Putinin razı salınması: perspektivlər və təhlükələr

Saray çevrilişinin yetişməsi artıq fantastik fikir kimi görünmür

ABŞ Prezidenti Donald Trampın müharibəni Rusiyanın döyüş meydanında məğlubiyyəti ilə deyil, dialoq yolu ilə bitirmək təşəbbüsləri Rusiyaya strateji dalandan çıxmaq üçün əla fürsət verir. Moskva öz gücünə inam nümayiş etdirməsinə baxmayaraq, Ukraynaya qarşı hərbi əməliyyatların davam etdirilməsinin onun strateji mövqelərinin zəifləməsinə gətirib çıxaracağını yaxşı bilir.

Putin rejiminin ən qızğın tərəfdarları belə, Rusiyanın iqtisadi və insan potensialının sürətlə aşağı düşməsi təhlükəsindən danışırlar. Adi ruslar isə həyat səviyyəsinin aşağı düşməsi fonunda “Xüsusi Hərbi Əməliyyat”ın (SVO) qarşıya qoyduğu məqsədləri öz mətbəxlərində əlçatmaz və mənasız şıltaqlıqlar kimi müzakirə edirlər. Eyni zamanda, sanksiyaların ləğvi və ticarət-iqtisadi və investisiya əməkdaşlığının bərpası perspektivi Rusiya isteblişmenti arasında, xüsusən də Putinin yaxın çevrəsində müsbət qarşılanır.

Rusiya və Amerika nümayəndə heyətlərinin bu il fevralın 18-də Səudiyyə Ərəbistanında baş tutan görüşünün təfərrüatı ictimai məkana sızmağa başlayıb. Müzakirə olunan mövzular arasında Arktikada birgə enerji layihələri və Rusiyada nadir torpaq metal yataqlarının işlənməsi də var.

Martın 2-də “Financial Times” qəzeti Avropaya qaz tədarükü üçün “Şimal axını 2” qaz kəmərinin istifadəsi ilə bağlı Rusiya ilə ABŞ arasında aparılan danışıqlar barədə məlumat yayıb. Jurnalistlərin məlumatına görə, İsveçrədə baş tutan danışıqlarda ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Riçard Qrenell və “Şimal axını 2 AG” şirkətinin keçmiş rəhbəri Mattias Varning iştirak edib. Amma sonuncu şəxs danışıqlar faktını inkar edir.

Rusiya qazının Avropaya tədarükünü bərpa etmək ideyası təkcə ABŞ və Rusiyada deyil, həm də Avropa İttifaqında (Aİ) öz tərəfdarlarını tapa bilər. Aİ-nin hələ də 2027-ci ilə qədər Rusiya qazından imtina etmək məqsədini praktiki şəkildə həyata keçirmək üçün dəqiq planı yoxdur, onun Avropa bazarındakı payı hələ də 15-20% təşkil edir. Əgər Amerika biznesi boru kəmərinə və ola bilsin ki, Rusiyanın qaz hasilatında paya sahib olsa, “Financial Times”-ın qeyd etdiyi kimi, Vaşinqton Amerika vasitəçiliyinin Rusiyanın tərəfdaş kimi etibarlılığına zəmanət verdiyini iddia edə biləcək.

Donald Trampın ABŞ-dan Avropaya maliyyə və hərbi dəstəyin həcmi ilə bağlı yaratdığı qeyri-müəyyənlik ABŞ Prezidentinə Avropa ölkələrini, xüsusən də Almaniyanı “Şimal axını 2” dəniz qaz kəməri ilə qaz almaq fikrinə qayıtmağa sövq etmək üçün əla fürsət verir. Lakin 2022-ci il sentyabrın 26-da baş vermiş partlayışlar nəticəsində zədələndikdən sonra gücü ildə 27,5 milyard m³ olan qaz kəmərinin yalnız bir xətti işlək vəziyyətdə qalıb. Buna baxmayaraq, bu həcm Avropada Rusiya qazına olan tələbatı ödəmək və Ukrayna vasitəsilə təkcə Rusiyadan deyil, həm də Xəzər regionundan qaz tranzitinin bərpası perspektivlərini effektiv şəkildə bağlamaq üçün kifayətdir.

İqtisadi əməkdaşlıq vasitəsilə Putini razı salmaq cəhənnəmə aparan yolun xoş niyyətlərlə döşənməsi kimi görünür. Axı, ABŞ ilə Çin arasındakı gərginliyin Tayvan üzərində hərbi münaqişə ilə təhdid etdiyi bir şəraitdə, Pekindən üz döndərməsi müqabilində Rusiya Ukraynanın kapitulyasiyasını tələb edə bilər. Onun tələblərinin yerinə yetirilməsi Kremlə Avropada həm siyasi, həm də iqtisadi dividendlər almağa imkan verəcək. Eyni zamanda, Moskva kasıb bir qohum kimi Çindən alçaldıcı iqtisadi dəstəyə ehtiyacdan xilas olacaq.

Rusiya-Amerika yaxınlaşmasının belə nəticələri Çini narahat etməlidir. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Quo Jiakunun sülhə nail olmağa yönəlmiş istənilən səyləri müsbət qiymətləndirən bəyanatına baxmayaraq, Pekində Rusiyanın ABŞ-la əməkdaşlığa qayıtmasının ən azı nankorluq, ən çox isə xəyanət kimi qəbul edildiyi açıq-aydın görünür. Və uzun müddət Çində aktivlərini saxlayan rus elitası arasında anti-Qərb kursunun tərəfdarlarının olmasını nəzərə alsaq, “Vaqner”in keçmiş rəhbəri Priqojinin səhvlərini də nəzərə alaraq, saray çevrilişinin yetişməsi və həyata keçirilməsi artıq fantastik fikir kimi görünmür.

Asif Əliyev

QIRIM.News informasiya agentliyinin redaktoru

AYNA.AZ üçün