Qarpızın faydaları Kimlərə olar, kimlərə olmaz?

Əksər insanlar üçün hər gün qarpız yemək faydalı ola bilər. Qarpız orqanizmin su balansının qorunmasına, qan təzyiqinin tənzimlənməsinə və antioksidantların qəbuluna kömək edir. Bu isə həm böyrəklərin sağlamlığı, həm də ümumi orqanizm üçün əhəmiyyətlidir.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, araşdırmalar gündəlik qarpız istehlakının sağlam insanların əksəriyyəti üçün faydalı olduğunu göstərib.

Bununla belə, ağır mərhələdə xroniki böyrək xəstəliyi olan şəxslərin qarpızı gündəlik rasionlarına daxil etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmələri tövsiyə olunur. Çünki belə hallarda qarpızın tərkibindəki bəzi maddələr zəifləmiş böyrəklər üçün əlavə risk yarada bilər.

Yüksək su tərkibi böyrəklərin normal fəaliyyətinə kömək edir

Qarpız ən çox su ehtiva edən meyvələrdən biridir. Onun təxminən 90-92 faizi sudan ibarətdir. Su ilə zəngin qidaların gündəlik maye qəbuluna töhfə verdiyini nəzərə alsaq, müntəzəm qarpız yemək orqanizmin kifayət qədər maye ilə təmin olunmasına kömək edə bilər.

Orqanizmdə maye səviyyəsinin normal olması böyrəklərin düzgün filtrasiya aparması və sidik ifrazı üçün vacibdir. Qarpız yüksək su tərkibinə görə sidik ifrazını artıra, maye və elektrolit balansının qorunmasına yardım göstərə bilər.

Araşdırmalar göstərib ki, kifayət qədər maye qəbulu böyrək daşlarının yaranmasının qarşısını almağa kömək edə bilər. Eyni zamanda, böyrək funksiyasının zəifləməsi riski olan şəxslərdə düzgün maye qəbulunun xüsusi əhəmiyyət daşıdığı bildirilir.

Qan təzyiqini aşağı sala bilər

Yüksək arterial təzyiq xroniki böyrək xəstəliklərinin əsas səbəblərindən biri hesab olunur. Qarpızın tərkibində L-sitrullin adlı amin turşusu var. Bu maddə orqanizmdə L-argininə çevrilir.

Həmin amin turşuları qan damarlarının boşalmasına və qan dövranının yaxşılaşmasına kömək edən azot oksidinin yaranmasında iştirak edir. Nəticədə qan təzyiqinin aşağı düşməsinə müsbət təsir göstərə bilər.

Aparılan meta-analizlərdən birində qarpız tərkibli əlavələrin sistolik qan təzyiqinin azalmasına əhəmiyyətli təsir göstərdiyi müəyyənləşdirilib. Yüksək qan təzyiqi böyrəklərin filtrasiya prosesində mühüm rol oynayan kiçik qan damarlarına zərər verə bildiyindən, təzyiqin nəzarətdə saxlanması böyrəklərin qorunmasına dolayı yolla kömək edə bilər.

Antioksidantlarla zəngindir

Qarpız likopin, C vitamini, karotinoidlər və antioksidant xüsusiyyətlərə malik digər bioloji aktiv birləşmələrlə zəngindir. Bu maddələr orqanizmdə oksidləşdirici stressin təsirini azaltmağa kömək edir.

Bəzi eksperimental araşdırmalar flavonoidlərin yalnız sərbəst radikalları neytrallaşdırmadığını, eyni zamanda orqanizmin öz antioksidant müdafiə sistemini də dəstəkləyə biləcəyini göstərib.

Böyrək problemi olanlar üçün risk yarada bilər

Qarpız yüksək kalium tərkibli meyvələr sırasına daxil edilməsə də, onun həddindən artıq istehlakı bəzi böyrək xəstələri üçün təhlükə yarada bilər.

Məlumata görə, 155 qram qarpızda təxminən 174 milliqram, 432 qramlıq bir dilimdə isə 484 milliqram kalium var.

Sağlam böyrəklər bu miqdarda kaliumu adətən problemsiz şəkildə orqanizmdən xaric edə bilir. Lakin böyrəklərin funksiyası və filtrasiya qabiliyyəti ciddi şəkildə zəifləyibsə, orqanizm artıq kaliumu xaric etməkdə çətinlik çəkə bilər. Bu isə qanda kalium səviyyəsinin təhlükəli dərəcədə yüksəlməsi hiperkalemiyaya səbəb ola bilər.

Hiperkalemiyanın əlamətləri arasında əzələ zəifliyi və ürək ritminin pozulması var. Ağır hallarda isə vəziyyət ürəyin dayanmasına qədər gətirib çıxara bilər.

Bu səbəbdən sağlam insanların qarpızı normal miqdarda gündəlik qəbul etməsi faydalı sayılsa da, ağır xroniki böyrək xəstəliyi olan şəxslərin onun miqdarını həkimlə dəqiqləşdirməsi vacibdir.