Parlament nəzarəti şəffaflığın əsas təminatıdır ŞƏRH EDİLDİ

"Azərbaycan Respublikasının Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyası iclasında səsləndirilən təşəbbüslər institusional idarəetmə baxımından yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Korrupsiya risklərinin idarə olunması üzrə yeni mexanizmlərin tətbiqi, nəticəəsaslı monitorinq sisteminin yaradılması və vətəndaş cəmiyyətinin prosesə daha fəal cəlb olunması əslində yalnız inzibati deyil, həm də siyasi iradənin gücləndirilməsi anlamına gəlir".

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında politoloq Polad Mehdiyev deyib.

Onun sözlərinə görə, korrupsiyaya qarşı mübarizə yalnız hüquq-mühafizə tədbirləri ilə məhdudlaşmamalıdır: "Əsas məsələ sistemli risklərin əvvəlcədən müəyyən edilməsi, qərar qəbuletmə proseslərində şəffaflığın təmin olunması və ictimai hesabatlılığın institusional çərçivəyə salınmasıdır. Bu baxımdan nəticəəsaslı monitorinq sisteminin tətbiqi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əgər dövlət qurumlarının fəaliyyəti konkret indikatorlar, ölçülə bilən nəticələr və açıq hesabat mexanizmləri üzərindən qiymətləndirilərsə, bu, formal yox, real nəzarət mühiti formalaşdıracaq. Parlament nəzarətinə gəldikdə isə, burada əsas rol Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi üzərinə düşür. Parlament nəzarəti bir neçə istiqamətdə həyata keçirilə bilər. Birincisi, illik və rüblük hesabatların dinlənilməsi və açıq müzakirəsi. Əgər Komissiya və digər icraedici qurumlar fəaliyyətlərinə dair konkret statistika, risk xəritələri və nəticə göstəriciləri təqdim edərsə, deputatlar həmin məlumatları təhlil edərək effektivliklə bağlı siyasi və hüquqi qiymət verə bilərlər.

İkincisi, sahəvi komitələr vasitəsilə tematik dinləmələrin keçirilməsi. Məsələn, dövlət satınalmaları, yerli icra hakimiyyətlərinin fəaliyyəti, sosial proqramların icrası kimi daha çox korrupsiya riski olan sahələr üzrə ayrıca monitorinq mexanizmlərinin tətbiqi parlament səviyyəsində prioritet istiqamətə çevrilə bilər. Üçüncüsü, normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi. Korrupsiya risklərinin idarə olunması mexanizmləri effektiv işləməsi üçün hüquqi boşluqlar aradan qaldırılmalıdır. Parlament bu baxımdan maraqlar toqquşması, aktivlərin bəyan edilməsi, dövlət qulluqçularının etik davranış kodeksi kimi sahələrdə daha sərt və dəqiq tənzimləmələr qəbul edə bilər.

Vətəndaş cəmiyyətinin prosesə cəlb olunması isə parlament nəzarətini gücləndirən əlavə alətdir. QHT-lərin, media nümayəndələrinin və müstəqil ekspertlərin iştirakı ilə ictimai dinləmələrin təşkili həm şəffaflığı artırır, həm də siyasi məsuliyyəti gücləndirir. Bu, xüsusilə açıq məlumat bazalarının yaradılması və dövlət xərclərinin rəqəmsal platformalar üzərindən izlənməsi ilə daha effektiv ola bilər.

Yaxın dövr üçün prioritetlərə gəldikdə, bir neçə əsas istiqamət ön plana çıxır:

– Rəqəmsallaşmanın dərinləşdirilməsi və insan faktorunun minimuma endirilməsi;

– Dövlət satınalmalarında tam elektronlaşdırma və açıq reyestr sistemi;

– Yerli icra strukturlarında daxili audit mexanizmlərinin gücləndirilməsi;

– Nəticəəsaslı idarəetmənin büdcə planlaşdırılması ilə inteqrasiyası;

– İctimai nəzarət mexanizmlərinin institusional çərçivəyə salınması.

Əgər parlament nəzarəti formal hesabat dinləmələri ilə məhdudlaşmayıb real qiymətləndirmə və məsuliyyət mexanizmləri ilə müşayiət olunarsa, bu yeniliklər dövlət qurumlarında şəffaflığın artmasına və korrupsiya hallarının real azalmasına ciddi təsir göstərə bilər. Əks halda isə mexanizmlər kağız üzərində qalmaq riski daşıyacaq.

Sonda qeyd etmək vacibdir ki, korrupsiyaya qarşı mübarizə yalnız inzibati tədbir deyil, siyasi sistemin legitimliyini gücləndirən strateji prosesdir. Parlament nəzarətinin gücləndirilməsi bu prosesin davamlı və dayanıqlı olmasının əsas təminatlarından biridir".