“O sual əsassız və qüsurludur, etibarsız hesab edilsin”

Bu il mayın 4-də Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən keçirilmiş rezidenturaya qəbul imtahanında iştirak etmiş namizədlər təqdim olunan test tapşırıqlarından birinin əsassız və texniki baxımdan qüsurlu olduğunu iddia edirlər. 

Bu şikayətlə “Qafqazinfo”ya həmin imtahanda iştirak edən bir qrup tələbə müraciət edib. 

Onların sözlərinə görə, sual çaşqınlıq yaradıb, tələbələr düzgün cavablar arasında seçim edə bilməyiblər: “İmtahanın Müalicə işi B variantında təqdim olunmuş 64 nömrəli və A variantında təqdim olunmuş 62 nömrəli, Stomatoloji fakültə üzrə 72 nömrəli test tapşırıqlarının (meyit ləkələrinin imbibisiya mərhələsi ilə bağlı) elmi əsaslara və texniki normalara uyğun olmadığını və bu səbəbdən imtahan iştirakçılarının hüquqlarını pozduğunu hesab edirik. Məsələn, bizə sual belə təqdim edilmişdi:

“İmbibisiya mərhələsi üçün doğru mülahizələri seçin:

1.Tünd bənövşəyi ləkələr olur

2. Gecikmiş ləkələrdir

3. 12–15 saat sonra əmələ gəlir

4. Çəhrayı rəngli ləkələr olur

5. Barmaqla basdıqda iz qalır

DİM tərəfindən düzgün cavab kimi “4. Çəhrayı rəngli ləkələr olur” variantı qəbul edilib. Lakin bu cavab nə beynəlxalq tibbi ədəbiyyatda, nə də yerli elmi mənbələrdə meyit ləkələrinin imbibisiya mərhələsi üçün xarakterik rəng kimi göstərilmir. Bu cavab həm elmi, həm də texniki baxımdan əsassızdır. 

Tanınmış beynəlxalq və yerli mənbələrdə çəhrayı və ya “cherry-red” rəngli ləkələr isə əsasən karbonmonoksid (CO) qazı ilə zəhərlənmə zamanı, sianid intoksikasiyası və aşağı temperatur kimi spesifik hallarda müşahidə olunur. Sualda isə ölüm səbəbi, şəraiti və konteksti barədə heç bir məlumat verilməyib”.

Tələbələr düşünür ki, test tapşırığında “imbibisiya mərhələsi üçün doğru mülahizələri seçin” ifadəsi texniki baxımdan qüsurludur və cavab variantları arasında həm 1-ci (“Tünd bənövşəyi ləkələr olur”), həm də 4-cü (“Çəhrayı rəngli ləkələr olur”) variantlarının elmi mənbələrdə fərqli hallarda təsdiqləndiyi görünür. Namizədlər qeyd edirlər ki, bu isə cavabların çoxlu interpretasiyaya açıq olduğunu göstərir: “Qaydalara əsasən, çoxseçimli test tapşırıqlarında yalnız bir düzgün cavab variantı təqdim olunur və bir neçə cavabın eyni anda düzgün ola biləcəyi hallar texniki qüsur hesab olunur. Bu baxımdan, 1 və 4-cü cavabların eyni anda elmi əsaslarla doğru ola bilməsi, lakin testin formatı və DİM-in prinsipləri üzrə yalnız bir düzgün cavabın qəbul edilməsinin tələb olunması, sualın texniki cəhətdən qüsurlu olduğunu və qiymətləndirmədən çıxarılmalı olduğunu göstərir. Həmçinin yerli dərsliklərdə təqdim olunan məlumatlar DİM-in cavab versiyası ilə ziddiyyət təşkil edir. DİM-in “Patoloji Anatomiya” dərsliyində açıq çıhrayı yazılmasının heç bir elmi əsası yoxdur. Qaydalara əsasən, eyni mövzu üzrə rəsmi mənbələr arasında fikir ayrılığı olduqda, sual nəticələrə təsir etmədən etibarsız elan edilir.

DİM-in fəaliyyətinə və təşkil etdiyi imtahanlara etibar edən, uzun illər əziyyət çəkərək hazırlaşmış, yüksək bilik və savad nümayiş etdirən iştirakçılar olaraq biz bu müraciəti təkcə bir sual üzərindən deyil, daha ciddi bir prinsipin qorunması məqsədilə edirik”. 

Tələbələr sözügedən problemlə bağlı imtahanın obyektivliyinin və şəffaflığının təmin edilməsi məqsədilə 64 nömrəli test sualının etibarsız hesab edilərək qiymətləndirmədən çıxarılmasını, nəticələrin sual çıxarılmaqla yenidən hesablanması və iştirakçıların xeyrinə tətbiqini tələb ediblər. 

Problemlə bağlı DİM-ə müraciət etdik. Qurumdan sorğumuza cavab olaraq bildirildi ki, rezidenturaya qəbul imtahanlarında istifadə olunan test tapşırıqları Azərbaycan Tibb Universitetinin professor-müəllim heyətinin iştirakı ilə hazırlanan və universitetin rəhbərliyi tərəfindən təsdiq olunan rezidenturaya qəbul proqramları əsasında tərtib olunur: “Hər proqramın sonunda test tapşırıqlarının tərtibi zamanı istifadə olunan ədəbiyyat mənbələri göstərilir. Qəbul proqramları ilin əvvəlində 1 və 2 nömrəli “Rezidentura” jurnallarında nəşr olunaraq ictimaiyyətə təqdim edilir. Rezidenturaya qəbul imtahanlarında istifadə olunan test tapşırıqlarının ekspertizası prosesində yalnız qəbul proqramlarının sonunda verilən ədəbiyyat mənbələrinə istinad edilir, proqramdan kənar dərslik və vəsaitlər əsas kimi qəbul edilmir. 

Məlumat üçün bildiririk ki, sözügedən test tapşırığı seçim (2 doğru bəndin seçilməsini) tələb edən test tapşırığıdır və çətinlik dərəcəsinə görə mürəkkəbdir. Test tapşırığının Azərbaycan Tibb Universitetinin müvafiq kafedrasının əməkdaşları tərəfindən təkrar ekspertizası aparılıb. Test tapşırığı rezidenturaya qəbul imtahanı proqramlarında namizədlərə təqdim edilmiş ədəbiyyat mənbələrində tam olaraq öz əksini tapıb. Təqdim edilən ədəbiyyat mənbələri arasında bu mövzu ilə əlaqədar ziddiyyətli məlumatlar yoxdur. 
Sözügedən test tapşırığı elmi-metodik və testoloji baxımdan düzgündür”.

Gülnar Əliyeva