Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Özəl lisey və məktəblərin illik təhsil haqları niyə bahadır? EKSPERT DANIŞDI

Özəl lisey və məktəblərin illik təhsil haqları niyə bahadır? EKSPERT DANIŞDI

Sia Az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

“Azərbaycanda özəl məktəb və liseylərin illik təhsil haqlarının baha olmasının bir neçə ciddi və bir-biri ilə bağlı səbəbi var. Bu məsələyə yalnız qiymət prizmasından deyil, struktur, iqtisadi və hüquqi müstəvidə yanaşmaq vacibdir. Təhsil haqlarının yüksək olması təkcə tədris keyfiyyətinə deyil, həm də sistemin tənzimlənməsindəki boşluqlara, dövlət siyasətinin bu sahəyə yanaşmasına bağlıdır”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib.

Kamran Əsədov sözlərinə belə davam edib: “Əvvəla, Azərbaycanda özəl təhsil sektoru tamamilə kommersiya əsaslı fəaliyyət göstərir. “Təhsil haqqında” Qanunun 13.1-ci maddəsində göstərilir ki, özəl təhsil müəssisələri təsisçinin və ya hüquqi şəxsin hesabına yaradılır və maliyyə dayanıqlığını öz üzərinə götürür. Yəni dövlət bu müəssisələrə birbaşa maliyyə dəstəyi göstərmir, subsidiya ayırmır. Bu səbəbdən, həmin məktəblər özlərinin əməkhaqqı fondu, infrastruktur, kommunal xərclər, müəllimlərin əlavə ödənişləri, dərslik və resursların təminatı, texnoloji baza, marketinq və idarəçilik xərclərini yalnız təhsil haqqı ilə qarşılamalı olur. Bu isə təbii olaraq qiymətləri artırır.

İkincisi, özəl məktəblərdə çalışan müəllimlərə dövlət məktəbləri ilə müqayisədə daha yüksək əməkhaqqı verilir. Məsələn, bir çox özəl məktəbdə müəllimlərə aylıq 1500–2500 manat arası maaş ödənilir. Bu, dövlət məktəblərindəki orta əməkhaqqı ilə (təxminən 500–800 manat) müqayisədə xeyli yüksəkdir. Eyni zamanda bu müəssisələr müəllimlərdən yalnız dərs deməyi deyil, əlavə hazırlıq, tədbir təşkili, şagirdlərlə fərdi məşğələ, psixoloji və sosial dəstək fəaliyyəti də tələb edir. Belə şəraitdə yüksək maaş siyasəti qiymətə birbaşa təsir göstərir.

Digər mühüm səbəb tədris infrastrukturudur. Özəl məktəblər valideynlərə müasir laboratoriyalar, idman zalları, robototexnika otaqları, STEAM dərsləri, beynəlxalq proqramlar (Cambridge, IB, A-level və s.), ikinci və ya üçüncü xarici dil, kulinariya, şahmat, rəqs kimi əlavə kurslar təqdim edir. Bütün bunlar isə əlavə müəllim heyəti və texniki personal, yeni texnologiyalar və geniş bina saxlanışını tələb edir. Bu xidmətlərin keyfiyyətli şəkildə göstərilməsi qiymətə daxil edilir.

Azərbaycanda özəl təhsilin qiymət tənzimləməsinə dair konkret mexanizm yoxdur. Dövlət yalnız lisensiya və akkreditasiyaya nəzarət edir, lakin qiymət siyasətinə müdaxilə etmir. Bu isə bazar mexanizmini tamamilə sərbəst buraxır. Nəticədə, xüsusilə Bakıda yerləşən nüfuzlu məktəblər qiymətləri süni şəkildə də şişirdə bilir. 2024-cü ildə bəzi özəl məktəblərdə illik təhsil haqqı 18-25 min manat arasında dəyişir. Bəzi məktəblərdə isə bu məbləğ 30 min manata çatır. Bu qiymət, Azərbaycanın orta illik gəlir səviyyəsi (təxminən 8-10 min manat) ilə müqayisədə son dərəcə yüksəkdir və təhsil sistemində ciddi sosial təbəqələşməyə səbəb olur.

Dünya təcrübəsində, məsələn, Finlandiya, Estoniya və Niderlandda dövlət özəl məktəbləri maliyyələşdirir və onları ictimai missiyanın daşıyıcısı kimi qəbul edir. Bu ölkələrdə özəl məktəblər “public-private partnership” (ictimai-özəl tərəfdaşlıq) modeli ilə fəaliyyət göstərir və təhsil haqqının əsas hissəsini dövlət ödəyir. Bu da təhsilin əlçatanlığını qoruyur və keyfiyyətlə kommersiya arasında balans yaradır. Türkiyədə isə bir neçə il öncəyə qədər dövlət hər bir şagird üçün özəl məktəblərə başına düşən təhsil xərci üçün müəyyən məbləğ (təxminən 3–5 min TL) subsidiya ayırırdı. Bu sistem sonradan ləğv olunsa da, təcrübə olaraq maraqlıdır.

Azərbaycanda da təklif olunur ki, dövlət müəyyən şərtlər daxilində özəl məktəblərdə təhsil alan şagirdlərin xərclərinə müəyyən güzəştlər tətbiq etsin. Bu güzəştlər vergi endirimləri, VÖEN-lə fəaliyyət göstərən müəllimlərin rəsmi maaşlarının subsidiyası, yaxud təhsil kreditləri şəklində ola bilər.

Əgər bu sahədə ciddi tənzimləmə və təşviqedici siyasət tətbiq olunmazsa, gələcəkdə təhsilin sosial əlçatanlığı daha da məhdudlaşacaq. Özəl təhsilin yalnız varlı təbəqəyə xas olması, cəmiyyətin gələcək strukturunda ciddi bərabərsizliklər yaradacaq. Alternativ olaraq isə dövlət məktəblərində keyfiyyət yüksəldilməli, ibtidai siniflərdən başlayaraq rəqabətə davamlı təhsil modeli qurulmalıdır.

Sonda qeyd edim ki, Azərbaycanda özəl məktəblərin baha olması, təkcə texniki səbəblərdən yox, həm də dövlətin bu sahəyə münasibətindən qaynaqlanır. Əgər təhsil əlçatan olmalı, bacarıq əsaslı və sosial ədalətli olmalıdırsa, özəl sektor da bu yanaşmaya uyğun şəkildə dövlət tərəfindən stimullaşdırılmalı və tənzimlənməlidir”.

Ayşən Vəli

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:258
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 16 Aprel 2025 11:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see268

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see268

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see250

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see247

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see241

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see232

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see229

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see223

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see223

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see222

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see217

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see215

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see212

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see211

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see209

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see197

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see193

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see190

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see187

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri