Parkinson xəstəliyinin sonunu gətirə biləcək tədqiqat

İsveç və Norveç alimləri Parkinson xəstəliyinin erkən diaqnozu ilə bağğlı önəmli bir addım atıblar.

"Ölkə.az" xəbər verir ki, Çalmers Texnologiya Universitetinin tədqiqatçıları xəstəliyin ən erkən mərhələlərdə qanda aşkar edilə bilən biomarkerlərini müəyyən ediblər. 

Parkinson xəstəliyi dünyada 10 milyondan çox insanın həyatına təsir edir və dünya əhalisinin yaşlanması səbəbindən bu rəqəmin 2050-ci ilə qədər ikiqatdan çox artacağı proqnozlaşdırılır. Əsas problem ondadır ki, aparıcı simptomlar üzə çıxana qədər hərəkətdən məsul neyronların 50-80%-i artıq zədələnmiş və ya ölü olur.

Yeni tədqiqatda alimlər xəstəliyin klinik təzahürlərindən 10-20 il əvvəl başlaya biləcək ən erkən bioloji proseslərə diqqət yetiriblər. Tədqiqat DNT zədələnməsinin bərpa mexanizmlərinə və hüceyrə stress reaksiyasına - hüceyrələrin normal funksiyalarını müvəqqəti olaraq "dayandırdığı" və sağ qalmağa diqqət yetirdiyi qoruyucu reaksiyaya fokuslanıb.

Tədqiqatçılar bu proseslərlə əlaqəli unikal gen aktivliyi modelini kəşf etdilər.  Tədqiqat xəstəliyin ciddi beyin zədələnməsi baş verməzdən əvvəl aşkar edilə biləcəyi məhdud bir "fürsət pəncərəsi" olduğunu göstərir.

Bu kəşfin əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, bu biomarkerlər qan analizləri ilə müəyyən edilir. Bahalı neyrogörüntüləmə və ya onurğa beyni mayesi analizindən fərqli olaraq, bu metod geniş yayılmış və əlçatan müayinə üçün potensial olaraq uyğundur. Müəlliflər hesab edirlər ki, səhiyyə sistemlərində bu cür testlərin ilk klinik sınaqları növbəti beş il ərzində başlaya bilər.

Bu tədqiqatın nəticələri yalnız erkən diaqnoz üçün deyil, həm də yeni müalicə yanaşmalarının hazırlanması üçün potensial olaraq faydalı ola bilər. Xəstəliyin mexanizmlərini ən erkən mərhələlərində anlamaq, mövcud dərmanların yenidən təyin edilməsi də daxil olmaqla, onun irəliləməsini yavaşlatmaq və ya hətta qarşısını almaq potensialını önə çıxarır.

Müəlliflərin fikrincə, bu tədqiqat tibbi Parkinson xəstəliyinin ilk simptomların görünməsindən çox əvvəl aşkarlana və müalicə edilə biləcəyi bir vəziyyətə yaxınlaşdırır.

Elvin

Ölkə.az