Niyə yaşa dolduqca bizə elə gəlir ki, zaman daha sürətlə ötüb keçir? ELMİ ARAŞDIRMA

Çoxları yəqin ki, uşaqlıqda zamanın sonsuz göründüyü halda, yetkin yaşda onun necə və niyə bu qədər sürətlə keçdiyi haqqında düşünür.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "LADbible" nəşri yazıb və bunun elmi əsasının olduğunu vurğulayıb.

Mexanika mühəndisliyi üzrə professor Adrian Bejan hesab edir ki, biz hamımız, xüsusilə gənc yaşlarında zamanı fərqli şəkildə qəbul edirik.

"Gənc yaşlarımızda öyrəndiklərimizdən fərqli olaraq, yetkin yaşlarımızda beynimiz daha az təsvir alır", - o, izah edib. O, əlavə edib ki, vizual informasiyanın emal sürəti yaşla birlikdə azalır, çünki neyronlarımızın mürəkkəbliyi artır.

Bu isə o deməkdir ki, elektrik siqnalları daha uzun məsafələr qət etməlidir ki, bu da siqnalların daha yavaş emal olunmasına gətirib çıxarır. Buna görə də bizə zamanın daha tez keçdiyi görünür.

Uzun illər aparılan tədqiqatlar göstərir ki, zamanın necə tez keçdiyi barədə qavrayışımız yaşlandıqca artır.

Liverpul Con Murs Universitetinin apardığı son araşdırma göstərib ki, Böyük Britaniyada insanlar Miladın hər il daha tez gəldiyini hiss edir, İraq sakinləri isə Ramazan ayının daha erkən gəldiyini düşünür.

Bejan izah edib ki, bu fenomen elmi ictimaiyyətə yaxşı məlumdur: "İnsanlar tez-tez təəccüblənir ki, cavanlıqda onlara sonsuz görünən günlərdən nə qədər xatirələr toplayıb. Bu, onların təcrübələrinin daha dərin və ya əhəmiyyətli olması ilə bağlı deyil, sadəcə olaraq, həmin təcrübələr sürətli şəkildə işlənib."

Məsələn, dörd yaşlı bir uşaq üçün bir il 30 və ya 40 yaşlı bir insanın həyatı üçün daha uzun bir müddətdir.

Təcrübələrə alışdıqca və vərdişlər formalaşdıqca, biz böyüklər kimi artıq o qədər də tez-tez naməlumlara baş vurmuruq, bu da beynin yadda saxlaya və ya ilişə biləcəyi heç bir yeni təəssürat yaratmadan zamanın daha sürətlə keçməsinə səbəb olur.

Bu isə bütün günlərimizin və aylarımızın birləşərək bir bütöv hala gəlməsinə, yalnız bir neçə parlaq anlarla yadda qalmasına və nəticədə zamanın daha tez keçməsinə gətirib çıxarır.

Bejan həmçinin tövsiyə edir: "Bir qədər sürəti azaltmaq, özünüzü yeniliklər etməyə məcbur etmək, rutindən uzaqlaşmaq lazımdır. Özünüzü təəccübləndirin. Fərqli şeylər edin. Yaxşı bir zarafat eşitdinizmi? Mənə danışın! Yeni bir ideyanız varmı? Onu reallaşdırın. Nəsə söyləyin."

Miçiqan Universitetinin psixologiya professoru Sindy Lustiq isə vurğulayıb ki, rutin bizə sadəcə hər gün eyni şeyləri təkrarlayırıq kimi hiss etdirə bilər, müəyyən bir müddət ərzində çox şey etdiyimiz vaxt zamanın "uzandığı kimi" görünə biləcəyini deyib.

O, vurğulayıb ki, biz hamımız zamanla keçirdiklərimizə çox böyük nəzarət edirik, buna görə də indiki zamanda yaşamaq və keçmişə bağlanmamaq vacibdir.