Orta Asiya dövlətləri Kipr Türk Cumhuriyyətini nə üçün tanımadılar?

Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızstanın Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin elan edilməsini pisləyən BMT Qətnamələrini dəstəkləməsinin, yunan Kiprini tanımasının pərdəarxası nədir?

Türk Dövlətləri Təşkilatının üzvləri olan bu Orta Asiya ölkələri nə üçün Türkiyənin deyil, Avropa İttifaqının mövqeyini dəstəklədilər?

Çətin suallardır.

Amma bir cavabı geopolitik logistika savaşında axtarılmalıdır.

Mərkəzi Asiyanı logistika savaşı üçün meydana çevrirlər.

Orta Asiya ölkələrinin və Avropa Birliyinin Səmərqənddə keçirilmiş Sammitində bu bir daha nümayiş olundu.

Bu gün Avropa Mərkəzi Asiyanın sonsuz qazanc vəd edən nəqliyyat dəhlizlərində oturmaq üçün Rusiya və Çinə qarşı açıq mübarizə aparır.

Təsadüfi deyil ki, Aİ-nin elan etdiyi 300 milyard avro həcmində “Global Gateway” strateji planı Çinin “bir yol, bir qurşaq” planına qarşı ciddi alternativ sayılır.

Avropa İttifaqının Mərkəzi Asiyada maraqlarına gəlincə, 3 türk dövlətinə 12 milyard avro vəd olunur. Bundan əlavə, yeni texnologiyalara çıxış, Rusiya və Çinin nəzarət etməyəcəyi rəqəmsal şəbəkə, güzəştli ticarət və böyük bazarlar….

Aİ regionda ən böyük xarici investordur. Bütün birbaşa xarici investisiyaların 40 faizini təşkil edir. Ticarət sahəsində Aİ Mərkəzi Asiya ölkələrinin ikinci ən mühüm tərəfdaşıdır.

Burada digər ən mühüm hədəf Orta Asiyanın faydalı qazıntılarıdır. Avropa İttifaqı buna çıxış əldə etməyə çalışır.

Yunan Kiprinə gəlincə, 2026-cı ildə Kipr Avropa İttifaqına sədrlik edəcək. Kipr bu müddətdə əsas hədəfini ölkənin siyasi tərəfdən tanınmasına yönəldəciyini elan edir. Aİ-də bu baxımdan ona dəstək verir.

Bəs Orta Asiya ölkələri yunan Kiprini dəstəkləməsindən nə fayda alacaqlar?

Bu çox mürəkkəb gedişlər vəd edən siyasətdir. Xüsusən Türkiyə ilə münasibətlərdə bu addımların izahı tələb olunacaq. Üstəlik Türk Dövlətləri Təşkilatının prioritetləri ilə uzlaşdırmaq çox mühüm məsələdir.

Orta Asiya liderləri çox guman ki, TDT-dən iqtisadi fayda, Avropadan isə siyasi qazanc əldə etmək isəyirlər.

Bütün bunlar isə regionda dominant olan Rusiya, Türkiyə və Çinin diqqətli müşahidəsi altında baş verir.

“Böyük Oyun” davam edir.

Azərbaycana gəlincə, Prezident İlham Əliyev Türkiyə ilə müttəfiqlik sazişinə və TDT-nin prinsipial hədəflərinə sadiq olacağını bir daha bəyan edib.

Xaqani SƏFƏROĞLU

Paylaş