Icma.az
close
up
RU
Naxçıvan respublika statusunda qalmalıdırmı? Zahid Orucdan maraqlı mesajlar

Naxçıvan respublika statusunda qalmalıdırmı? Zahid Orucdan maraqlı mesajlar

Mia.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

““Suverenlik” ifadəsi müstəsna olaraq bilavasitə Azərbaycan dövlətinə, millətimizin iradəsinə və vahid respublikaya məxsus fenomen, konstitusion hüquqdur. Suverenlik ölkədə ayrı-ayrı subyektlərə tətbiq olunmur. Bu gün Azərbaycanın hər hansı rayonunun “suveren hüquqları”nın deyilməsi ölkənin unitar quruluşuna zidd mövqe sayıla bilər. Naxçıvanın muxtariyyət statusunu ləğv etmək məqsədilə Konstitusiyaya dəyişikliklər edilməsi kimi polemikaları müxtəlif maraqlı dairələr aparırlar. Təəssüf ki, bir sıra hallarda niyyətlər fərqlidir. O dövrün idarəçilik durumunu hakimiyyət əleyhinə çevirmək istəyənlər subyektlər üzərində dayanaraq belə təhlillər aparırlar. İkincilər isə, bəlkə də, Naxçıvanda müəyyən təhlükələr yaranarsa, bu, yenidən müxtəlif siyasi böhranlar meydana gətirər deyirlər. Bu kimi xarici missiyalı qüvvələrin də xətlərini müşahidə edirik. Əlbəttə, deyə bilərsiniz ki, “respublika” ifadəsi yalnız Azərbaycan dövlətinə və bütövlükdə milli dövlətimizin adı olan Azərbaycan Respublikasına yönəlik işlənməlidir, mümkündürmü ki, Naxçıvanda respublika deyil, vilayət, diyar kimi adlar təsbit olunsun? Yaxud deyə bilərsiniz ki, Zəngəzur dəhlizinin açılması və Naxçıvanla coğrafi bütövlüyümüzün əldə olunması Ali Baş Komandanımızın hazırda həyata keçirdiyi siyasətin əsas strateji hədəfidir. Bundan sonra Naxçıvan respublika statusunda qalmalıdırmı? Bu sualları bir qədər zamanın öhdəsinə buraxmalıyıq. Mənim subyektiv mövqeyimə görə, gələcəkdə “respublika” ifadəsinə yeni konstitusion islahatlar zamanı baxıla bilər, lakin bu, dövlət rəhbərinin iradəsində olan məsələdir. Biz zamanı qabaqlamayaq”.

Mia.az xəbər verir ki, bu sözləri Pravda.az-a müsahibəsində Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsinin sədri Zahid Oruc deyib.

Komitə sədri bildirib ki, indiki halda aparılan dəyişikliklər dövlətin hüquq və siyasi idarəetmə sistemində daha da təkmilləşdirmə məramına xidmət edir: “Bunlar yekdil qərarların verilməsi, Ali Məclis və xüsusi nümayəndəliyin bütün səlahiyyətlərini dəqiqləşdirməklə gündəlik verilən qərarların icrası üçündür. Naxçıvan Konstitusiyası Azərbaycan Konstitusiyasının tərkib hissəsidir və bundan kənarda deyil. Bu müddəalar orada da əksini tapıb. Konstitusiyaya dəyişiklik qətiyyən Qars müqaviləsinin ləğvi mənasını daşımır. Hesab edirəm, bu dəyişiklikləri qələbəmizdən sonrakı dövrün gətirdiyi mühüm çağırışlar kimi qiymətləndirməliyik. Parlamentdə Naxçıvan bölgəsindən təmsil olunan deputatların da xüsusi çıxışları oldu. Hər biri atılan addımları müdafiə etdilər. Cənab Prezidentin liderliyi ilə gələcəkdə bu proseslərin yeni addımlarla zənginləşdiriləcəyinə əminik”.

Z.Oruc deyib ki, Naxçıvan Konstitusiyasında aparılan dəyişikliklər bilavasitə Vətən müharibəsində qazanılan qələbəmizin nəticəsidir: “Ölkənin idarəetmə sistemində ötən on illər ərzində aparılan mühüm dəyişikliklərə, islahatlara rəğmən son beş ildə siyasi, idarəetmə, ölkənin ictimai həyatı, ümumiyyətlə, yeni quruculuq strategiyaları – hamısı zəfərimizlə birbaşa bağlıdır.

Mahiyyəti üzrə danışsaq, Naxçıvan Konstitusiyasında aparılan dəyişiklilər qeyd etdiyimiz ideyaları hüquqi sistemdə möhkəmləndirməyə, bəzi qeyri-müəyyənlikləri aradan qaldırmağa xidmət edir. Həmçinin Naxçıvan Konstitusiyasının 1990-cı illərdə mövcud olan və o dövr üçün zəruri sayılan, indiki dövrdə dövlətimizin daha da güclənməsi, yeni eraya, əsrə qədəm qoyması fonunda qarşısındakı hədəflərlə birbaşa bağlıdır. Gəlin aydınlaşdıraq ki, 1990-cı illərdəki gerçəklik nədən ibarət idi? Faktiki olaraq bu, həm də Naxçıvanın tarixi ilə birbaşa bağlıdır. Naxçıvan muxtariyyət statusunu elə-belə qazanmamışdı. Həmin status onun təhlükəsizliyinin təminatında son yüz ildə müstəsna rol oynayıb. İlk növbədə, Azərbaycanda ali icra hakimiyyətinin rəhbəri məhz dövlət başçısı olaraq Prezidentdir.

Bu, unitar quruluşa malik ölkə deməkdir. Doğrudur, unitarlıq hər hansı muxtariyyətlər yaratmağı inkar etmir. Yəni Rusiyadan İsveçrəyə qədər federal, konfederativ ölkələr mövcuddur. Amerika federativ sistemdir, ştatları var, yaxud Böyük Britaniya kraliyyət sistemidir. Azərbaycanın da respublika quruluşu və unitar idarəetmə modeli fonunda Naxçıvandakı vəziyyətə diqqət göstərdikdə aydın olur ki, parlamentar sistemin təsisatı olan Ali Məclis həm də icra səlahiyyətlərini daşıyır.

Ötən on illər ərzində belə idi. 1990-cı ildə ilk dəfə ulu öndər Heydər Əliyevin yenidən Azərbaycana – Naxçıvana qayıdışı həmin bölgənin qorunmasında, xilasında önəmli rol oynamışdı, o səlahiyyətlər həmin imkanı vermişdi. Təəssüf ki, 1990-cı illərdə Ulu Öndər əleyhinə istər Mütəllibov, istərsə də Xalq Cəbhəsi hakimiyyəti dövründə düzgün olmayan, diskriminativ və özlərinin siyasi hikkələrinə bağlı olan mübarizələr də aparılırdı. Bir tərəfdən erməni təhlükəsi qarşısında dayanan Heydər Əliyev digər tərəfdən Bakıdan olan bu cür ayrı-seçkiliklərin, hücumların qarşısında dururdu… 1919-1920-ci illərdən sonra Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin yaradılması və Naxçıvana əvvəlcə diyar, sonra muxtar respublika statusunun verilməsi, həmin dövrdə Qars müqaviləsi üzərindən Türkiyənin Naxçıvanın təhlükəsizliyində önəmli status qazanması 1990-cı illərin təhlükələrində erməni amilinin qarşısının alınnmasında da rol oynamışdı.

Beləliklə, Ali Məclis səlahiyyətlərinə görə qanunvericilik hüquqlarını daşıdığı halda paralel olaraq həm də icra hakimiyyəti funksiyalarına malik idi. Bu qeyri-müəyyənliyi artıq ortadan qaldırmaq mütləq idi. Təklif olunan dəyişikliklərdə açıq şəkildə göstərilir ki, iki maddəyə yeni əlavələr edilib. Mahiyyəti isə budur ki, artıq Prezidentin Naxçıvanda müəyyən etdiyi vəzifələri həyata keçirən şəxs – xüsusi nümayəndə ali icra hakimiyyəti orqanının rəhbəri kimi vəzifəli şəxsdir. Bu institut da məhz Vətən mühraibəsindən sonra yaranıb və azad olunan torpaqlarda artıq beş ilə yaxındır, öz səlahiyyətlərini həyata keçirir. Bu, qətiyyən icra hakimiyyətlərinə parallel struktur deyil, bilavasitə vətənin quruculuğu, “Böyük Qayıdış” siyasətində iştirak edir.

Soruşa bilərsiniz ki, Konstitusiyadan “ali vəzifəli şəxs” ifadəsi də çıxarılır. Amma bu bizim əsas Konstitusiyamızda təsbit olunub. Növbəti dönəmlərdə konstitusion islahatlar zamanı qeyd etdiyimiz məqamlara tam aydınlıq gətiriləcək. Naxçıvanda idarəçiliyi daha da möhkəmləndirmək üçün bu tədbirlər həyata keçirilir. Tam məsuliyyətlə deyə bilərik ki, Naxçıvanın əlahiddə əlavə statuslar almasının mahiyyəti, xüsusilə, 2002-2009-cu il referendumları zamanı daha çox Qarabağ məsələsi ilə bağlı idi. Bu, qətiyyən inkaredilməzdir.

Dövlətimiz torpaqlarımızın azadlığı üçün ordu, iqtisadi güclənmə, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi ilə yanaşı, həm də müxtəlif hüquqi addımlarla cəhdlər göstərirdi ki, erməni separatizmini ortadan qaldırmaqla qan tökmədən, savaş olmadan məsələlər həll olunsun. Naxçıvanın səlahiyyətlərinin daha da genişləndirilməsi söylədiyimiz amillərlə bağlıdır. İndiki halda isə dediyimiz səlahiyyətlərin ortadan qalxması bir zərurətdir. Bu, idarəçilikdə bilavasitə Prezidentdən qaynaqlanan, onun tam səlahiyyətlərinin ölkənin bütün coğrafiyasında tətbiqini gerçəkləşdirmək üçündür. Bu o deməkdir ki, yeganə olaraq yalnız Naxçıvanda muxtariyyət statusu qalır”.

MİA.AZ

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:145
embedMənbə:https://mia.az
archiveBu xəbər 18 İyul 2025 11:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see317

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see316

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see310

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see310

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see300

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see296

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see292

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see291

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see264

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see262

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see256

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see253

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see253

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see251

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see243

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see241

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see240

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see237

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see202

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see198
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri