Orban yenidən qalib gəlsə, Aİ nə edəcək? 5 plan hazırlanıb

Avropa İttifaqı Macarıstanın baş naziri Viktor Orbanın 12 aprel seçkilərində yenidən qalib gələcəyi təqdirdə blokun fəaliyyətinin iflic olmasının qarşısını almaq üçün bir neçə planı müzakirə edir. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Politico” nəşrinin məlumatına görə, bu planlara səsvermə qaydalarının dəyişdirilməsi, maliyyələşmənin dayandırılması və hətta Aİ-dən çıxarılma variantı daxildir.

Diplomatlardan biri bildirib ki, Orban seçkilərdə qalib gələrsə, əsl mübarizə başlayacaq.

Eyni zamanda, Orbanın mümkün qələbəsindən sonra siyasətini dəyişib-dəyişməyəcəyi ilə bağlı fikirlər fərqlidir. Aİ-nin yüksək vəzifəli rəsmilərindən biri qeyd edib ki, o, harada sərhədləri keçdiyini biləcək qədər ağıllıdır. Digər diplomat isə onun dəyişməyəcəyini düşünərək bildirib: "O, Troya atıdır. Aİ-nin mahiyyəti etimaddır, Avropanın əsası isə birgə əməkdaşlıqdır".

Orbanın qələbəsi halında Aİ-də müzakirə olunan 5 variant

1. Səsvermə qaydalarının dəyişdirilməsi

Variantlardan biri hazırda yekdillik tələb edən həssas sahələrdə – məsələn, xarici siyasət və ya uzunmüddətli büdcə məsələlərində – ixtisaslaşdırılmış çoxluqla səsvermənin tətbiqinin genişləndirilməsidir. Bu mexanizmə görə, üzv dövlətlərin 55 faizi və Aİ əhalisinin 65 faizini təmsil edən ölkələr qərarın lehinə səs verməlidir.

Bununla belə, yekdillik prinsipindən imtina blok üçün ciddi nəticələr doğura bilər, çünki bütün üzvlərin birgə qərar verməsi Aİ-nin əsas prinsiplərindən biridir.

2. Çoxformatlı Avropa

Digər variant daha çevik əməkdaşlıq formatlarının geniş tətbiqidir – könüllü ölkələr koalisiyalarından tutmuş kiçik qruplar arasında dərinləşdirilmiş əməkdaşlığa qədər.

Lakin diplomatların fikrincə, bu yanaşma yalnız fövqəladə hallarda effektiv ola bilər və nəticədə yenə də 27 ölkənin ümumi qərarı həlledici olacaq.\

3. Daha sərt nəzarət və maliyyə təzyiqi

Bu yanaşma artıq Aİ Komissiyasının növbəti uzunmüddətli büdcə təklifində əksini tapıb. Qanunun aliliyi pozulduğu halda ödənişlərin dayandırılması və ya maliyyələşmənin bloklanması mümkün ola bilər.

Bununla belə, Budapeşt belə şərtlərə veto qoyacağını və lazım gələrsə, bütün büdcə prosesini bloklaya biləcəyini bəyan edib.

4. Səsvermə hüququnun dayandırılması

2018-ci ildə Avropa Parlamenti Aİ-nin dəyərlərinin pozulması halında üzv dövlətin səsvermə hüququnun dayandırılmasına imkan verən 7-ci maddəni işə salmışdı.

Lakin bu mexanizmin tətbiqi üçün digər 26 ölkənin dəstəyi tələb olunur və Slovakiyanın buna razı olmayacağı bildirilir.

5. Aİ-dən çıxarılma

Ən radikal və eyni zamanda ən az real variantdır. İndiyədək heç bir ölkə Aİ-dən çıxarılmayıb və bu məsələ hələ də tabu hesab olunur. Bəzi hüquqi ekspertlər çıxış mexanizminin yenidən şərh edilərək Macarıstanın blokdan uzaqlaşdırılması ehtimalını müzakirə etsələr də, diplomatlar bunun Aİ üçün sərfəli olmadığını bildirirlər. Çünki belə halda Macarıstanın Rusiyanın təsir dairəsinə keçə biləcəyi ehtimalı var.

Aydın