Paşinyan Katolikosu hədəf alıb Ermənistan parçalanır POLİTOLOQ

Tural İsmayılov: “Baş nazirin ritorikası 2026 seçkilərinə də təsir edəcək”

 Ermənistanda hökumət və Erməni Apostol Kilsəsi arasında uzun müddətdir davam edən qarşıdurma son günlərdə yeni və daha kəskin bir mərhələyə qədəm qoyub. Kilsə rəhbəri II Qareginin xarici səfərdən qayıtdıqdan sonra çoxsaylı tərəfdarları tərəfindən qarşılanması, onun media qarşısında verdiyi "məsələnin dinc yolla həllini istəyirik" bəyanatı, hadisələrin nə qədər ciddi olduğuna işarə edir.

Bununla belə, Ermənistan hökuməti də susmur. Parlamentin spikeri Alen Simonyan kilsə rəhbərinin subaylıq andını pozduğunu iddia edərək onun ailəsi və övladı olduğunu açıq şəkildə bildirib. Bu, faktiki olaraq, II Qareginin dini nüfuzunu və mənəvi mövqeyini hədəfə alan, onu xalqın gözündə gözdən salmağa yönəlmiş kampaniyanın bir hissəsidir. Simonyanın "kilsə xalqa məxsusdur, onun rəhbərini də xalq seçməlidir" açıqlaması isə Ermənistan tarixində ilk dəfə olaraq, dini rəhbərliyin legitimliyi məsələsini gündəmə gətirir.

Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin sektor müdiri, politoloq Tural İsmayılov “Sherg.az”a açıqlamasında bildirib ki,  Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan ilə erməni Apostol Kilsəsi arasında son dövrlərdə kəskinləşən qarşıdurma ölkənin siyasi və mənəvi landşaftında ciddi dalğalanmalar yaradıb. Bu münaqişə təkcə dini və dövlət münasibətlərinə deyil, həm də Ermənistanın daxili sabitliyinə və xarici siyasətinə təsir edir: 

“Paşinyanın kilsəyə qarşı sərt ritorikası, xüsusilə Katolikos II Qareginə yönəlmiş ittihamları cəmiyyətdə dərin bölünmələrə səbəb olub. Onun kilsəni “anbar otaqları” adlandırması və din xadimlərinin selibat vədinə riayət etmədikləri ilə bağlı açıqlamaları hədəflədiyi hücum kampaniyası kimi qəbul edilir. Erməni Apostol Kilsəsi xüsusilə 2020-ci il Qarabağ müharibəsindən sonra Paşinyanın istefasını tələb edərək hökumətə qarşı açıq müxalifət nümayiş etdirib. Bu, Paşinyanın kilsəni siyasi rəqib kimi görməsinə səbəb olub. Münaqişənin kökləri 2020-ci il müharibəsində Ermənistanın məğlubiyyətinə gedib çıxır, hansı ki, kilsə və müxalifət Paşinyanı əsas məsuliyyət sahibi hesab edir”.

Politoloq Paşinyanın kilsəyə qarşı ritorikasını daxili siyasi böhranı ört-basdır etmək cəhdi kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, ölkədə iqtisadi problemlər, Qarabağdan olan məcburi köçkünlərin vəziyyəti və demokratik geriləmə onun administrasiyasına qarşı narazılığı artırır: 

“Kilsəyə hücumlar diqqəti bu problemlərdən yayındırmağa xidmət edə bilər, lakin eyni zamanda cəmiyyətdəki parçalanmanı dərinləşdirir. Paşinyanın kilsənin Katolikos seçkilərinə dövlətin müdaxiləsi təklifi isə konstitusiyaya ziddir və hüquq müdafiəçiləri tərəfindən tənqid olunur. Keçmiş xarici işlər naziri Vardan Oskanyan Paşinyanın ritorikasını “milli təməllərə zərər vuran” və “təhlükəli” adlandırıb. Bəzi mənbələr Paşinyanın kilsəyə qarşı kampaniyasında Rusiyanın rolunu qabardaraq kilsənin Moskvadan təlimat aldığını vurğulayır ki, kifayət qədər haqlı yanaşmadır”.

Bu qarşıdurmanın Ermənistanın daxili siyasətində yeni gərginlik mənbəyi yaradıb, siyasi elitanın birliyini sarsıdacağını vurğulayan T.İsmayılov qeyd edib ki,  Paşinyanın kilsəyə qarşı ritorikası onun xarici siyasət prioritetlərini zəiflədəcək: “Nəticə etibarilə, Paşinyan və Erməni Apostol Kilsəsi arasındakı qarşıdurma təkcə dini və siyasi müstəvidə deyil, həm də Ermənistanın milli kimliyi və gələcək istiqaməti baxımından dərin təsirlərə malikdir. Paşinyanın kilsəyə qarşı sərt ritorikası qısamüddətli siyasi dividendlər gətirsə də, uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyətdəki bölünməni dərinləşdirərək ölkəni daha böyük böhranlara sürükləyə bilər. Ermənistanın sabitliyi və sülhü üçün hər iki tərəfin dialoqa və kompromisə hazır olması zəruridir. Bu isə mümkünsüz görünür.

Onu da deyim ki, gələcəkdə qarşıdurmanın daha da dərinləşməsi və siyasi böhran ehtimalı kilsə və Paşinyan arasında "olum, ya ölüm" mərhələsinə qədəm qoyulması qarşıdurmanın uzunmüddətli və mürəkkəb siyasi böhrana çevrilmə ehtimalını artırır. Bu, 2026-cı il parlament seçkilərinə də təsir göstərə bilər və ölkənin siyasi gələcəyini qeyri-müəyyən edir.

Erməni cəmiyyəti uzun illər kilsəyə güclü bağlı olub. Paşinyanın kilsəyə qarşı sərt mövqeyi cəmiyyətdə fikir ayrılıqlarını dərinləşdirir, bir tərəfdə kilsəyə bağlılıq, digər tərəfdə isə Paşinyanın islahatlarını dəstəkləyənlər yaranır.

Paşinyan kilsəni "əxlaqsız" adlandıraraq ideoloji müharibəyə başlayıb. Bu, ölkədə milli və dini dəyərlər ətrafında ciddi müzakirələrə və qarşıdurmalara səbəb olur, ideoloji gərginliyi artırır”.