim olunan dərslik ətraflı oxunmalı, tədqiq edilməli, mövcud ədəbiyyatdakı yenilikləri elmi baxımdan əsaslandırılmalıdır. Bu, kifayət qədər əziyyətli, ciddi məsuliyyətli işdir. Belə bir işə görə əməkhaqqının yüksək olması başadüşüləndir. Dərsliklərin oxunub təhlil və tədqiq edilməsi uzun müddət tələb edir. Bu qiymətləndirmə nəticəsində dərsliyin nəşrinə ya müsbət, ya mənfi rəy verilir. Rəy verənlər hər hansı yanlışlığa görə məsuluyyət daşıyırlar. Əlbəttə, ilk növbədə müəllif  məsuliyyət daşıyır. Amma təqdim olunan dərsliyi oxuyub, tədqiq edən də bir o qədər məsuliyyət daşıyır. Yanlışlıq varsa, rəy verəcək şəxs onu görüb aradan qaldırılmasını tələb etməlidir. Dərsliklərin çapına külli miqdarda dövlət vəsaiti xərclənir. Dərslikdə yanlışlıqlar, səhvlər olacaqsa, bu səhvlər hər hansı mövzunun tədrisinə mənfi təsir göstərəcəksə, dövlətin vəsaiti, belə çıxır ki, boşuna xərclənmiş olacaq. Ona görə də rəy verənlər, qiymətləndirənlərin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Çünki məhz onların rəyi əsasında dərsliyin nəşr olunub-olunmayacağı müəyyənləşir. 

Bəs rəyçilər necə müəyyənləşir? 

Ekspert qeyd etdi ki, ötən illərdə adətən bu iş üçün öz sahəsində uzun illər təcrübəsi olan müəllimlər seçilirdi, dərsliklər oxunmaq üçün ali təhsil müəssisələrinin professor-müəllim heyətinə daxil olan şəxslərə göndərilirdi:

 - Amma dünya təcrübəsində belədir ki, dərsliklər hansı fənnə aiddirsə, rəy üçün məhz o fənnin tədrisi ilə məşğul olanlara üstülük verilir. Fənni tədris edən müəllim praktik fəaliyyətlə məşğul olduğu üçün hansı mövzuların daha yaxşı qavranıldığını, hansı mövzunun necə işlənməli olduğunu daha yaxşı bilir. Ona görə də təcrübəli müəllimlərə üstünlük verilir. Bizdə də hazırda dünya təcrübəsinə önəm verilir. Yaxşı olardı ki, dəqiq, məsuliyyətli, biliyin qiymətləndirilməsində yüksək bal toplamış müəllimlərə üstünlük verilsin. Dərsliklərin qiymətləndirilməsi üçün məhz belə şəxslərin seçilməsi faydalı olardı.  

Qeyd edək ki, son illərdə ümumtəhsil məktəbləri üçün bəzi fənlər üzrə nəşr olunmuş dərsliklərdə səhvlər, yanlışlıqlar da aşkarlanır. Dərsliyin qiymətləndirilməsində iştirak etmiş, müsbət rəy vermiş və buna görə yüksək əməkhaqqı almış müəllimə - rəyçiyə “gözün üstə qaşın var” deyən olubmu, yaxud əmək haqqısı, haqlı olaraq kəsilibmi?  

E.Süleymanov bildirdi ki, bu, artıq Elm və Təhsil Nazirliyinin öhdəsində olan məsələdir. Əgər hansısa  dərslikdə yanlışlıq aşkarlanırsa, həm müəllif, həm də qiymətləndiricilər, rəyçilər cavabdehlik daşıyır.