Qızıl qiymətləri “uçur” bazar iştirakçıları nə deyir? REPORTAJ/VİDEO

Dünyada qızılın qiyməti sürətlə bahalaşır. Ən son məlumatlara görə Nyu-York Ticarət birjasının “Comex” bölməsində qızıl fyuçerslərinin qiyməti tarixdə ilk dəfə 4200 dolları keçib. Bəs dünyada qızılın qiymətinin artımı Azərbaycanda qızıl qiymətlərinə necə təsir göstərib? SƏS TV olaraq vəziyyətlə bağlı reportaj etmək qərarına gəldik.

Satıcılar və alıcılar son vəziyyətlə bağlı televiziyamıza qızılın qiymətlərinin bahalaşmasını təsdiqləyiblər. Təbii ki, bizdə çəkiliş etdiyimiz zaman satışın zəif olduğunu, alıcılıq qabiliyyətinin isə aşağı olduğunu müşahidə etdik.

Satıcı Esmira Hacıyeva: “Biz özümüzdə şokdayıq. Qiymətlər gün ərzində 3 dəfə dəyişilir. Məhsulu müştəriyə hansı qiymətə deyəcəyimizi bilmirik. Məsələn, müştəri səhər gəlir məhsulun qiymətinə baxır günorta gələndə artıq qiymət bahalaşır. Müştəri şikayət edir ki, axı mən səhər gələndə qiymət belə deyildi. Müştəriyə izah edirik ki, vallah birjalarda qiymətlər hər saniyə qalxır. Biz çatdırıb qiymət etiketlərini dəyişə bilmirik. Hətta müştəri məhsul sifariş verir. Biz sifarişi qəbul edirik müştərinin sifarişi gələnə kimi artıq qiymət bahalaşır. Gün ərzində 3-4 dəfə qiymət bahalaşır. Alıcılıq qabiliyyəti aşağı düşüb. 5 qramlıq qızıl almaq istəyənin gücü çatmır və məcbur qalıb 2 qramlıq alır”.

Satıcı Elxan Məmmədov: “Dünya birjalarında qiymət artımı müşahidə olunduğuna görə ölkəmizdə də qiymət artımı müşahidə olunur. 1 ay öncə 585 əyyarlı qızılın 1 qramı 170-175 manata satılırdısa hal-hazırda qızılın 1 qramı 185-190 manat arasında dəyişir. 750 əyyar qızılın 1 ay öncə 1 qramı 185-200 manata satılırdısa, hal-hazırda 220-230 manata satılır. Alıcılıq qabiliyyəti zəifdir. Əsasən toy edənlər və kiçik bir hədiyyə almaq istəyənlər qızıl alırlar”.

Satıcı Səadət Rzayeva: “Dünya birjalarında qızılın qiymətlərinin artması təbii ki, ölkəmizdə də qiymətlərin artmasına səbəb oldu. Türk qızılının 1 qramı 175-180 manata qədər, İtaliya qızlının isə 1 qramı 200-220 manata qədər bahalaşıb. Əsas tələbat Türkiyə və İtaliya qızıllarınadır. Rusiya qızılına təlabat o qədərdə çox deyil. İtaliya komplektinin tək qızılı 2600 manatdır. Dəst şəkilində isə 5000 manatdır. Alıcılar isə əsasən daimi müştərilərdir. Təsadüfü alıcılar isə çox az olur. Məsələn əvvəllər, beş müştəridən üçünə məhsul sata bilirdiksə, hal-hazırda beş müştəridən biri məhsul alır”.

Bəs görəsən alıcılar qiymət artımı ilə bağlı nə düşünür?

Alıcı Könül Məmmədova: “Hər şeyin qiyməti artdığı kimi qızılın da qiyməti bahalaşıb. Təbii ki, almağa gücümüz çatmır. Qızılın 1 qramı 100 manatdan 160-170 manata qədər bahalaşıb. Qiymət artımına baxmayaraq insana lazım olanda məcbur qızıl alırıq”.

Alıcı Ceyhun Kafi: “Qızılın qiyməti həddən artıq bahalaşıb. İnsanlar öz xeyir işləri üçün ala bilmir. İnsanların maaşına görə qızıl çox bahadır. İndiki qiymətlərlə qızıl almaq mümkün deyil. Qiymətlər məncə aşağı düşməlidir. İnsanlar çox əziyyət çəkir. Hal-hazırda mən qızıl ala bilmədim və mağazadan əliboş çıxıram” .

Qiymətlərlə bağlı şəhər sakinlərinin də fikirlərini öyrənməyə çalışdıq.

Şəhər sakini Qönçə Xəlilova: “Qızılın qiymətinin bahalaşmasını mağazalarda hiss edirik. 1 ayın içində qızılın 1 qramının qiyməti 160 manatdan 200 manatadək bahalaşıb. Ən çox ərəb qızılının qiyməti bahalaşıb. Mən şəxsən istədiyim qızılı ala bilmədim".

Şəhər sakini Sevda Məmmədova: “Nəinki qızılın qiyməti, ölkədə hər şeyin qiyməti sürətlə bahalaşır. Dünən aldığımız məhsulun ertəsi gün bahalaşdığını görürük. Allah özü balalarımızı qorusun. Biz həyatda gördüyümüzü görmüşük. Ancaq gənclərimiz bu dünyadan heç nə görmür. Toy edən ailələr var. Onların qızıl almağa imkanları çatmır.”

Şəhər sakini Muradov Sabir: “Mənim qızım qızıl sevəndir. Ancaq istədiyi qızılı ala bilmir. Qızılın qiyməti sürətlə bahalaşır. Hər kəs qiymət artımından narahatdır. Qızım bir müddət əvvəl mağazadan qızıl görmüşdü. Xeyli vaxtdır istədiyi qızılı almaq üçün pul yığırdı. Pul yığdı getdi istədiyi qızılı almağa gördü ki, qiyməti bahalaşıb".

Qızılın qiymətinin bahalaşma səbəblərini öryənmək üçün iqtisadçı Natiq Cəfərli ilə əlaqə saxladıq. Natiq Cəfərli açıqlamasında bildirdi ki, dünyada qızılın qiymətinin bahalaşması geosiyasi və geoiqtisadi gərginliyin yüksəlməsi ilə əlaqədardır: “Qızıl tarixən yatırımcılar və dövlətlərin mərkəzi bankı üçün güvənli liman rolunu oynayır. Yatırımcılar və dövlətlər öz vəsaitlərini qızılda saxlamağa üstünlük verirlər. Hal-hazırda Rusiya-Ukrayna müharibəsi qızışır. Silahlı müharibələrlə yanaşı ölkələr arasında tarif müharibələri də şiddətlənir. ABŞ Hindistana, Avropa Birliyinə, Çinə qarşı yüksək tariflər tətbiq etdi. Bütün bu amillər birjalarda çox ciddi şəkildə qızılın qiymətinə təsir göstərir. Dövlətlərin mərkəzi bankları qızıl almağa davam edirlər”.

Araşdırmamızdan belə məlum olur ki, hal-hazırda qızılın qiymətində artım sürətlə davam edir. Qiymətlərin nə zaman aşağı düşəcəyi hələlik bəlli deyil.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov