Niyə Yer planeti ömrünü yavaşlamağa borcludur..?

Yer 4,5 milyard il əvvəl yarandığı gündən etibarən öz fırlanmasını yavaş-yavaş yavaşlatır və Yer gününün uzunluğunu artırır. Bu fenomen insan həyatı miqyasında hiss olunmur, lakin təkamül və iqlim dəyişikliyi proseslərinə böyük təsir göstərir.

SİA-nın məlumatına görə, təxminən 2,4 milyard il əvvəl Böyük Oksigen Hadisəsi baş verdi - atmosferdəki oksigen səviyyəsinin sürətlə artdığı bir dövr...

Qazın əsas mənbəyi fotosintez nəticəsində oksigeni buraxan siyanobakteriyalar idi.

Miçiqan Universitetinin tədqiqatçılar qrupu belə qənaətə gəliblər ki, günün uzanması atmosferin oksigenlə doyma prosesində əsas rol oynayıb.

Alimlər təklif edirlər ki, siyanobakteriyalar gündəlik sikldən asılıdır: uzun müddət günəşə məruz qalma mikroorqanizmlərə karbon qazını daha səmərəli emal etməyə və oksigeni buraxmağa imkan verir.

Fiziki və riyazi modelləşdirmə fərziyyəni təsdiqlədi: gündüz saatlarının uzadılması bakteriyalara daha çox işığı udmağa və daha böyük metabolik prosesi həyata keçirməyə imkan verir. Günün uzanması və Yerin fırlanmasının yavaşlaması mürəkkəb çoxhüceyrəli həyatın yaranmasına səbəb olan Böyük Oksigenləşmə Hadisəsinin katalizatoru ola bilərdi. Müasir gün hər yüz ildən bir təqribən 1,8 millisaniyə uzanır, lakin qədim zamanlarda gün cəmi 18 saat davam edirdi. Alimlər hesab edirlər ki, atmosferin oksigenlə doyma mexanizmini başa düşmək Yerin qədim tarixinin sirlərini açmağa və həyatın inkişafının niyə belə uzun müddət çəkdiyini izah etməyə kömək edəcək.

Nazlı Almuradova