Qış fəsli yaxınlaşır Avropa hələ də hazır deyil...

Avropada son aylarda müşahidə olunan Rusiya mənşəli “hibrid müharibə” hadisələri qitə ölkələri arasında ciddi narahatlığa səbəb olub.

Dronların hava məkanını pozması, naviqasiya sistemlərinə müdaxilələr, kiberhücumlar və enerji infrastrukturuna yönələn diversiyalar regionun təhlükəsizlik sistemindəki boşluqları bir daha üzə çıxarıb.

Qış mövsümünün yaxınlaşdığı bir vaxtda bu hadisələr xüsusilə enerji təhlükəsizliyi baxımından ciddi risk yaradır. Modern.az xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" yazıb.

Son həftələrdə Danimarka və Norveçdə hava limanlarının fəaliyyətini pozan dron hücumları, Estoniyanın hava məkanına daxil olan Rusiya qırıcıları və Şimal dənizindəki neft yataqları üzərində görünən pilotsuz uçuş aparatları Avropanın müdafiə sistemlərinin nə dərəcədə kövrək olduğunu göstərib.

Polşa isə sentyabrda hava məkanına daxil olan dronları vurmaq məcburiyyətində qalıb. Ümumilikdə, Skandinaviya və Baltikyanı ölkələrdə 30-dan çox oxşar hadisə qeydə alınıb.

Ekspertlər bildirirlər ki, bu tip “hibrid hücumlar”, yəni hərbi gücdən açıq istifadə etmədən, texnoloji və informasiya vasitələri ilə aparılan diversiya cəhdləri Rusiyanın Qərbə qarşı təsir mexanizmlərinin bir hissəsidir. Bu hücumlar NATO-nun birbaşa hərbi reaksiyasını tətikləmir, lakin enerji və kommunikasiya şəbəkələrinin sabitliyinə ciddi zərbə vurur.

Enerji infrastrukturu hələlik birbaşa hücumlara məruz qalmayıb, lakin risk böyükdür. Qitənin minlərlə kilometrlik qaz və elektrik xətləri, sualtı kabellər, LNG terminalları və külək parkları potensial hədəf kimi qalır. Keçmişdə buna bənzər hadisələr baş verib: 2024-cü ilin Miladında Rusiya ilə əlaqələndirilən tanker Finlandiya körfəzində lövbərini sürüyərək Finlandiya ilə Estoniya arasındakı Estlink-2 elektrik kabelini qoparmış, bir il əvvəl isə “Balticconnector” qaz kəməri zədələnmişdi.

Avropa İttifaqı və NATO bu risklər fonunda yeni müdafiə mexanizmləri üzərində işləyir. “Baltic Sentry” adlı təşəbbüslə Baltik dənizində dəniz nəzarəti gücləndirilib, həmçinin Avropa İttifaqının şərq sərhədləri boyunca “dron divarı” layihəsinin həyata keçirilməsi planlaşdırılır. Buna baxmayaraq, enerji və rabitə infrastrukturunun tam qorunması hələ də mümkün sayılmır.

Avropa qışa azalan qaz ehtiyatları ilə daxil olur, anbarların doluluq səviyyəsi son üç illə müqayisədə daha aşağıdır. Bu isə enerji tədarükündə mümkün fasilələrin qiymət artımı və istilik xərclərinin yüksəlməsi ilə nəticələnə biləcəyini göstərir.

Ekspertlər hesab edirlər ki, Avropa ölkələri qarşıdakı aylarda enerji mənbələrinin diversifikasiyasına, bərpa olunan enerjiyə və strateji ehtiyatlara daha çox sərmayə yatırmalıdır. Əks halda, Rusiyanın hibrid hücumları yalnız iqtisadi deyil, sosial sabitliyi də sarsıda bilər.