Paşinyan qorxub gizləndi, Zelenski isə… KONKRET

Əsgərlərin yanında dayanan lider ruhlandırır. Hökumət binalarının divarları arxasında gizlənən lider isə ruh düşkünlüyü yaradır.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski yenidən cəbhə xəttinə səfər edib. Bu dəfə ölkəsinin şərqində ən gərgin istiqamətlərdən biri olan Kupyansk istiqamətinə. Bu səfər Ukrayna liderinin genişmiqyaslı müharibənin ilk aylarından bəri davam etdirdiyi davranış xəttinin məntiqi davamıdır: ön cəbhə bölgələrində şəxsən iştirak, ən qaynar müdafiə nöqtələrində əsgərlərlə mütəmadi görüşlər və artilleriya səsləri altında xalqa ünvanlanan müraciətlər.

Bu dəfə Zelenski Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin baş komandanı Aleksandr Sırski ilə birlikdə knyaz Roman Velikinin adını daşıyan 14-cü ayrı mexanikləşdirilmiş briqadanın ön komanda məntəqəsində olub. O, hərbçilərə göstərdikləri dözümə görə təşəkkür edib, Kupyansk istiqamətinin saxlanılmasının strateji əhəmiyyətini vurğulayıb və Ukrayna ordusunun burada zəruri nəticələr əldə etdiyini bildirib.

Xüsusi simvolik məna daşıyan məqam ondan ibarət idi ki, Ukrayna və beynəlxalq OSINT mənbələrinin məlumatına görə, prezidentin video-müraciəti Rusiya mövqelərindən bir kilometrdən də az məsafədə — aktiv döyüş zonasından cəmi 500 metr aralıda qeydə alınıb. Başqa sözlə, demək olar ki, birbaşa ön cəbhədə.

Zelenski üçün bu cür səfərlər istisna deyil, artıq qaydaya çevrilib. O, döyüşlərin ən ağır dövrlərində Baxmutda olub. Şəhər azad edildikdən dərhal sonra, hələ mina təmizləmə və əməliyyatlar davam edərkən İzyuma səfər edib. Cəbhə xəttinin son dərəcə qeyri-sabit olduğu vaxtlarda Zaporojye vilayətində olub. Hətta əksər siyasətçilərin getməyə cəsarət etmədiyi Avdeyevka şəhərində belə görünmüşdü.

Bu şəxsi cəsarət təsadüfi və ya bir dəfəlik jest deyil. Bu, eyni vaxtda bir neçə məqsədə xidmət edən düşünülmüş və ardıcıl siyasi liderlik strategiyasıdır: ordunun motivasiyasını qoruyur, vətəndaşlara prezidentin bütün riskləri onlarla bölüşdüyünü göstərir və dünyaya Ukrayna dövlətçiliyinin möhkəmliyi barədə aydın mesaj verir. Zelenski ölkəni tərk etməyən, vəziyyətə nəzarət edən və dövlətin taleyinin həll olunduğu məkanlarda görünməkdən çəkinməyən lider obrazını formalaşdırır.

Məhz bu məqamda istər-istəməz 2020-ci ildə Ermənistanın düşdüyü vəziyyətlə müqayisə yaranır. O zaman Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan fərqli, lakin bir çox cəhətdən oxşar şəraitdə idi.

İkinci Qarabağ müharibəsi 44 gün davam etdi. Bu, erməni dövlətçiliyi üçün son dərəcə yüksək riskli bir dövr idi və belə anlarda siyasi lider öz ordusu və xalqı ilə taleyini bölüşməyə hazır olduğunu nümayiş etdirməlidir.

Lakin bu baş vermədi. Döyüşlərin getdiyi 44 gün ərzində Paşinyan nə Şuşada, nə də Xankəndidə oldu — halbuki bu şəhərlər erməni tərəfi üçün mübarizənin əsas simvollarına çevrilmişdi. Hökumət başçısının bu istiqamətlərdən heç olmasa birinə səfəri dünyaya güclü bir mesaj ola bilərdi: “Biz buradayıq, döyüşürük və geri çəkilmirik.” Bundan əlavə, belə bir addım həm ordu, həm əhali, həm də diaspora üçün ciddi psixoloji əhəmiyyət daşıyardı.

Ancaq bu da baş vermədi. Kritik anda Paşinyan faktiki olaraq məsuliyyətdən yayınaraq böyük ərazilərin real müdafiə olmadan, ciddi beynəlxalq siyasi mübarizə aparılmadan və dünyaya Ermənistanın sona qədər dayanmağa hazır olduğunu göstərmədən təhvil verilməsinə yol açdı.

Bu gün biz həmin davranış xəttinin davamını görürük: İrəvandakı hökumət getdikcə daha ardıcıl şəkildə Bakının tələblərini yerinə yetirir, Paşinyan isə ictimai ritorikasında Qarabağ mövzusundan uzaqlaşaraq baş verənlərə görə məsuliyyəti üzərindən atır.

Bu fonunda Ukrayna nümunəsi xüsusilə kəskin kontrast yaradır. Ukrayna prezidenti təkcə mübarizədən danışmır, onun mərkəzində şəxsən iştirak edir. Zelenski 2020-ci ildən qat-qat güclü bir düşmənə qarşı dayanır. Rusiya nəhəng resurslara, nüvə silahına, milyonlarla əsgərə və geniş hərbi arsenalına malikdir. Buna baxmayaraq, Ukrayna lideri təslim olmur və şəxsi nümunəsi ilə göstərir ki, siyasi iradə hadisələrin gedişatını dəyişə bilər.

Bu iki hekayənin müqayisəsi təkcə üslub və xarakter məsələsi deyil. Bu, siyasi məsuliyyət məsələsidir. Çünki müasir dünyada dövlət başçısının şəxsi davranışı həlledici rol oynayır. Əsgərlərin yanında dayanan lider ruhlandırır. Hökumət binalarının divarları arxasında gizlənən lider isə ordunu və cəmiyyəti ruhdan salır.

Üstəlik, müharibə yalnız cəbhə xətti deyil, həm də dünyaya verilən siqnaldır. Siyasi rəhbərin davranışı ölkənin hansı dəstəyi alacağını, tərəfdaşların ona nə qədər etibar edəcəyini və beynəlxalq arenada necə qəbul olunacağını müəyyən edir.

Bu baxımdan Ukrayna çox şey qazanıb — məhz ona görə ki, Zelenski ardıcıl şəkildə xalqını tək buraxmayan, mübarizə aparan prezident obrazını formalaşdırıb.

Kupyanska səfər bu davranış xəttində sadəcə növbəti detal ola bilər. Lakin liderliyin bütöv mənzərəsi məhz belə detalların cəmindən yaranır.

Və bu mənzərə 2020-ci ilin həlledici günlərində Ermənistanda gördüyümüz mənzərədən prinsipial şəkildə fərqlənir. Liderin şəxsi cəsarəti qələbəyə zəmanət verməyə bilər. Amma onun yoxluğu, demək olar ki, həmişə məğlubiyyətə aparır. Son illərin tarixi bunu dəfələrlə sübut edib.

Müşviq Tofiqoğlu
KONKRET.az