Ölkəmizin beynəlxalq arenadakı nüfuzu ŞƏRH

Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhəri son illərdə qlobal əhəmiyyətli tədbirlərin, bəşəri problemlərin müzakirə olunduğu beynəlxalq platformaların mərkəzinə çevrilmişdir. Bu silsilənin növbəti və ən möhtəşəm addımlarından biri kimi, 2026-cı il mayın 18-də işinə başlayan Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) yadda qaldı. Forumun rəsmi açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı həm daxili auditoriya, həm də beynəlxalq birlik üçün ciddi mesajlarla zəngin idi. Dövlət başçısının öz çıxışında səsləndirdiyi "182 ölkədən 45 mindən artıq qeydiyyata alınmış iştirakçımız var" faktı isə bu tədbirin miqyasını, reallığını və ölkəmizin beynəlxalq arenadakı nüfuzunu göstərən ən əsas göstəricidir.

Bu nəhəng rəqəm ilk növbədə ondan xəbər verir ki, müasir dünyanın ən böyük çağırışlarından biri olan urbanizasiya, yəni şəhərlərin sürətli böyüməsi və idarə edilməsi böhranını müzakirə etmək üçün dünya birliyi məhz Bakını ortaq məkan olaraq seçmişdir. Dünyada mövcud olan müstəqil dövlətlərin böyük əksəriyyətinin – 182 ölkənin rəsmi şəxslərinin, memarlarının, mühəndislərinin və şəhərsalma mütəxəssislərinin bura toplaşması təsadüfi xarakter daşımır. Azərbaycan, xüsusən də son illərdə keçirdiyi COP29 kimi nəhəng tədbirlərlə artıq qlobal logistika, böyük insan kütlələrini qəbul etmə, yüksək təhlükəsizlik və infrastruktur imkanlarını tam sübuta yetirmişdir. Eyni anda 45 min insanın qeydiyyatdan keçməsi və prosesin problemsiz idarə olunması Bakının qlobal idarəetmə mərkəzlərindən birinə çevrildiyinin vizual sübutudur.

Prezident İlham Əliyev öz nitqində müasir şəhərsalmanın fəlsəfəsinə toxunaraq olduqca maraqlı və real bir tezis irəli sürdü: şəhərlərin inkişafı eyni zamanda həm cəsarət, həm də ehtiyatlılıq tələb edir. Bu fikir əslində bu gün hər bir qlobal şəhərin, o cümlədən Bakının özünün də qarşılaşdığı daxili reallıqları əks etdirir. Cəsarət dedikdə şəhərlərin müasirləşməsi, yeni texnologiyaların, "Ağıllı şəhər" (Smart City) konseptlərinin tətbiqi, nəqliyyat və kommunikasiya sistemlərinin yenidən qurulması nəzərdə tutulur. Ehtiyatlılıq isə sürətli tikinti bumu fonunda şəhərin tarixi simasını, ekoloji mühitini, yaşıllıq zonalarını qorumaq və insan amilini ön plana çıxarmaq deməkdir. Müasir dövrdə plansız urbanizasiyanın yaratdığı tıxaclar, havanın çirklənməsi və sosial bərabərsizlik kimi problemlər fonunda dövlət başçısının bu balansı vurğulaması Azərbaycanın gələcək şəhərsalma modelinin də bu prinsiplərə əsaslanacağını göstərir.

Bu forumun və Prezidentin çıxışının ən vacib istiqamətlərindən biri də işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində aparılan analoqsuz yenidənqurma işlərinin dünyaya təqdim edilməsi idi. Azərbaycan bu gün dünya şəhərsalma elminə tamamilə fərqli və unikal bir təcrübə təqdim edir. Otuz illik işğal dövründə tamamilə dağıdılmış, yerlə-yeksan edilmiş şəhər və kəndlərimiz hər hansı köhnə infrastrukturun qalıqları üzərində deyil, tamamilə sıfırdan qurulur. Ağdam, Füzuli, Zəngilan, Laçın və digər ərazilərdə tətbiq olunan "Sıfır emissiya", "Yaşıl enerji" zonaları və müasir memarlıq planları foruma qatılan 45 mindən çox xarici mütəxəssis üçün nəzəriyyə deyil, real vaxt rejimində tətbiq olunan canlı bir laboratoriyadır. Azərbaycan bu torpaqlarda həyata keçirdiyi Böyük Qayıdış proqramı ilə post-münaqişə dövründə dağıdılmış ərazilərin necə qısa müddətdə modern və yaşıl şəhərlərə çevrilə biləcəyinin qlobal modelini yaradır.

Sonda qeyd etmək lazımdır ki, Prezident İlham Əliyevin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasındakı çıxışı sadəcə protokol xarakterli bir açılış nitqi deyil, Azərbaycanın qlobal çağırışlara verdiyi real töhfənin bəyanı idi. 182 ölkəni təmsil edən minlərlə iştirakçının Bakıda bir araya gələrək bəşəriyyətin ortaq gələcəyini müzakirə etməsi, ölkəmizin beynəlxalq miqyasda qazandığı böyük etimadın göstəricisidir. Bakıda qəbul edilən qərarlar, aparılan müzakirələr və nümayiş etdirilən daxili təcrübə yaxın gələcəkdə qlobal şəhərsalma standartlarının formalaşmasında mühüm rol oynayacaq və Azərbaycanın bu sahədəki yerini daha da möhkəmləndirəcəkdir.

Kərimli Elvin

Yap Ordubad Rayon Təşkilatının əməkdaşı.