Niger Fransa şirkəti ilə münasibətləri tam dayandırıb

Nigerin hərbi hakimiyyəti ölkənin uran hasilatını beynəlxalq bazarda satışa çıxaracağını açıqlayaraq, Fransa şirkəti “Orano” ilə qarşıdurmada yeni mərhələyə keçdiyini bəyan edib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu haqda Niger rəsmi açıqlama verib. Bildirilir ki, iyunda milliləşdirilən “Somaïr” şirkətinin istehsal etdiyi uran artıq Niger dövlətinin tam nəzarətində beynəlxalq bazarda satışa təqdim olunacaq.

“Somaïr” şirkəti əvvəllər 63,4%-i “Orano”ya, 36,6%-i isə Niger dövlətinə məxsus olan birgə müəssisə idi. İyunda hərbi hökumət şirkəti milliləşdirərək “Orano”nun istismar icazəsini ləğv edib və fransız şirkətini əməliyyat nəzarətindən tamamilə məhrum edib.

2024-cü ilin sonunda “Orano” Nigerdəki üç mədən layihəsinə – “Somaïr”, 2021-də bağlanmış “Cominak” və dünyanın ən böyük uran yataqlarından biri sayılan “Imouraren” sahəsinə – nəzarəti itirdiyini qəbul etmişdi. Təkcə “Imouraren”in ehtiyatları 200 min ton olaraq qiymətləndirilir.

Dövlət televiziyası “Télé Sahel”in məlumatına görə, Nigerin hərbi rəhbəri general Abdourahman Tiani ölkənin öz təbii sərvətlərindən müstəqil şəkildə istifadə etmək, onları bazar qaydalarına uyğun olaraq istənilən alıcıya satmaq hüququna malik olduğunu vurğulayıb. “Niger, öz ləyaqətini qoruyaraq, istehsal etdiyi uranı beynəlxalq bazara çıxarır”,- deyə o bildirib.

Bu addım Fransa ilə Niger arasında artan gərginliyin daha bir göstəricisi hesab olunur. Hakim hərbi rejim açıq şəkildə yeni tərəfdaşlara – İran və Rusiyaya – yönəlmək niyyətində olduğunu ifadə edib. Moskva iyul ayında Niger uranını işlətməkdə maraqlı olduğunu bildirmişdi.

“Orano” tərəfindən başlayan beynəlxalq məhkəmə prosesləri davam edir. Şirkət sentyabr ayında məhkəmə qərarı əldə etdiyini və Nigerə “Somaïr”in hasil etdiyi uranı satmaması barədə göstəriş verildiyini açıqlamışdı. “Somaïr”in ehtiyatlarında hazırda təxminən 1 300 ton uran konsentratı və onun bazar dəyərinin 250 milyon avro civarında olduğu bildirilir.

Bununla belə qeyd edilir ki, Arlit şəhərindən (“Somaïr”in yerləşdiyi ərazi) 1 000 ton uran daşıyan karvan artıq Burkina Faso üzərindən keçərək “Lomé” limanına (Togo) doğru yola düşüb.

Euratom Təchizat Agentliyinin (ESA) 2021-ci il məlumatlarına əsasən, Niger dünyada təbii uran hasilatının 4,7%-ni təmin edir. Ölkənin uran ehtiyatları və hasilatı qlobal nüvə sənayesi üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.