Icma.az
close
up
RU
Ortaq Türk Əlifbası yenidən gündəmdə 100 illiyə yeni əlifba ilə...

Ortaq Türk Əlifbası yenidən gündəmdə 100 illiyə yeni əlifba ilə...

Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumat verir.

Ortaq Türk Əlifbasının yaradılması yenidən gündəmə gəlib. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan açıqlamasında bildirdi ki, əlifbanın yaradılması ilə Çingiz Aytmatovun əsərləri, eləcə də Oğuznamələr həmin əlifba ilə yenidən çapa veriləcək.

Dövlət Dil Komissiyası yanında Monitorinq Mərkəzinin direktoru Sevinc Əliyeva mövzu ilə bağlı Lent.az-a açıqlamasında bildirib ki, Ortaq Türk Əlifbasının ən sevindirici cəhəti Azərbaycanın orada təmsil olunmasıdır:

“Əlifbanın qəbul edilməsi məsələsi hamımızın arzusu idi. Ən sevindirici cəhətlərdən biri budur ki, Azərbaycan əlifbası bütövlükdə ortaq Türk əlifbasında təmsil olunur. 

Hazırda bəzi Türk dillərində "ə" səsi olsa da, "ə" hərfi yoxdur. Azərbaycan dilində "h" səsi var, amma o səsin yazılı işarəsi, eyni dil ailəsində olan digər Türk dilində  "h" və "ş" hərfləri ilə əvəzlənir. Məsələn, biz "arxiv" deyirik, Türkiyə türkcəsində "arşiv" deyirlər, biz "xəbər" deyirik, Türkiyə türkcəsində "haber" və s.  Lakin kimliyindən asılı olmayaraq, azərbaycanlı, özbək, türk, türkmən əlifbada öz dilində istifadə etdiyi bütün səslərin yazılı işarəsini görmək istəyir. Əgər söhbət ortaqlıqdan gedirsə, bu sözün əsl mənasında ortaq olmalıdır.

Əlifbada sağır nun hərfinin yazılı işarəsi də özbək dilinə xas olan formada öz əksini tapdı. Bu da sevindiricidir ki, hətta bizim dilimizdə tələffüz olunan bir səs də, orada təmsil olunur. Bu onu deməyə əsas verir ki, sözün həqiqi mənasında ortaq Türk əlifbası yaradılır. 

1926-cı ildə Bakıda birinci türk qurultayı keçirildi. Oraya gələn bütün türklərin ən böyük arzusu ortaq türk əlifbası, ortaq türk dəyərlərimizin, ədəbiyyatımızın və mədəniyyətimizin ortaqlaşdırılması məsələsi idi. Çox sevinirəm ki, artıq biz ikinci Türk qurultayına - yəni 2026-cı ildə keçiriləcək Türk qurultayının 100 illiyinə artıq ortaq türk əlifbasının qəbul edilməsi ilə gedirik.

Biz hesab edirik ki, Türk Dövlətləri Təşkilatının, cənab Prezidentin də vurğuladığı kimi, Türk dövlətlərinin birliyi məsələsi artıq ortaq türk əlifbasının reallaşmasına, onun tətbiqinə birbaşa yol açdı, istiqamət verdi. Bizim xalqlarımızın, mədəniyyətlərimizin, ədəbiyyatlarımızın birliyinin əsasında da, elə ortaq Türk əlifbası dayanır və dayanacaq”. 

Filologiya elmləri doktoru, professor Nadir Məmmədli Lent.az-a açıqlamasında qeyd edib ki, ortaq türk əlifbasının qəbul olunmasının mütərəqqi tərəfləri çoxdur:

“Bir vaxtlar türkdilli xalqların hamısı ərəb əlifbasından istifadə edirdilər. Xüsusilə, Türkiyə, Özbəkistan, Türkmənistan, hətta Tatarıstan türkdilli xalqları birləşdirirdi. Sait səslərin olmaması onlara çox kömək edirdi. Eyni əlifbada Cəlil Məmmədquluzadənin Molla Nəsrəddin jurnalı çıxırdı, Hindistanda, Kərkükdə onu oxuya bilirdilər. Əgər bu, orta əlifba qəbul olunsa, yenə həmin vəziyyət yarana bilər. Eyni hərflərdən istifadə ilə çətinliklər aradan qalxacaq. 

Çətinlik sadəcə hərf sayında yarana bilər. Məsələn hansısa xalqlar daha çox hərf istəyə bilərlər. Qazax dilində “ü” hərfinin bir neçə forması var. Lakin ortaq türk əlifbasında bu problemi aradan qaldırmaq üçün Azərbaycanda olduğu kimi - k hərfinin iki səsi (ke və ka) bildirməsini xüsusi qrafik işarə ilə fərqləndirmək olar. 

Şübhəsiz ki, bu ortaq əlifbanın qəbul olması bütün türkülü xalqlar üçün çox önəmli addımdır”. 

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:201
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 09 Oktyabr 2025 17:26 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see295

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see289

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see252

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see239

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see237

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see235

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see234

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see232

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see225

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see221

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see220

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see216

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see208

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see198

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see195

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see190

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see189

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri