Icma.az
close
up
RU
Ortaq Türk Əlifbası yenidən gündəmdə 100 illiyə yeni əlifba ilə...

Ortaq Türk Əlifbası yenidən gündəmdə 100 illiyə yeni əlifba ilə...

Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumat verir.

Ortaq Türk Əlifbasının yaradılması yenidən gündəmə gəlib. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan açıqlamasında bildirdi ki, əlifbanın yaradılması ilə Çingiz Aytmatovun əsərləri, eləcə də Oğuznamələr həmin əlifba ilə yenidən çapa veriləcək.

Dövlət Dil Komissiyası yanında Monitorinq Mərkəzinin direktoru Sevinc Əliyeva mövzu ilə bağlı Lent.az-a açıqlamasında bildirib ki, Ortaq Türk Əlifbasının ən sevindirici cəhəti Azərbaycanın orada təmsil olunmasıdır:

“Əlifbanın qəbul edilməsi məsələsi hamımızın arzusu idi. Ən sevindirici cəhətlərdən biri budur ki, Azərbaycan əlifbası bütövlükdə ortaq Türk əlifbasında təmsil olunur. 

Hazırda bəzi Türk dillərində "ə" səsi olsa da, "ə" hərfi yoxdur. Azərbaycan dilində "h" səsi var, amma o səsin yazılı işarəsi, eyni dil ailəsində olan digər Türk dilində  "h" və "ş" hərfləri ilə əvəzlənir. Məsələn, biz "arxiv" deyirik, Türkiyə türkcəsində "arşiv" deyirlər, biz "xəbər" deyirik, Türkiyə türkcəsində "haber" və s.  Lakin kimliyindən asılı olmayaraq, azərbaycanlı, özbək, türk, türkmən əlifbada öz dilində istifadə etdiyi bütün səslərin yazılı işarəsini görmək istəyir. Əgər söhbət ortaqlıqdan gedirsə, bu sözün əsl mənasında ortaq olmalıdır.

Əlifbada sağır nun hərfinin yazılı işarəsi də özbək dilinə xas olan formada öz əksini tapdı. Bu da sevindiricidir ki, hətta bizim dilimizdə tələffüz olunan bir səs də, orada təmsil olunur. Bu onu deməyə əsas verir ki, sözün həqiqi mənasında ortaq Türk əlifbası yaradılır. 

1926-cı ildə Bakıda birinci türk qurultayı keçirildi. Oraya gələn bütün türklərin ən böyük arzusu ortaq türk əlifbası, ortaq türk dəyərlərimizin, ədəbiyyatımızın və mədəniyyətimizin ortaqlaşdırılması məsələsi idi. Çox sevinirəm ki, artıq biz ikinci Türk qurultayına - yəni 2026-cı ildə keçiriləcək Türk qurultayının 100 illiyinə artıq ortaq türk əlifbasının qəbul edilməsi ilə gedirik.

Biz hesab edirik ki, Türk Dövlətləri Təşkilatının, cənab Prezidentin də vurğuladığı kimi, Türk dövlətlərinin birliyi məsələsi artıq ortaq türk əlifbasının reallaşmasına, onun tətbiqinə birbaşa yol açdı, istiqamət verdi. Bizim xalqlarımızın, mədəniyyətlərimizin, ədəbiyyatlarımızın birliyinin əsasında da, elə ortaq Türk əlifbası dayanır və dayanacaq”. 

Filologiya elmləri doktoru, professor Nadir Məmmədli Lent.az-a açıqlamasında qeyd edib ki, ortaq türk əlifbasının qəbul olunmasının mütərəqqi tərəfləri çoxdur:

“Bir vaxtlar türkdilli xalqların hamısı ərəb əlifbasından istifadə edirdilər. Xüsusilə, Türkiyə, Özbəkistan, Türkmənistan, hətta Tatarıstan türkdilli xalqları birləşdirirdi. Sait səslərin olmaması onlara çox kömək edirdi. Eyni əlifbada Cəlil Məmmədquluzadənin Molla Nəsrəddin jurnalı çıxırdı, Hindistanda, Kərkükdə onu oxuya bilirdilər. Əgər bu, orta əlifba qəbul olunsa, yenə həmin vəziyyət yarana bilər. Eyni hərflərdən istifadə ilə çətinliklər aradan qalxacaq. 

Çətinlik sadəcə hərf sayında yarana bilər. Məsələn hansısa xalqlar daha çox hərf istəyə bilərlər. Qazax dilində “ü” hərfinin bir neçə forması var. Lakin ortaq türk əlifbasında bu problemi aradan qaldırmaq üçün Azərbaycanda olduğu kimi - k hərfinin iki səsi (ke və ka) bildirməsini xüsusi qrafik işarə ilə fərqləndirmək olar. 

Şübhəsiz ki, bu ortaq əlifbanın qəbul olması bütün türkülü xalqlar üçün çox önəmli addımdır”. 

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:216
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 09 Oktyabr 2025 17:26 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see363

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see303

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see301

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see301

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see296

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see277

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see277

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see277

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see262

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see258

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see256

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see255

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see251

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see250

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see249

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see244

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see242

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see232

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see228

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see201
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri