Professor: “Uşaqlar darıxmağı, boş qalmağı, gözləməyi bilmirlər”

Rəqəmsal dünya təkcə böyüklərə deyil, həm də uşaqlara təsir göstərir. Doğulduqları gündən etibarən daim texnoloji stimullara məruz qalan uşaqlar boş vaxtlarında müxtəlif rəqəmsal məzmuna müraciət edirlər. Bundan əlavə, ailələr nadir hallarda onlara boş və darıxdırıcı olmaq imkanı verirlər. İstədikləri hər şeyi əldə etdikləri üçün darıxmağın nə olduğunu bilməyən uşaqlar boş vaxtlarında nə edəcəklərini bilmirlər. Mütəxəssislər deyirlər ki, "qoy darıxsınlar", əks halda onların yaradıcılığı zəifləyir.

“Uşaqlar əslində boş qalmağı sevmirlər. Ümumiyyətlə evdə olan və küçədə, parkda və ya bağçada oynaya bilməyən uşaqlar daim məşğul olmaq üçün bir məşğuliyyətə ehtiyac duyurlar və bunu ailələrindən tələb edirlər. Böyüklər isə onlarla məşğul olmaq yerinə əlinə telefon verirlər” – bu sözləri türkiyəli psixoloq Ekmel Geçer deyib.

O bildirib ki, uşaqlar virtual media və rəqəmsal oyunlarla böyüdükləri üçün daim stimullaşdırmaya ehtiyac duyurlar. Öz ağıl və qabiliyyətlərindən istifadə edərək müxtəlif məşğuliyyətlər yaratmaq qabiliyyətinə malik deyillər: “Nəticə etibarilə, onlar oyun yarada bilmirlər, yaxud nadir halda yaradırlar. Bugünkü uşaqların hamısı əl üstündə saxlanır, xətrinə dəyilmir, bir dediyi iki edilmir. Buna görə də, həmyaşıdları ilə oyun oynayanda həmişə hər şeyin öz istədiyi kimi olmasını istəyirlər. Bunu xüsusilə 5-6 yaş qrupunda və 1-ci, 2-ci və 3-cü siniflərdə müşahidə edirik. Bundan əlavə, bütün istəkləri yerinə yetirilən və ya heç vaxt tək qalmayan uşaq dərs zamanı danışmaq üçün icazə istəməyə və ya müəllimi ilə danışmaq üçün növbəsini gözləməyə bilər.”

Mütəxəssis bildirir ki, valideynlər uşaqlarına öz oyun bacarıqlarını inkişaf etdirməkdə dəstək olmalıdırlar. Təəssüf ki, indi rəqəmsal platformalar səbəbindən ailələr uşaqların darıxmasına belə icazə vermirlər. Uşaqlar darıxmadıqda, özləri həll yolu tapmağa ehtiyac hiss etmirlər: “Valideynlər uşaqlarına öz oyun bacarıqlarını inkişaf etdirməkdə dəstək ola bilsələr, yəni darıxdıqları zaman onları daim telefonlara və digər texnoloji cihazlara məruz qoymasalar, uşaqların problem həll etmə bacarıqları da inkişaf edəcək. Bu gün uşaqlar çox oynaya bilmədikləri və ekran qarşısında çox vaxt keçirdikləri üçün həmyaşıdları ilə əməkdaşlıq etmək və ünsiyyət qurmaq qabiliyyətlərindən məhrum olurlar və yaradıcılıqları zəifləyir.”