Icma.az
close
up
RU
Oyanarsa dünya dəyişəcək vulkanlar

Oyanarsa dünya dəyişəcək vulkanlar

Icma.az, Azpost portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Yer kürəsində bəzi vulkanlar var ki, əsrlərlə fəaliyyətsiz qalsalar da, onların potensial oyanışı qlobal miqyasda fəlakətə səbəb ola bilər. AzPost bildirir ki, bu “səssiz nəhənglər” yalnız bir dəfə püskürməklə belə, iqlimi dəyişmək, kənd təsərrüfatını çökdürmək və milyonlarla insanın həyatını risk altına atmaq gücünə malikdir.

Bu tip vulkanlara “supervulkan” adı verilir və onların ən məşhuru ABŞ-ın Yellouston Milli Parkında yerləşir. Yellouston vulkanının son böyük püskürməsi təxminən altı yüz min il əvvəl baş verib və bütün Şimali Amerikada kül təbəqəsi yaratmışdı. Alimlər hesab edir ki, növbəti püskürmə halında milyonlarla kvadrat kilometr ərazi yaşayışsız qala bilər.

Digər təhlükəli supervulkanlardan biri İtaliyadakı Kampi Flegreydir. Bu ərazi Napoli şəhərinin yaxınlığında yerləşir və 39 min il əvvəl burada baş vermiş püskürmə Avropanın qədim əhalisinin tənəzzülünə səbəb olmuşdu. Hazırda vulkan aktivlik siqnalları verməkdədir.

İndoneziyada yerləşən Toba gölü də keçmişdə supervulkanın nəticəsində yaranıb. Təxminən yetmiş beş min il əvvəl Toba püskürməsi insan populyasiyasını az qala məhv etmiş, atmosferdə qalın kül təbəqəsi yaradaraq “vulkanik qış”a səbəb olmuşdu.

Bu tip püskürmələrin təsirləri yalnız lokal deyil, bütün Yer kürəsini əhatə edir. Günəş işığını kəsən vulkan külü planetin temperaturunu aşağı salır, məhsuldarlığı azaldır, aclıq və sosial sabitsizlik dalğası yaradır. Elm adamları bu ssenarini “qlobal vulkanik böhran” adlandırır.

Hazırda alimlər bu nəhəng vulkanların aktivliyini peyk müşahidələri, seysmoloji ölçmələr və qaz analizləri ilə daim izləyir. Lakin dəqiq proqnozlar vermək hələ də çətindir. Çünki supervulkanlar min illərlə sakit qala bilər və ani püskürmə riski yüksəkdir.

BMT-nin Elm və Fəlakətlərin Azaldılması Ofisi bu təhlükənin ciddi şəkildə izlənməsini tövsiyə edir. 2023-cü ildə verilən rəyə görə, yaxın yüz il ərzində böyük miqyaslı vulkanik fəlakətin baş vermə ehtimalı təxminən 1:6 kimi qiymətləndirilir.

Bu səbəbdən bəzi ölkələr, o cümlədən ABŞ, Yaponiya və Yeni Zelandiya, vulkan ətrafında təxliyə planları, fövqəladə ərzaq ehtiyatları və məlumatlandırma kampaniyaları üzərində işləyir. Amma planetin iqlimini dəyişə biləcək bir püskürməyə qarşı hazır olmaq, demək olar ki, mümkün deyil.

Supervulkanların susqunluğu təhlükəsizliyə zəmanət deyil. Əksinə, onların uzun illər “danışmaması” geoloji baxımdan enerji yığımı anlamına gəlir. Yəni bu “səssiz saat bombaları” hər an aktivləşə bilər.

Son dövrlər bəzi alimlər süni intellektin də bu risklərin proqnozlaşdırılmasında istifadə edilə biləcəyini bildirir. İqlim modelləri ilə vulkanik partlayış ssenarilərinin inteqrasiyası, insanlığı bu təhlükəyə daha hazırlıqlı edə bilər.

Nəticə olaraq, dünya miqyasında aktiv olmayan, lakin çox təhlükəli vulkanların izlənməsi təkcə seysmoloqların deyil, bütün bəşəriyyətin məsuliyyətidir. Yalnız bu halda biz geoloji fəlakətlərin qarşısında zəif mövqe tutmamaq üçün zamanında tədbir görə bilərik.

AzPost.az

Paylaş

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:225
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 16 May 2025 18:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see362

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see361

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see353

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see347

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see340

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see330

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see325

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see313

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see312

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see309

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see299

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see297

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see292

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see279

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see277

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see267

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see258

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see244

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see201

Sabunçu rayonunda YAP ın yaradılmasının 34 illiyi münasibətilə ağacəkmə aksiyası keçirilib

20 Noyabr 2026 21:11see201
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri