“Qərbdə narahatlıq: Tramp Ukraynanı dəhşətli seçim qarşısında qoyub“ “The Wall Street Journal“

"Ukrayna təkbaşına qərar verməyə məcburdur, ABŞ və Rusiya maraqları ön plandadır..."

ABŞ prezidenti Donald Trampın Ukraynaya təqdim etdiyi 28 maddəlik "sülh planı" ətrafında ciddi gərginlik yaranıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə  "The Wall Street Journal" nəşri yazıb.

Kompromis, yoxsa müharibənin davamı?

Nəşr yazır ki, təklif olunan mexanizm əslində "sülh" deyil, Ukraynanı faktiki kapitulyasiyaya sürükləyən ultimatumdur. Qeyd olunur ki, son 3 il ərzində Qərbin Ukraynaya təklif etdiyi bütün "sülh modelləri" eyni məntiqi daşıyır: Moskvanın maraqlarına uyğun geri çəkilmə. Son təqdim olunan plan isə buna daha açıq formada yaxınlaşır. Zelenski də bunu gizlətmir və bildirir ki, ölkə hazırda "tarixinin ən çətin qərarlarından biri ilə üz-üzədir - ya ləyaqəti qorumaq, ya da əsas strateji tərəfdaşı itirmək".

Planın əsas maddələri arasında Donbas və Luqanskdakı ərazilərin Rusiyaya verilməsi, Ukraynanın NATO-dan imtinası, ordunun məhdudlaşdırılması və Rusiyaya qarşı sanksiyaların ləğvi kimi bəndlərin olduğu iddia edilir. Hətta sənəddə Rusiyanın yenidən G7-yə qaytarılması da yer alıb, bu isə təşkilatı yenidən G8 formatına aparır.

Xəbərdarlıq, təzyiq və gizli danışıqlar

"The Guardian" nəşri yazır ki, ABŞ rəsmiləri Kiyevə açıq mesaj veriblər: təqdim olunan plana razılıq olmazsa, daha sərt və daha əlverişsiz şərtlər masaya qoyula bilər. Danışıqları aparan ABŞ nümayəndəsi Dan Driskollun Kiyevdə NATO səfirləri ilə keçirdiyi görüş "çox gərgin" olub və iştirakçıların sözlərinə görə, söhbət "sizdə kart yoxdur, elə isə qəbul edin" tonunda davam edib.

Bununla yanaşı, Tramp özü sənədin hələ son variant olmadığını bildirərək deyib: "Biz müharibəni bitirmək istəyirik, bu və ya digər yolla, amma bu, sona çatmalıdır". Jurnalistlər soruşanda ki, əgər Zelenski imtina etsə nə olacaq, Tramp cavab verib: "O zaman döyüşməyə davam edəcək". Bəzi respublikaçılar isə bu prosesə fərqli yanaşır. Senator Lindsi Qrem hesab edir ki, Tramp hər iki tərəfə təzyiq göstərəcək, lakin nəticədə Ukraynanın suverenliyinin təmin olunacağına inanır.

Razılaşma, yoxsa presedent?

Avropa paytaxtları planı ehtiyatla qarşılayır. Diplomatik mənbələr deyirlər ki, əsas qorxu təhlükəli presedentdir: əgər böyük bir nüvə dövləti müharibə yolu ilə ərazi qoparmağı bacarırsa, bu model gələcəkdə başqa münaqişələri də alovlandıra bilər.

Müşahidəçilərin fikrincə, məsələ təkcə Ukraynanın taleyi deyil, bu, yeni dünya nizamının hansı qaydalar üzərində qurulacağına dair mübarizədir. Görünən odur ki, qarşıdakı günlərdə plan daha da təfərrüatlandırılacaq və tərəflərin mövqeləri daha açıq formalaşacaq. Lakin bir fakt dəyişməz qalır: bu müzakirələr artıq sülh haqqında deyil, hansı dəyərə başa gələcək sülh haqqında aparılır.