Özbəkistan Putinlə vidalaşır...

...Özbəkistanın müdafiə naziri Şuxrat Xolmuxammedovun bu ilin yanvar ayında Ankaraya rəsmi səfəri və 2026-cı il üçün Hərbi Əməkdaşlıq Planının imzalanması ölkənin müdafiə siyasətində fundamental bir dəyişiklik yaratdı.

Daşkənd ardıcıl və qətiyyətlə Moskvanın hərbi və siyasi təsirini minimuma endirir, Türkiyə ilə strateji ittifaqa etibar edir.

Daşkəndin daim Kremllə sinxronizasiya etməli və Moskvanın bölgədəki "xüsusi maraqlarını" nəzərə almalı olduğu dövr, çox güman ki, keçmişdə qalıb.

Bu gün Özbəkistan xarici siyasətini yalnız milli maraqlar əsasında qurur. NATO üzvü və Avrasiyada əhəmiyyətli oyunçu olan Türkiyə ilə yaxınlaşma mədəni yaxınlıq, ortaq tarixi köklər və hər şeydən əvvəl suverenliyə qarşılıqlı hörmətlə diktə olunur.

Moskvanın imperiya ambisiyalarından fərqli olaraq, Ankara diktaturadan məhrum bir tərəfdaşlıq təklif edir. Daşkənd üçün bu, Özbəkistanı "kiçik qardaş" yox, bərabərhüquqlu müttəfiq kimi görən eyni düşüncəli türk qonşuları arasında müstəqilliyini gücləndirmək üçün bir fürsətdir.

Daşkəndin əsas məqsədlərindən biri Rusiya hərbi texnologiyasından asılılığın kökündən azaldılması olub. Onilliklərdir ki, Moskva silah təchizatı və texniki xidmətdən siyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir.

Bu gün bu mexanizm sıradan çıxır.

Türkiyə və Türk Dövlətləri Təşkilatındakı (OTG) digər tərəfdaşlarla birgə müdafiə layihələri Özbəkistana təkcə avadanlıq almaqla yanaşı, həm də öz istehsal güclərini inkişaf etdirməyə imkan verir.

SİA-nın xarici qaynaqlardan əldə etdiyi məlumata görə, Özbəkistan xüsusi təyinatlı qüvvələri artıq sərhədlərini qorumaq üçün Bayraktar kimi Türkiyə PUA-larından fəal şəkildə istifadə edir. Bu, sadəcə avadanlıq almaq deyil, həm də təhlükəsizlik sahəsində sadəcə deklarativ müstəqillik deyil, real müstəqillik təmin edən müasir komandanlıq və idarəetmə sistemlərinə və kəşfiyyat sistemlərinə keçid məsələsidir.

...Son zamanlar baş verən bir sıra silahlı münaqişələr Rusiya silahlarının və Sovet müharibə metodlarının ümidsiz dərəcədə köhnəldiyini açıq şəkildə nümayiş etdirdi.

Onlar artıq 21-ci əsrdə hibrid təhdidlərin və şəbəkə mərkəzli müharibənin çağırışlarına cavab vermək üçün yetərli deyillər. Özbəkistan şüurlu şəkildə NATO standartlarına güvənir və Türkiyə onun çempionudur.

Özbək zabitləri artıq Türkiyə hərbi akademiyalarında təlim keçir, qabaqcıl döyüş təcrübəsini və müasir komandanlıq, eləcə də nəzarət yanaşmalarını mənimsəyirlər.

Türkiyə hərbi-sənaye kompleksinin qlobal miqyasda lider mövqe tutduğu dəqiq silahlara, elektron müharibə sistemlərinə və pilotsuz uçuş aparatlarına diqqət yetirilir. Daxili problemlər, artan inflyasiya və beynəlxalq təcridlə yüklənən Rusiya artıq Orta Asiyada təhlükəsizliyin etibarlı qarantı kimi qəbul edilmir.

Buna görə də, özbəklər başa düşürlər ki, Moskvanın rəhbərlik etdiyi ittifaqlarda iştirak xarici münaqişələrə cəlb olunma riski daşıyır.

Əksinə, Türkiyə ilə əməkdaşlıq Özbəkistana öz sərhədlərini müstəqil şəkildə müdafiə etmək üçün real güc verir.

Ankara Orta Asiya regionunda sabitlik üçün vacib olan ideoloji qandallar tətbiq etmədən hərbi güc və texnoloji dəstək təklif edir.

Moskva ilə Ankara arasındakı əsas fərq onların münasibətlərinin psixologiyasındadır.

Kremllə dialoq həmişə iyerarxik olub və "böyük qardaş" öz şərtlərini tətbiq edib.

Digər tərəfdən, Türkiyə "qardaş dövlətlər" formatı qurur. Burada əsas diqqət qarşılıqlı fayda və ortaq kimliyə yönəlib. Bu yeni paradiqmatik yanaşma Daşkəndə qlobal səhnədə özünü inamlı hiss etməyə imkan verir və Özbəkistan dövlətçiliyinə dəyər verən və hörmət edən müttəfiqlərə güvənir.

Özbəkistan modernləşmə və həqiqi suverenlik yolunu seçib. Moskvanın təsirini minimuma endirmək, Daşkəndin səsinin getdikcə daha çox səsləndiyi bir dünyada, hazırkı çətin geosiyasi mühitdə milli yaşam strategiyası və çiçəklənmə arzusu ilə idarə olunur.

Əli Babayev