Qanda kreatininin yüksəlməsi təhlükəlidirmi?

Kreatinin bədəndə kreatin maddəsinin metabolizmi zamanı yaranan son məhsuldur. Sonuncunun sintezi əsasən qaraciyər və böyrəklərdən meydana gəlir.

Kreatinin bədəndən yalnız böyrəklərdən çıxarılır və buna görə də bu maddənin səviyyəsi onların vəziyyətini və fəaliyyətini qiymətləndirməyə imkan verir. Sağlam insanlarda qan içindəki kreatinin tərkibi orta hesabla 60-125 μmol/l səviyyəsində olmalıdır. Lakin burada insanın cinsi (qadınlarda normada daha aşağıdır), yaşı və digər faktorlar nəzərə alınmalıdır.

Qanda kreatinin konsentrasiyasında artım ən çox böyrəklərin azot-gizli funksiyasının azalması ilə müşahidə olunur, bu da glomerular filtrasiya pozuntusunun təzahürüdür.

Kreatininin səviyyəsinin artdığı rast gəlinən xəstəliklər bunlardır:

- Kəskin və kronik böyrək çatışmazlığı

- Kəskin glomerulonefrit. Bu vəziyyətdə kreatinin səviyyəsinin artması, böyrəklərin detoksifikasiya funksiyasını azaldacaq və qanda kreatinin və ürəyin yığılmasına səbəb olan böyrək glomeruli səviyyəsində açıq bir iltihablı prosesdir.

- Diyabetdə böyrək zədələri. Yüksək kreatinin indeksləri hiperglisemiyanın təsiri altında böyrək damarlarının zədələnməsinə səbəb olur.

- Hipertenziya üçün ilkin qırışmış böyrək. Bu vəziyyətdə, kreatinin təyin edilməsi həkim şöbəsində yüksək təzyiqin olduğu bütün xəstələrə aparılır.

- Zəhərlənmə

- Yoluxucu xəstəliklər

- Malyariya. Bu xəstəlikdə hemolitik anemiya inkişaf edir, bu qan protein fraksiyaları və hemoqlobin parçalanma məhsullarının artmasına səbəb olur. Bu maddələr böyrək filtresinə zərər verər və bu orqan çatışmazlığının inkişafına səbəb olur.

- Ürək-damar, sidik sisteminin bütün xəstəlikləri, sidik axınının pozulması ilə müşayiət olunur. Sidiyin geriyə böyrəklərə atılması (retrograd sidik reflü) böyrəklərdə iltihabın inkişafına və ikincili bakterial infeksiyanın qoşulmasına səbəb olur. Bütün bunlar böyrək çatışmazlığına səbəb ola bilər.

- Kongestif ürək çatışmazlığı. Bu vəziyyət, acidic tərəfində qan pH-nın dəyişməsinə səbəb olur (asidoz inkişaf edir). Yüksək hidrogen ionlarının konsentrasiyası nəticəsində böyrək damarlarının funksiyası pozulur.

- Müxtəlif etioloji şoklar (ürək, septik, travmatik və s.). Bu patoloji vəziyyətlərdə böyrəklərdə süzülmə demək olar ki, tamamilə dayandığı üçün qan təzyiqi ani bir şəkildə azalır. Nəticədə qanda çox sayda metabolik məhsullar yığılır.

- Böyrək damarlarının trombozu

- Böyrəyin infarktı.

Kreatininin səviyyəsinin yüksəlməsi zamanı vaxt itirmədən uroloqa müraciət etmək lazımdır ki, bu ciddi böyrək xəstəliyin simptomu ola bilər.

Son zamanlar koronavirus keçirmiş xəstələrdə də virus böyrəkləri zədələdiyi üçün mütləq xəstəlik dövrü və sonrası qanda kreatin 1-2 aydan bir yoxlanmalıdır.

Ümumiyyətlə, hər bir insan ildə 1 dəfə kreatinin səviyyəsini ölçdürməlidir. /medicina.az

Saglamolun.Az