Neçə saat yatmalıyıq?

Alimlərin fikrincə, yuxu insan orqanizminin özünü bərpa etdiyi ən vacib proseslərdən biridir. İnsan yatarkən beyin gün ərzində öyrənilən məlumatları sistemləşdirir, immun sistemi güclənir və hüceyrələr yenilənir. Yeni doğulan körpələr üçün uzun yuxu saatları inkişafın təbii hissəsi sayılır, böyüklərdə isə bu müddət daha qısa olur.

Bakıvaxtı.az-ın məlumatına görə, araşdırmalar göstərir ki, müntəzəm olaraq kifayət qədər yatmayan insanlarda ürək-damar xəstəlikləri, metabolizma problemləri və depressiya riski daha yüksək olur. Xüsusilə gündə 6 saatdan az yatan yetkinlərdə immun sisteminin zəiflədiyi, diqqətin azaldığı və stress səviyyəsinin artdığı məlumdur. Bununla yanaşı, hər yaş qrupunun yuxu ehtiyacı fərqlidir.

Yeni doğulanlar (0–3 ay): 14–17 saat

Həyatın ilk aylarında yuxu körpənin inkişafında mühüm rol oynayır. Bu dövrdə beyin sürətlə inkişaf edir və sinir əlaqələrinin böyük hissəsi yuxu zamanı formalaşır. Gün ərzində alınan qısa yuxular da bu müddətə daxildir. Araşdırmalar göstərir ki, kifayət qədər yatan körpələrdə öyrənmə və yaddaş mexanizmləri daha sağlam inkişaf edir. Həmçinin böyümə hormonunun əhəmiyyətli hissəsi də məhz yuxu zamanı ifraz olunur.

4–12 ay: 12–16 saat

Bu mərhələdə körpələrin yuxu rejimi tədricən formalaşır. Gecə yuxuları uzanır, gündüz yuxuları da davam edir. Mütəxəssislərə görə, bu yaşda fasiləsiz yuxu mərhələləri motor bacarıqlarının inkişafı üçün vacibdir. Mütəmadi yatan körpələrin immun sisteminin daha güclü olduğu və infeksiyalara qarşı daha davamlı olduqları müşahidə edilir.

1–2 yaş: 11–14 saat

Bu dövrdə uşaqların yerimə, danışma və ətrafı kəşf etmə kimi bacarıqları sürətlə inkişaf edir. Buna görə də orqanizm çox enerji sərf edir və yuxu həmin enerjinin bərpasında mühüm rol oynayır. Tədqiqatlar göstərir ki, kifayət qədər yatmayan uşaqlarda əsəbilik, diqqət dağınıqlığı və emosional dəyişkənlik daha çox müşahidə olunur.

3–5 yaş: 10–13 saat

Məktəbəqədər dövrdə yuxu həm fiziki, həm də zehni inkişaf üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu yaşlarda uşaqlar dil öyrənir, sosial münasibətləri anlamağa başlayır və problem həll etmə bacarıqları formalaşır. Kifayət qədər yuxu isə bu prosesləri gücləndirir və emosional tarazlığı qorumağa kömək edir.

Yeniyetməlik dövrü: 8–10 saat

Bu mərhələdə bioloji saat dəyişir və melatonin hormonu daha gec ifraz olunmağa başlayır. Buna görə gənclərin gec yatması və səhər tezdən oyanmaqda çətinlik çəkməsi geniş yayılıb. Alimlər bildirirlər ki, bu yaşda kifayət qədər yuxu emosional sağlamlıq və məktəb uğuru üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Yetkinlik dövrü: 7–9 saat

Yetkin insanlar üçün tövsiyə olunan ideal yuxu müddəti adətən 7–9 saat hesab olunur. Lakin bu, genetik xüsusiyyətlər, fiziki aktivlik və stress səviyyəsindən asılı olaraq dəyişə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, davamlı olaraq 7 saatdan az yatan yetkinlərdə metabolik və ürək-damar xəstəliklərinin riski artır, diqqət və emosional dayanıqlıq isə zəifləyir.

Aynur Babazadə