Icma.az
close
up
RU
Ortaq Türk Əlifbası yenidən gündəmdə 100 illiyə yeni əlifba ilə...

Ortaq Türk Əlifbası yenidən gündəmdə 100 illiyə yeni əlifba ilə...

Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumat verir.

Ortaq Türk Əlifbasının yaradılması yenidən gündəmə gəlib. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan açıqlamasında bildirdi ki, əlifbanın yaradılması ilə Çingiz Aytmatovun əsərləri, eləcə də Oğuznamələr həmin əlifba ilə yenidən çapa veriləcək.

Dövlət Dil Komissiyası yanında Monitorinq Mərkəzinin direktoru Sevinc Əliyeva mövzu ilə bağlı Lent.az-a açıqlamasında bildirib ki, Ortaq Türk Əlifbasının ən sevindirici cəhəti Azərbaycanın orada təmsil olunmasıdır:

“Əlifbanın qəbul edilməsi məsələsi hamımızın arzusu idi. Ən sevindirici cəhətlərdən biri budur ki, Azərbaycan əlifbası bütövlükdə ortaq Türk əlifbasında təmsil olunur. 

Hazırda bəzi Türk dillərində "ə" səsi olsa da, "ə" hərfi yoxdur. Azərbaycan dilində "h" səsi var, amma o səsin yazılı işarəsi, eyni dil ailəsində olan digər Türk dilində  "h" və "ş" hərfləri ilə əvəzlənir. Məsələn, biz "arxiv" deyirik, Türkiyə türkcəsində "arşiv" deyirlər, biz "xəbər" deyirik, Türkiyə türkcəsində "haber" və s.  Lakin kimliyindən asılı olmayaraq, azərbaycanlı, özbək, türk, türkmən əlifbada öz dilində istifadə etdiyi bütün səslərin yazılı işarəsini görmək istəyir. Əgər söhbət ortaqlıqdan gedirsə, bu sözün əsl mənasında ortaq olmalıdır.

Əlifbada sağır nun hərfinin yazılı işarəsi də özbək dilinə xas olan formada öz əksini tapdı. Bu da sevindiricidir ki, hətta bizim dilimizdə tələffüz olunan bir səs də, orada təmsil olunur. Bu onu deməyə əsas verir ki, sözün həqiqi mənasında ortaq Türk əlifbası yaradılır. 

1926-cı ildə Bakıda birinci türk qurultayı keçirildi. Oraya gələn bütün türklərin ən böyük arzusu ortaq türk əlifbası, ortaq türk dəyərlərimizin, ədəbiyyatımızın və mədəniyyətimizin ortaqlaşdırılması məsələsi idi. Çox sevinirəm ki, artıq biz ikinci Türk qurultayına - yəni 2026-cı ildə keçiriləcək Türk qurultayının 100 illiyinə artıq ortaq türk əlifbasının qəbul edilməsi ilə gedirik.

Biz hesab edirik ki, Türk Dövlətləri Təşkilatının, cənab Prezidentin də vurğuladığı kimi, Türk dövlətlərinin birliyi məsələsi artıq ortaq türk əlifbasının reallaşmasına, onun tətbiqinə birbaşa yol açdı, istiqamət verdi. Bizim xalqlarımızın, mədəniyyətlərimizin, ədəbiyyatlarımızın birliyinin əsasında da, elə ortaq Türk əlifbası dayanır və dayanacaq”. 

Filologiya elmləri doktoru, professor Nadir Məmmədli Lent.az-a açıqlamasında qeyd edib ki, ortaq türk əlifbasının qəbul olunmasının mütərəqqi tərəfləri çoxdur:

“Bir vaxtlar türkdilli xalqların hamısı ərəb əlifbasından istifadə edirdilər. Xüsusilə, Türkiyə, Özbəkistan, Türkmənistan, hətta Tatarıstan türkdilli xalqları birləşdirirdi. Sait səslərin olmaması onlara çox kömək edirdi. Eyni əlifbada Cəlil Məmmədquluzadənin Molla Nəsrəddin jurnalı çıxırdı, Hindistanda, Kərkükdə onu oxuya bilirdilər. Əgər bu, orta əlifba qəbul olunsa, yenə həmin vəziyyət yarana bilər. Eyni hərflərdən istifadə ilə çətinliklər aradan qalxacaq. 

Çətinlik sadəcə hərf sayında yarana bilər. Məsələn hansısa xalqlar daha çox hərf istəyə bilərlər. Qazax dilində “ü” hərfinin bir neçə forması var. Lakin ortaq türk əlifbasında bu problemi aradan qaldırmaq üçün Azərbaycanda olduğu kimi - k hərfinin iki səsi (ke və ka) bildirməsini xüsusi qrafik işarə ilə fərqləndirmək olar. 

Şübhəsiz ki, bu ortaq əlifbanın qəbul olması bütün türkülü xalqlar üçün çox önəmli addımdır”. 

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:198
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 09 Oktyabr 2025 17:26 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see331

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see322

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see312

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see305

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see304

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see276

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see274

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see267

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see267

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see264

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see252

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see249

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see247

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see246

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see215

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see214

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see206

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see190

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see190

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see188
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri